نقد و بررسی

این صفحه حاوی نقد و بررسی آراء محسن کدیور است.

فهرست نقدهای کتاب منتشرنشده‌ی علمای ابرار

یک کتاب، یک ویژه‌نامه‌ی فارسی، دو ویژه نامه‌ی عربی و دهها مقاله‌ی منتشرشده، همراه با متن کامل کلیه‌ی مقالات در نقد آرائی است که کتاب آن هنوز منتشر نشده است. ابعاد رواداری مذهبی در این فهرست به‌خوبی قابل لمس است.

گفتگوی عصر اندیشه با احمد منتظری

اصلاً آقای کدیور را نمی‎شود نماینده طرز تفکر آیت‎الله منتظری دانست. ایشان اصلاً ولایت فقیه را به کلی قبول ندارد، ولی آقای منتظری قبول داشت. من اگر بودم یک چنین مطالبی [کتاب ابتذال مرجعیت شیعه] را نمی‎نوشتم. چون این‌طور نیست که بگوییم این آقا مرجعیت را مبتذل کرده است. در واقع انگار خود مرجعیت در ذهن مردم مبتذل می‎شود. مجله:آقای کدیور وقتی «ابتذال در مرجعیت» را می‎نویسد، حداقل این است که جنابعالی به‎عنوان کسی که متولی امور و جریان فکری آیت‎الله منتظری شناخته می‎شود، وقتی این حرف‌را قبول ندارید، نظر خود را به گوش جامعه برسانید تا این صدا هم شنیده بشود که مرزها روشن شود. احمد منتظری: بله، حرفتان درست است…. بله، اگر این افراد را به حساب دو قسمت کنند، بگویند طیف آیت‌الله منتظری و مثلاً فلان طیف، بالاخره آقای کدیور که این وسط است به کدام متمایل است؟ می‎گویند این طرف، ولی نه اینکه کاملاً همفکر باشند. به نظر من با آن کتاب، کل مرجعیت زیر سوال رفته است، یعنی مخاطبان ایشان که فقط روشنفکرها و فرهیختگان نیستند، توده مردم هم هستند. آن‌وقت مردم هم می‎گویند پس مرجعیت یک امر ضدارزش است.

فهرست نقدهای کتاب استیضاح رهبری

مشخصات کامل ۱۹ مقاله/ یادداشت/ مصاحبه و یک کتاب در نقد کتاب استیضاح رهبری، متن کامل ۱۸ مقاله در قسمت دوم کتاب استیضاح رهبری و متن کامل کتاب نقد قال مستقلا در همین صفحه در دسترس است.

کتاب‌های منتشرشده در نقد آراء کدیور

تا کنون هفت کتاب مستقل در نقد آراء کدیور منتشر شده است: نقد یک رویداد: نظرات موافق و مخالف بازداشت و محاکمه محسن کدیور در مطبوعات (۱۳۷۸)؛ سیدمحسن صالح، بازشناسی حکومت ولایی (۱۳۸۲)؛ سیدمحمدمسعود معصومی‌لاری، جستاری در حکومت ولایی (۱۳۸۵)؛ علی ذوعلم، نقد قال: تأمّلی انتقادی بر یک نامه [استیضاح رهبری] (۱۳۸۹)؛ مسعود محمدی، مرور آرا و مواضع محسن کدیور، گزارش ریشه‌ها و روند انحراف و خیانت فتنه‌گران (۱۳۹۱)؛ حسن علی‌پور وحید، مکتب در فرآیند نواندیشی‏: بازخوانی انتقادی نواندیشی محسن کدیور در حوزه شیعه‌شناسی (۱۳۹۴)؛ حسن علی‌پور وحید، ارتقای مرجعیت شیعه: بررسی انتقادی “ابتذال مرجعیت شیعه” (۱۳۹۴).

انتشار کتابی در نقد «ابتذال مرجعیت شیعه»

کتاب «ارتقای مرجعیت شیعه: بررسی انتقادی کتاب ابتذال مرجعیت شیعه اثر دکتر محسن کدیور» نوشته‌ی حسن علی‌پور وحید در ۲۰۸ صفحه در بهمن ماه جاری در قم منتشر شد. ناشر دفتر نمایندگی رهبری در دانشگاه‌هاست. این نخستین کتاب در نقد ابتذال مرجعیت شیعه، نخستین نقد بر ویرایش چهارم آن و بیست و ششمین نقد منتشره بر کتاب است. انتشار نقد جدید به‌معنای ناکافی بودن نقدهای قبلی است. معنای انتشار نقد توسط چنین ناشری مسئله دارشدن دانشجویان از کتاب ابتذال مرجعیت شیعه است. یکی از حقوق‌بگیران و کارمندان رهبری با صرف بیت‌المال استدلال می‌کند که ایشان مرجع و مجتهد است.

