آرشیو تگ ها: نقد کتاب سیاست نامه خراسانی

حمیدیه: نقد و نظری بر سیاست‌نامه‌ی خراسانی، مشروعه چیست؟

این مقاله تلخیصی است از سلسله مقالات «افترائیات علیه آخوند خراسانی» که در آنها مقدمه‌ی کتاب سیاست‌نامه‌ی خراسانی کدیور نقد شده است.

مزینانی: احکام ولایی و حکومتی آخوند خراسانی

کارکرد و سیره آخوند خراسانی، بیان گر اعتقاد عمیق و قاطع ایشان به ولایت مطلقه فقیه می باشد. ایشان افزون بر آثار علمی و فنی خود، در مراحل گوناگون نهضت و نظام مشروطه و حتی پیش از آن، با عمل خود نشان داد که حق فقهای جامع الشرایط را به عنوان نواب امام در امور گوناگون سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به رسمیت می شناسد; هر چند مشروعیتِ چنین دخالتهایی در موارد قانونی و مصوبه های نمایندگان مجلس شورای ملی گنجانده نشده باشد. ایشان ولایت مطلقه فقیه را به معنای صحیح آن، نه تنها قبول داشته، بلکه اعمال کرده است. هیچ مبنای فقهی به جز اعتقاد به ولایت عامه فقیه برای این احکام ایشان و دیگر مراجع، نمی توان ذکر کرد اگر ایشان چنانچه برخی پنداشته اند به ولایت فقیه باور نداشته است، بر چه مبنایی این همه احکام حکومتی صادر و پیروی از آنها را بر همه مسلمانان واجب می شمارد؟ بدون تردید از زاویه امر به معروف و عمل به تکلیف شرعی نمی توان چنین احکامی صادر و آن را بر همه مسلمانان واجب و مخالفت با آن را در حکم محاربه با امام زمان(ع) دانست. بنابراین، آخوند خراسانی و دیگر مراجع همراه و همگام او، صرفا به عنوان انجام یک تکلیف شرعی عادی، چون دیگر مسلمانان وارد میدان سیاست و صدور احکام حکومتی نشدند; بلکه بر اساس فقاهت و نیابت و اختیاراتی که برای خود باور داشتند، احکامِ ولایی و حکومتی صادر و پیروی از آن را بر همگان واجب می دانستند.

جوادزاده: مشروعیت حکومت در عصر غیبت از نگاه آخوند خراسانی

در سال ۱۳۸۹، مقاله ای با عنوان “حاکمیت سیاسی فقیهان از دیدگاه آخوند خراسانی”، از سوی نویسنده نوشتار حاضر، در فصلنامه حکومت اسلامی شماره ۵۶ به چاپ رسید. متأسفانه در مرحله خلاصه سازی مقاله و ویراستاری آن، اشکالها و کاستیهای بسیاری در مقاله به وجود آمد. برخی از اشکالها و کاستیهای به وجود آمده عبارت است از: ۱. حذف دو قسمت “حیات علمی” و “حیات سیاسی” از بخش اول مقاله; ۲. تغییر در چکیده مقاله (از جمله حذف عبارت بسیار مهم آخوند در حاشیه مکاسب درباره پذیرش مشروعیت اختیارات عام فقیهان); ۳. حذف برخی مطالبِ “گزارشی به نقل از شیخ آقابزرگ تهرانی”، و به وجود آمدن ابهامهای جدی در مطالب بعدی مقاله; ۴. تغییر در نحوه شماره گذاری چند عنوان آخر و به وجود آمدن ابهام. در هر حال، مقاله حاضر، اصل همان مقاله با انجام برخی تغییرات و اضافات است.

مزینانی: ولایت مطلقه فقیه از دیدگاه آخوند خراسانی

در سالهای اخیر، اهتمام زیادی به اندیشه و دیدگاه های ایشان از سوی جریانهای مشکوک نشان داده می شود. برخی از نویسندگان این جریان، با گردآوری آثار و دیدگاه های منتسب به ایشان و نشر آنها، با رویکردی گزینشی و نیز افتراهای گوناگون به آن فقیه مجاهد در حوزه معرفت سیاسی، تلاش دارند این گونه وانمود کنند که اندیشه های سیاسی آخوند خراسانی، بویژه در مقوله ولایت فقیه، به عنوان مدرسه نجف در برابر اندیشه های امام خمینی، به عنوان مدرسه قم قرار دارد. این گروه، با پیش فرضهای ذهنی و تطبیق غیر دقیق اندیشه های آن بزرگوار با اندیشه های سیاسی مغرب زمین و حتی با به کار گیری مفاهیم و تعبیرهای سیاسی غربی، به تحریف اندیشه های ایشان پرداخته اند.

کاشفی: آخوند، فقیهی که تحریف می‌شود

مطرح کردن آخوند از جانب این عده، نشان فراست آن‌ها است. آخوند کسی است که طلاب سطوح حوزه باید کتاب «کفایة الاصول» او را مطالعه کنند و در مقابل او زانوی ادب بر زمین بزنند. بنابراین اگر اینگونه القا شود که آخوند مخالف ولایت فقیه بود، دستاویز تبلیغاتی مهمی برای آن‌ها است.

