پرسش: قبلا گفته اید که اسلام طرفدار تک همسری است و چند همسری در زمان ما حرام است با توجه به اینکه پیامبر اسلام و تمام امامان شیعیان همسران بسیاری داشته اند لطفا دلایل خود را برای این فتوا بیان کنید؟
قبلا یک دلیل را بیان کردید که چون چند همسری در زمان ما عملی ظالمانه محسوب می شود چند همسری حرام است ولی اول این که همه موافق نظر شما این عمل را ظالمانه نمی دانند و دوم اینکه هر عملی که در عرف ظالمانه شد در اسلام هم ظالمانه محسوب می شود؟ اگر دلایل دیگری برای حمایت اسلام از تک همسری و حرام بودن داشتن چند زن دارید لطفا بیان کنید؟
پاسخ:
آنچه را به من نسبت داده اید دقیق نیست. آنچه عرض کرده ام این است: ازدواج تک همسری حکم ثابت اسلام است. تعدد ازواج از احکام موسمی متناسب با شرائط زمانی مکانی عصر نزول بوده است و تداوم آن جز در شرائط اضطراری آن هم جز با اذن همسر نخست میسر نیست.
رسول خدا تا خدیجه‌ی کبری در قید حیات بود همسر دیگری اختیار نکرد. علی مرتضی نیز در زمان حیات فاطمه‌ی زهرا همسری دیگری اختیار نکرد.
طبع زندگی زناشویی تک همسری است. تعدد زوجات در گذشته در برخی سرزمینها از جمله حجاز رایج بوده است. اما اینکه تعدد زوجات از احکام ثابت و غیرموسمی اسلام است نیازمند اقامه‌ی دلیل است. در دوران ما اگر در شرائط اضطراری همانند کاهش شدید تعداد مردان به دلیل تلفات جنگی، یا ناباروری همسر و علاقه‌ی زوجین به یکدیگر و به فرزند با اجازه‌ی همسر و بطور کلی در صورت رضایت همسر مجاز است. کمتر زنی در شرائط عادی به شوهر خود اجازه‌ی تجدید فراش می دهد و همین از امارات طبع تک همسری زندگی زناشویی است.
مهمترین دلیل تعددزوجات یعنی آیه‌ی ۳ سوره‌ی نساء از دو ناحیه محدودیت دارد یکی صدر آیه که مختص دختران یتیم است نه مطلق زنان و دیگری ذیل آیه که جواز منوط به برقراری عدالت است و در آیه‌ی ۱۲۹ همان سوره تصریح شده است که هرگز نمی توانید عدالت را بین زنان برقرار کنید هر چقدر هم در این زمینه حریص باشید. البته از آنجا که مفسران و فقیهان همگی مذکر بوده اند همواره به گونه‌ای مردانه احکام را فهمیده اند. به هر حال عدم اعتبار ادله‌ی تعدد زوجات به عنوان حکم دائمی و غیرمشروط شرعی مهمترین دلیل اکتفا به تک همسری جز با رضایت همسر نخست است.
موفق باشید
محسن کدیور