نقد کتاب منتشرنشده‌ی علمای ابرار

فهرست نقدهای کتاب منتشرنشده‌ی علمای ابرار

یک کتاب، یک ویژه‌نامه‌ی فارسی، دو ویژه نامه‌ی عربی و دهها مقاله‌ی منتشرشده، همراه با متن کامل کلیه‌ی مقالات در نقد آرائی است که کتاب آن هنوز منتشر نشده است. ابعاد رواداری مذهبی در این فهرست به‌خوبی قابل لمس است.

کتابی در نقد آراء کدیور در حوزه‌ی شیعه‌شناسی

کتاب «مکتب در فرآیند نواندیشی‏: بازخوانی انتقادی نواندیشی محسن کدیور در حوزه شیعه‌شناسی» نوشته‌ی حسن علی پور وحید در بهمن ۱۳۹۴ در ۲۹۶ صفحه در قم منتشر شد. ناشر دفتر نشر معارف متعلق به نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههاست. کتاب سه بخش و سه پیوست دارد. بخش اول نقد دیدگاه‌های کلامی کدیور در حوزه‌ی امامت شامل دوازده فصل است. بخش دوم کتاب نقد آراء فقهی کدیور در دو فصل درباره حجاب و مصافحه با نامحرم است. بخش سوم به نقد دیدگاه کدیور درباره بهائیت، وهابیت و مدرنیسم می‌پردازد. عناوین پیوست‌ها «معمای استحاله» و «نواندیشی سکولار» و «الهیات دگراندیشی» است. این‌که دفتر نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها با صرف بودجه مجبور شده کتابی در نقد آراء کدیور منتشر کند نشان از رسوخ افکار نقدشده در میان دانشجویان دارد. یعنی بر خلاف اراده‌ی زمامداران استبداد دینی سانسور و فیلتر نتوانسته مانع نفوذ فکر شود.

واحد جوان: پاسخ به شبهه درباره دعای توسل

در این نوع مسائل، سند مرسل هم حجت و معتبر است و ما به گفتار علامه مجلسی، در این گونه موارد، اعتماد داریم.
مرحوم «علاّمه مجلسى» فرموده است که در برخى از کتابهاى معتبر آمده است که جناب «شیخ صدوق» این دعاى توسّل را از ائمّه علیهم السلام روایت کرده و گفته است: «این دعا را براى هر حاجتى که خواندم به زودى به اجابت رسید».

فراستخواه، شیعه شناسی انتقادی در ایران معاصر

در نهایت، به هفتمین ژانر از این جریان می‌رسیم که با آن ، شیعه شناسی انتقادی می رود نوعی برنامه‌ی پژوهشی بسیار منسجم‌تر بشود. نمونه‌ای از آن، کتاب «مکتب در فرآیند» تکامل اثر مدرسی طباطبایی است که درباره‌ی چگونگی شکلگیری جریان غلو شیعی در دوران پس از امام جعفر صادق و سپس اوج‌گیری آن در دوران موسوم به غیبت صغری است و ورود غلو را به دستگاه فکری و باور‌های شیعه نظیر ولایت تکوینی ائمه و عصمت مورد بحث قرار می دهد…
بحث‌های محسن کدیور را نیز که در آثار منتشره‌ از او دیده می‌شود، ذیل همین برنامه‌ی پژوهشی می‌توان طرح کرد. به عنوان نمونه، طرح و پیگیری این بحث که شیعیان نخستین علی را به عنوان چه کسی می‌شناختند و شیعه‌ی علی بودن را با چه عناصری تعریف می‌کردند؟ دقت کنید می فرمایند شیعیان نخستین؛ یعنی بحث ایشان بحث کاملاً درون‌دینی است. سپس در پاسخ به این سؤال این صاحبنظر معاصر شیعی تلاش می‌کند شواهدی گردآوری وارائه بکند و دلیل‌آوری نماید و با تحلیل تاریخی وارائه شواهد متنی، این نظریه را طرح بکند که وجه ممیزه « شیعه ی علی بودن » در آغاز، ترجیح او به دیگران بود وترجیح درک او از اسلام به درک دیگران. ونه لزوما قائل شدن به صفات خاصی غیر بشری در او(مثل منصوب الهی بودن، عصمت، علم غیب و….).