کتابی در نقد آراء کدیور در حوزه‌ی شیعه‌شناسی

کتاب «مکتب در فرآیند نواندیشی‏: بازخوانی انتقادی نواندیشی محسن کدیور در حوزه شیعه‌شناسی» نوشته‌ی حسن علی پور وحید در بهمن ۱۳۹۴ در ۲۹۶ صفحه در قم منتشر شد. ناشر دفتر نشر معارف متعلق به نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههاست. کتاب سه بخش و سه پیوست دارد. بخش اول نقد دیدگاه‌های کلامی کدیور در حوزه‌ی امامت شامل دوازده فصل است. بخش دوم کتاب نقد آراء فقهی کدیور در دو فصل درباره حجاب و مصافحه با نامحرم است. بخش سوم به نقد دیدگاه کدیور درباره بهائیت، وهابیت و مدرنیسم می‌پردازد. عناوین پیوست‌ها «معمای استحاله» و «نواندیشی سکولار» و «الهیات دگراندیشی» است. این‌که دفتر نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها با صرف بودجه مجبور شده کتابی در نقد آراء کدیور منتشر کند نشان از رسوخ افکار نقدشده در میان دانشجویان دارد. یعنی بر خلاف اراده‌ی زمامداران استبداد دینی سانسور و فیلتر نتوانسته مانع نفوذ فکر شود.

جوادی آملی: ده مشخصه جمهوریت و نسبت آن با اسلامیت

استاد محترم آقای عبدالله جوادی آملی در یازدهمین گردهمایی مسئولان و فرماندهان سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی فصل دوازدهم کتاب حکومت ولایی: ولایت و جمهوریت (البته بدون اشاره به اسم کتاب و نویسنده) را مورد نقد قرار دادند. آقای خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران پاسخ ایشان را «دندان‌شکن» یافته‌اند. مطالعه بیانات استاد جوادی آملی فرصت نیکویی برای آشنایی نزدیک با درک نظام ولائی از جمهوریت و اسلامیت است.

پاسخ نویسنده‌ی کتاب حکومت ولایی به بیانات مقام رهبری

آقای خامنه‌ای در بیاناتی که با تاخیر هفده ساله منتشر می‌شود انتشار کتاب «حکومت ولایی» که در نقد علمی ولایت فقیه نوشته شده (البته بدون ذکر نام نویسنده و کتاب) با اشاره به اینکه نویسنده‌اش در تهران زندگی‌ می‌کند و کسی متعرض او نشده را دلیل آزادی بیان در ایران اعلام می‌کند. وی پاسخ منتقدان را به تلازم ولایت فقیه و محجوریت مردم در کتاب یادشده را دندان‌شکن توصیف می‌کند. منتقد مورد نظر رهبری استاد جوادی آملی است، و پاسخ وی با عنوان اسلامیت و جمهوریت قانع‌کننده نیست. نویسنده‌ی کتاب حکومت ولایی همچنان محجوریت مردم در حوزه‌ی عمومی را از لوازم لاینفک ولایت فقیه می‌داند، نشان آن این که هر تصمیم مردم و نمایندگانش در حوزه‌ی عمومی نیازمند تصویب ولی فقیه یا منصوبان وی است، چرا که در این اندیشه هیچ تصمیمی بدون اذن قبلی یا اجازه‌ی بعدی ولی فقیه اعتبار ندارد، و این یعنی قیمومت و مججوریت مردم. چهار روز بعد از این بیانات گهربار نویسنده‌ی کتاب حکومت ولایی توسط دادسرای غیرقانونی ویژه‌ی روحانیت بازداشت، محاکمه و در نهایت به جرم ابرازعقیده هجده ماه را در زندان ولایت فقیه می‌گذراند. در بهار گذشته به‌تجدید چاپ همین کتاب مجوز ترخیص از چاپخانه داده نمی‌شود تا عملا اثبات شود که در کشور تحت زعامت آقای خامنه‌ای نویسنده‌ی ممنوع القلم نداریم!

علی‌جانی: گفت‌وگوهایی درباره روزه‌داری در زمانه ما

در آستانه فرارسیدن ماه رمضان، موضوعی که سال‌ها در ذهن داشتم را با جمعی از نواندیشان دینی مطرح کردم. نقطه عزیمت اولیه این پرسش و گفت و گو، طولانی بودن روزها به خصوص در اروپای شمالی (حدود ۱۹ ساعت) و سختی روزه برای بسیاری از افراد روزه گیر است در حالی که دین اسلام خود را دین آسان و پرگذشت (سهله و سمحه) خوانده و در قرآن (از قضا در ذیل آیات مربوط به روزه) آمده است که خدا برای شما آسانی می خواهد و نه سختی و یا بارها مطرح شده که خدا بیشتر از توان تان وظیفه و تکلیفی از شما نمی‌خواهد.