مزيناني: تجلي ولايت مطلقه فقيه در سيره‌ی عملي آخوند خراساني

عملكرد و سيرة عملي آخوند خراساني، بيانگر اعتقاد عميق و قاطع ايشان به ولايت مطلقة فقيه مي‌باشد. ايشان افزون بر آثار علمي و فني خود، در مراحل گوناگون نهضت و نظام مشروطه و حتي پيش از آن با عمل خود نشان داد كه حقّ دخالت فقهاي جامع‌الشرائط را به عنوان نواب امام در امور گوناگون سياسي، اقتصادي و فرهنگي به رسميت مي‌شناسد؛ هر چند مشروعيت چنين دخالت‌هايي در موارد قانوني و مصوبه‌هاي نمايندگان مجلس شوراي ملّي گنجانده نشده باشد. به همين سبب، سيرة آخوند خراساني و ديگر مراجع همگام با او، موجب خرده‌گيري طرفداران مكتب ليبرال‌دموكراسي واقع شده است

جوادزاده: حاکمیت سیاسی فقیهان از دیدگاه آخوند خراسانی

آخوند خراساني در دلالت رواياتِ مورد بحث، نسبت به عموميت ولايت فقيه، خدشه وارد کرده است. اما دلالت ادلة مذکور را تا اين اندازه مي‌پذيرد که در فرض عدم مشخص‌بودن متولي امور عمومي در عصر غيبت، قدر متيقن از کساني که تصرفشان در اين حيطه جايز است، فقها هستند.اما آنچه در برخي تلگرافها و گزارشها آمده است و به‌ظاهر نشان مي‌دهد آخوند، مخالف حاکميت سياسي فقيهان بوده و مشروعيت دخالت در امور عامه را به مردم داده است، داراي ايرادات سندي و دلالي مي‌باشد.

پورحسين: دل‌دادگي به مكتب آخوند خراساني يا ستيز با افكار امام

جرياني كه سال هاي اخير به خاطر سو رفتار خويش و يا به كج سليقگي برخي دولت مردان ناملايماتي را متحمل شده است تلاش دارد اين گونه وانمود نمايد كه افكار و انديشه هاي آخوند خراساني به عنوان رهاورد مدرسه نجف در مقابل افكار و انديشه هاي امام خميني به عنوان رهاورد مدرسه ي قم قرار دارد. پيش كسوت اين جريان كه گويي به كشف جديدي در اين باب نائل آمده …

عالمی: اظهارنظرها و واقعیتها، نگاهی به مقاله‌ای درباره اندیشه سیاسی آخوند خراسانی (ره)

اينکه نبود رهبري واحد و آگاه و نافذ البصر همچون امام خميني(ره) و نبود انديشه سياسي قوي و منسجم از سوي فقهاي زمان مشروطيت از عمده ترين دلايل شکست مشروطيت است که روحانيت و عمده توسط لائيک ها کنار زده شد و استبداد دوباره دامن گسترانيد. تاسف از اين است که همچون ايشان آرزو دارند افکار آخوند وامثالهم در مورد ولايت فقيه بازخواني و کالبدشکافي شود تا جغرافياي قانون اساسي به شکل ديگري درآيد.

حمیدیه: آرای آخوند خراسانی در خطر تحریف

مرحوم آخوند خراسانی به هیچ وجه، اصل ولایت فقیه را رد ننموده است، بلکه فقط مطلقه بودن آن را انکار می‌کرده است. ایشان در بحبوحه مشروطیت، به عنوان حکم ثانوی و دفع افسد به فاسد، به جهت حفظ استقلال مملکت شیعی در برابر قوای بیگانه و نیز دفع استبداد و خود کامگی پادشاه ایران، “سلطنت مشروطه ” را مورد حمایت قرار داده است و همگان را به این کار خوانده است.

حمیدیه: واژگونی در بازگویی مشروطه

صدورحکم حکومتی با توجه به شرایط و رعایت اصلح جهت حفظ جان و مال و استقلال شیعیان جز از ولی شرعی بر نمی‌آید و اگر مرحوم آخوند عملا خود را دارای چنین ولایتی نمی‌دید، از صدور فتاوای عادی و احکام اولیه پا فراتر ننهاده وارد وادی احکام ثانویه که یک زمان اعلام و یک زمان مرتفع می‌گردند نمی‌شد.

پرهیزگاری: مکتب سیاسی خراسانی

آیت‌الله خراسانی هیچگاه فرصت آن را نیافت که کتاب مدون یا رساله مستقلی در حوزه سیاست بنویسد اما با این وجود، در لابه‌لای آثار فقهی اصولی و نیز در متن تلگراف‌ها، لوایح و نامه‌های کوتاه و بلند وی آرای سیاسی بدیعی به چشم می‌خورد که محسن کدیور را وا می‌دارد تا قائل به « مکتب سیاسی خراسانی» شود.

رسائل شیخ مشروطه خواه، انتشار آراء مدون سیاسی آخوند خراسانی

روزنامه شرق، ویژه نامه مشروطه (۱۳ مرداد ۱۳۸۵) : انتشار مدون آرای سیاسی آخوند خراسانی به كوشش محسن كدیور رسائل شیخ مشروطه خواه سیاست نامه خراسانی قطعات سیاسی در آثار ملا محمد كاظم آخوند خراسانی صاحب كفایه ۱۳۲۹-۱۲۵۵ به كوشش …