مدرسی طباطبائی، پاسخ به نقد حسن طارمی بر کتاب مکتب در فرایند تکامل

آیا نباید پیش از آن که به فکر بهره گیری از امکانات عظیم ارتباطات مدرن در راه هدایت و جذب توده ها و گسترش پیام اسلام بیافتیم مکتب خود و تعالیم آن را برای کسانی که در فرهنگی جز فرهنگ سنتی ما برآمده و الگوهای ذهنی متفاوتی دارند قابل فهم کنیم و دست کم کاری کنیم که آن سه چهارم دیگر مردم جهان به ما و ارزش های ما به دیده احترام بنگرند تا نابکاران نتوانند به آسانی و بی نگرانی از مردم خود و عواطف همدردی ملت ها ، چنین بر ما ستم کنند و آن چه را که خشونت و تبعیض و غیر متمدنانه بودن احکام اسلام می خوانند توجیه اعمال غیر انسانی خود قرار دهند ؟

جوادی آملی، معجزه بودن مقام امامت

[نقد مقاله «قرائت فراموش شده؛ بازخوانی نظریه علمای ابرار تلقی اولیه اسلام شیعی از اصل امامت»، (فصل‌نامه مدرسه، سال اول، شماره سوم، اردیبهشت۱۳۸۵، ص ۱۰۲-۹۲)] بيانات آيت الله جوادى آملى به مناسبت عيد سعيد غدير خم در ديدار با جمع …

توضیحی بر «پیشینه نظریه‌ی علمای ابرار در دوران اخیر»

نويسنده‌ی مقاله‌ی “قرائت فراموش شده بازخواني نظريه “علمای ابرار”، تلقي اوليه اسلام شيعي از اصل «امامت»” به نظريه علماي ابرار معتقد است. نويسنده مقاله نه در متن مقاله و نه در هيچ جاي ديگر خود را «مبتكر اين نظريه» نخوانده …

موسوی، بازخواني تعريف دکتر مدرسي از مفهوم غلو و نظريه علماي ابرار

سیدمحسن موسوی، بازخوانی نظریه‌ی دکتر مدرسی از مفهوم غلو و نظریه علمای ابرار، ۲۰ خرداد ۱۳۸۷، وبسایت نویسنده: تذکره کتابان. آنچه در يادداشت اخير دانشمند محترم جناب آقاي انصاري در نقد بر آقاي دکتر کديور آمده، براي من موجب پرسشي …

انصاری، نقد يک نظريه غير تاريخی: در حاشيه مقاله علمای ابرار آقای کديور

آقای کديور بدون آنکه در نوشته های ايشان اثری از شناخت و يا دست کم تلاش برای شناخت فرقه ها و گرايشات مختلف شيعی در دو سده نخستين تاريخ تشيع ديده شود و بدون آنکه تحول مفاهيم مورد توجه غلات و گروههای متهم به غلو را مورد توجه قرار دهند، صرفا با يک محک برساخته با عنوان “توصيف فوق بشری از امامان”، غلو را به معنی تئوری پردازی برای توصيفات فوق بشری از امامان فرض کرده اند و در مقابل توصيف غير بشری از ايشان را گرايش اعتدالی تشيع فرا نموده اند.

انصاری، سخنی با آقای کدیور

در سايت آقای محسن کديور مقاله ای از ايشان درج شده است با عنوان تأملی در منابع اعتقادی. مقاله البته مقاله خوبی است و نکات و ضرورتهای مهمی را ايشان مورد تأکيد قرار داده اند. با اين وصف به نظرم رسيد يکی دو نکته را که ايشان در رابطه با محمد بن يعقوب کليني و نيز محمد بن الحسن الصفار مطرح کرده اند، در اينجا مورد مناقشه قرار دهم. شايد برای غنای بحث ايشان مفيد افتد.

تشیع راستین در مصاحبه با دکتر مدرسی طباطبایی

سیدحسین مدرسی طباطبایی، تشیع راستین، مصاحبه، سایت دانشجویان مسلمان شمال شرق آمریکا، شاخه فارسی زبان، ۷ مهر ۱۳۸۶ – اخیراً مطرح شده که نظریه علماء ابرار آقای دکتر کدیور که بر گرفته از آراء جناب عالی در کتاب Crisis and …

حمیدیه، طبقه بندی بی ثمر

طبقه‌بندى اعتقادات دينى به اصلى و فرعى و الزامى دانستن علم ولو اجمالى به طبقه اول و مشروط دانستن وجوب اعتقاد مسائل فرعى به تحقق علم به واقع در آنها مثمر آزادى عقيدتى درون دينى نيست. همگان عقلا موظفند به گزاره‌هاى صادق معتقد شوند و همگان شرعا آزادند گزاره‌هايى را که به جهت استضعاف فکرى بدانها علم ندارند معتقد نشوند (حتى گزاره‌هاى مربوط به اصول عقايد.) طبقه‌بندى مزبور تنها مثمر يک امر صورى است: تعيين مرز مومن از کافر. اين تعيين مرز، ثمراتى فقهى دارد که از بحث ما خارج است.