روزه‎داری در روزهای بلند

از اهل تسنن، شیخ محمد عبده، نخستین مفتی سرزمین مصر، شیخ محمود شلتوت، شیخ جاد‌الحق علی جاد‌الحق از شیوخ اسبق الازهر، شیخ نصر فرید واصل، مفتی اسبق مصر، علامه مصطفی زرقا از سوریه، و از اهل تشیع، آیت الله ناصر مکارم شیرازی و آیت الله سید صادق حسینی شیرازی از مراجع برجسته تقلید شیعه و محسن کدیور، مجتهد و فقیه اصلاح طلب، از آن جمله هستند. مبنای استدلال آنها، در کنار استنباط احکام از دیگر آیات قرآن و احادیث پیامبر و اصل فقهی استحسان، واقعیت‌های جغرافیایی جهان امروز است. بر اساس این دیدگاه، قرآن در آیه بالا ساکنان سرزمین‌های دارای شرایط اقلیمی مشابه را خطاب قرار داده است، نه مناطق دارای شرایط خاص اقلیمی.

بابائی: نقد کتاب «ابتذال مرجعیت شیعه»

صرف اینکه کسی ادعای تقلید دارد، دلیل بر عدم اجتهاد او نیست، زیرا تقلید مجتهدی که هنوز دست به استنباط نزده اشکالی ندارد. یعنی می‌تواند مجتهد باشد، در عین حال تقلید کند.

حسینی‌اشكوری: تخریب سیاسی مقام معظم رهبری در یك كتاب غیر علمی

از كسانی كه به وجود حضرت حجت(عج) اعتقاد دارند می پرسم آیا می توانیم بگوئیم و احتمال دهیم حضرت ما را رها كرده است؟ حداقل نسبت به جنبه حوزوی و معنوی حوزه های علمیه و مدیریت اسلامی و شیعه ما را رها كرده است یا اینكه احتمال می دهید حضرت، خودش مدیریت می كند و یكی از راه های مدیریتش این است كه كسی را به دلها بیاندازند كه تأیید و حمایت كنند و علم شیعه را به دوش او بگذارند؟ آیا جای این احتمال وجود دارد؟ وجود چنین احتمالهایی باعث می شود كه انسان كمی تفكر كند و بی گدار به آب نزند.

پاسخ حسینی اشکوری به‌شبهات کدیور درمورد جایگاه فقهی و مرجعیت آیت‌الله خامنه‌ای

لا اقل احتمال این را بدهیم که حضرت در این امر مهم مرجعیت نقش ایفا می نماید واین حق مسلّم خود ایشان را به ایشان بدهیم. با تعبیر اضمحلال وانحلال نهاد مرجعیت ونهاد دینی وعناوین مشابه آن نباید حقائق واقداماتی که می تواند از نظر شرعی درست باشد را زیر سوال برد

نقدي بر جزوه ابتذال مرجعيت شيعه

… اتخاذ ژستي عالمانه براي طرح مباحثي بدور از قواعد علمي، كه در بهترين فرض، صرفا نوعي آنارشيسم علمي و مهمل گويي را در پي خواهد داشت كه مصداق بارز آن را مي توان در اقوال به ظاهر علمي بعضي از آدم هاي نفهم، همچون محسن كديور دانست كه اگر چه روزگاري به عنوان طلبه ي علوم اسلامي، در فراگيري دروس و پيشرفت علمي، افرادي ضعيف محسوب مي شدند، اما امروزه در دامان غرب جاخوش نموده و در رسانه هاي معلوم الحال، به عنوان متفكراني ديني و محصولات نخبه ي حوزه هاي علميه، سعي در حقنه ي باورهاي اسلام آمريكايي داشته و دارند …

پیشگر: پاسخ به پرسش هایی درباره ولایت فقیه

در آن نوشته آقای کدیور در دروغی آشکار گفته است که از نظر رهبر معظم انقلاب ، مقوله ی ولایت فقیه یک اصل اعتقادی است و هر کسی آن را نپذیرد کافر و مرتد محسوب می شود. این در حالی است که بیانات رهبری معظم انقلاب در طول این سال ها در باب ولایت فقیه و به خصوص استفتائات ایشان به صراحت خلاف این ادعا را اثبات می کند.

غفاری: نسبت دین، آزادی و دموکراسی

ترتیب اسلام وقتی که خود را برنامۀ هدایت و ایصال انسانها به سعادت واقعی معرفی می‌کند، به انتشار افکار و کتابهایی که در تعارض اشکار با اصول ومبانی این اندیشه باشند اجازه نمی‌دهد. در محدودۀ مسلّمات دینی، تساهل و تسامح ورزیدن همان خروج محترمانه یا رندانۀ از دین است. در واقع در جهان تشیع یک نظریه بیشتر در باب حکومت دینی نیست و آن هم ولایت فقیه به همین معنایی است که امروز ما می‌فهمیم .