جایگاه غدیر در منابع اهل سنت

پس از مروری بسيار گذرا بر موضوع «غدير در منابع تسنن» بايد از نظريه پردازانی كه امامت را به گونه‌ای غير از معنای معهود آن تفسير می‌كنند و در تضعيف منابع شيعی نيز راه افراط و غلو را پيش می‌گيرند، پرسيد: «دريافت و تحليل شما از غدير خم چيست؟ و چگونه اين واقعه ترديدناپذير را با تفسيرهايتان از امامت و تشيع مطابقت می‌دهيد؟»

حمیدیه، نقد امامت پژوهى کديور

ائمه (ع) از باب تقيه و رعايت جو خفقان حاکم و از خوف وقوع غلو حقيقى (قول به الوهيت يا نبوت ائمه) در ميان اصحاب، بسيارى از صفات عاليه خود را از برخى اصحاب مخفى داشتند. مراتب و فضايل ظاهرى ائمه، براى عقول عادى خصوصا در حدود ۱۳ قرن پيش، سهل الوصول‌تر بودند و به راحتى قابل درک بودند، حال آنکه مراتب عاليه و باطنى ائمه به سهولت درک نمى‌شدند. طبيعتا آنچه درکش بر عقول دشوارتر است، ديرتر شيوع و رواج مى‌يابد و تا زمانى که متفکرين و متعمقين قوم بر آنها تامل ننموده زواياى امر را درک نکنند و آنها را بر موازين علمى و در مباحثات و تاليفات خويش عرضه نکنند، در جامعه نشر عام نمى‌يابد. فضايل ائمه (ع) که صفات “بشري” يک انسان کامل هستند (و نبايد از آنها به صفات “فرابشري” تعبير نمود)، شامل نصب الهي، علم غيب و لدني، عصمت، خوارق عادات، ولايت تکوينى و تشريعي،…، از اسرار الهيه‌اند که عظمت آنها فوق همه عظمت‌ها (ماسوى الله) است و اين اسرار عظيمه را هرکسى درک نمى‌کند. بنابراين تاخير در شيوع اعتقاد بدين صفات عظيمه در تاريخ تشيع امرى کاملا طبيعى است. علاوه کنيد بر اين دشمنى دشمنان که به هر وسيله خواسته‌اند نور الهى اهل بيت را خاموش و نامشان را محو کنند.

علی‌جانی، چهار پرسش از دوستداران و منتقدان شریعتی

آقای کدیور مقاله¬ای در نشریه مدرسه شماره ۳ـ در رابطه با نظریه امامت به عنوان علمای ابرار ـ نوشته است. این بحث را قبلاً هم آقای مدرسی طباطبایی که از روحانیون غیر سیاسی محقق و خوش¬فکر مقیم خارج از کشور هستند، مطرح کرده بود. بعضی از کتاب¬های ایشان به فارسی هم ترجمه شده مثل مقدمه¬ای بر فقه اسلامی (زمین در فقه اسلامی). اما ترجمه این کتاب ایشان درباره تشیع (مکتب در فرایند تکامل( اجازه انتشار پیدا نکرده است. آقای کدیور همان نظریه را خیلی دقیق و مستند، ضمن ذکر برخی از نقدهای فرعی¬شان به آقای طباطبایی مطرح کرده است.

رضائی، كژخواني تاريخ تشيع

كديور در مقاله مورد بحث ادعا كرده است كه غالب شيعيان از قرن دوم تا نيمه قرن پنجم معتقد به نظريه امامان غير معصوم بوده، اوصاف فرابشري ائمه از قبيل علم لدني، عصمت و نصب و نص‌الهي را قبول نداشته‌اند و حتي عالمان شيعه اين عقايد را به عنوان غلو مورد انكار قرار داده‌اند. او در اثبات مدعاي خويش اقوالي از علامه مامقاني، علامه وحيد بهبهاني، شهيد ثاني، شيخ صدوق، شيخ مفيد و سيد مرتضي شاهد آورد كه هيچ يك بر مدعاي او دلالت ندارند. او يا در فهم و گزارش شواهد دچار اشتباه شده و يا در استنتاج از آنها مغالطه كرده است.

بازخوانی مفهوم امامت و تشیع: نقدها و واکنش‌ها

شماره پنجم آیینه اندیشه با موضوع «بازخوانی مفهوم امامت و تشیع: نقدها و واکنش‌ها» از سوی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ستاد پاسخگویی به مسائل مستحدثه دینی در شهریور ۱۳۸۵ در ۲۳۵ صفحه در شمارگان معدود و برای آگاهی محققان، پژوهشگران و پاسخگویان پرسش‌ها و شبهات دینی منتشر شده است. در این شماره به به مباحث طرح شده از سوی دکتر محسن کدیور در باره اعتقاد رایج شیعه پیرامون امامت و ولایت و سیر تاریخى شکل‏‌گیرى آن و نیز نقدها و بازتاب های آن پرداخته شده است. پنج بحث کدیور همراه با ده نقد در کنار هم تضارب آرای دو دیدگاه متفاوت را فراهم آورده است.

جبرئیلی، اندیشه امامت در گذر تاریخ

محمدصفر جبرئیلی، اندیشه امامت در گذر تاریخ، (کتاب نقد، شماره ۳۸، تیر ۱۳۸۵، ص۱۹۴-۱۷۵) نقدی بر سخنرانی ”بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی” سخنرانی شب عاشورا ، حسینیه ارشاد 19/11/84 * * * معمولاً هیچ علمی در خلا به وجود …

حمیدیه، متدولوژى نقد حديث در جريان روشنفکري

بهزاد حمیدیه، متدلوژی نقد حدیث در جریان روشنفکری دینی، (روزنامه رسالت، ۳۱ خرداد و ۱ تیر ۱۳۸۵) نقدی بر سخنرانی ”مقام صالحی نجف آبادی در نقد غلو” ، تالار ابن سینا دانشکده پزشکی دانشگاه تهران, 22/3/85 *** قسمت اول نشست …

محمدرضائی، تحلیلی در بارۀ بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی

محمد محمدرضایی، تحلیلی در بارۀ ”بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی”، مجله‌ی تخصصی کلام اسلامی، سال پانزدهم، شماره ۵۷ ، بهار ۱۳۸۵، ص۳۱-۲۱(موسسه تحقيقاتي و تعليماتي امام صادق(ع)، قم) * * * در محرم 1427 یکی از گویندگان روحانی در …

صدرزاده، جایگاه امامت در اسلام

محمد صدرزاده، جایگاه امامت در اسلام، سایت بازتاب؛ ۹ اردیبشهت ۱۳۸۵ نقدی بر سخنرانی ”بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی’‘ ، سخنرانی شب عاشورا حسینیه ارشاد 19/11/84 *** يکي از اساسي ترين مؤلفه ها دربرداشت صحيح از علوم و معارف …

ربانی گلپایگانی، شاخص های امامت در تفکر شیعی

علی ربانی گلپایگانی، شاخص های امامت در تفکر شیعی، [نقدی بر سخنرانی ”بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی”]، (افق حوزه: هفته نامه‌ی خبری حوزه های علمیه، ۲۱ فروردین ۱۳۸۵، شماره ۱۰۳ ، ص۶) *** در پی درج نوشتاری با عنوان …

مختاری، در عدم صحت انتساب کتاب حقائق الايمان به شهيد ثاني

نقد اجمالی مقالۀ ”قرائت فراموش شده ؛ بازخوانی نظریۀ ‘علمای ابرار’ ، تلقی اولیۀ اسلام شیعی از اصل ‘امامت’ ” ، فصلنامه مدرسه، سال اول، شماره سوم، اردیبهشت 85 * * * رضا مختاری در عدم صحت انتساب کتاب حقائق …

حمیدیه، دعوى تحريف مفهوم امامت

بهزاد حمیدیه، دعوى تحریف مفهوم امامت، (روزنامه رسالت ، سیزده قسمت، اردیبهشت ۱۳۸۵) نقدی بر سخنرانی ”بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی” سخنرانی شب عاشورا ، حسینیه ارشاد 19/11/84 *** دعوى تحريف مفهوم امامت قسمت اول اشاره: در ماه محرم …

نصیری، نقدى بر سخنرانى بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی

مهدی نصیری، نقدی برسخنرانی ”بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی: تبیین امامت در پرتو قرآن و عترت، (روزنامه شرق ، ۱۴ فروردین ۱۳۸۵) روزنامه شرق در روزهاى چهاردهم و پانزدهم اسفندماه مقاله اى را از محسن كديور با عنوان «بازخوانى …