سخنرانی

باید فورا این جنگ غیرقانونی، مخالف قانون‌اساسی، و ظالمانه پایان یابد. اگر ترامپ ملت ایران را می‌شناخت، هرگز مطالبه احمقانه «تسلیم بی‌قید و شرط» را مطرح نمی‌کرد. ایرانیان در حالی که با استبداد دینی مخالفند، همزمان از نیروهای مسلح در دفاع از خاک کشور حمایت می‌کنند. این حمایت به هیچ وجه به معنای حمایت از جمهوری اسلامی نیست. آثار تجاوز اسرائیل و آمریکا: افزایش محسوس همبستگی مردمی در دفاع از میهن، از جمله به تعویق افتادن مخالفت با جمهوری اسلامی؛ تضعیف و به‌تأخیر انداختن جنبش آزادی‌خواهی و دموکراسی‌طلبی در ایران.

با رهبری از جنس رهبر مقتول و با دست فرمان او صرفا مشکلات و نارضایتی عمومی تشدید می‌شود. فرماندهان سپاه پسر رهبر را به این سمت منصوب کرده‌اند. رهبر جدید رهبری نمادین است، یعنی تا اطلاع ثانوی او نقش فعالی در مدیریت کشور ندارد. او یقینا از سلامت جسمی و روحی برخودار نیست، آیا او از هشیاری لازم برخوردار است؟ معلوم نیست. پیام منتشرشده منسوب به رهبری به دیدگاههای فرمانده کل سپاه بسیار نزدیک است. اکثر مراجع تقلید به انتخاب رهبر جدید واکنش سردی نشان داده‌اند.

باید به دنبال انعقاد فوری «پیمان ترک تخاصم» باشیم. حمله به زیرساختهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، خصوصا سفارت‌خانه‌های آمریکا در منطقه ادامه سیاستهای نادرست ماجراجویانه سابق است. اگر به هر دلیلی پناهگاه عمومی، سیستم رادار و دفاع ضدهوایی مؤثر برای مقابله با هواپیماهای فوق پیش‌رفته دشمن متجاوز را در اختیار نداریم، عقل سلیم اقتضا می‌کرد که به اندازه مقدوراتمان شعار بدهیم نه بیشتر. یکی از هزینه‌های کلان هر تصمیمی میزان تلفات انسانی و خسارت به زیرساختهاست. نه به تجاوز خارجی، و نه به جمهوری اسلامی، با تقدم اولی بر دومی.

مطالبه ملی توقف فوری تجاوز سبعانه به ایران است. ترامپ و نتانیاهو این خیالهای خام که ایران تسلیم بی‌قید و شرط شود، یا تجزیه و به‌جنگ داخلی مبتلا گردد، را به گور خواهند برد. ویتنام و افغانستان آمریکا را شکست دادند. چرا ایران نتواند؟ ایران باید در عین دفاع مشروع از خاکش، بیش از هر چیز به‌دنبال شنیدن صدای مردمش باشد. مسئله ایران انتخاب رهبر آینده نیست، انتخاب نظام جایگزین جمهوری اسلامی است. همزمان با مجلس فاتحه برای دومین رهبر، باید فاتحه نظام مبتنی بر ولایت مطلقه فقیه را خواند.

۱. حقیقت وحی برای غیرپیامبران دست‌نیافتنی است. ۲. محل نزاع «وحی پیامبرانه» است نه «وحی عمومی». ۳. توصیفات وحی در قرآن توصیفاتی حقیقی از واقعیتی خارجی و متعالی است. ۴. تکلم خداوند با پیامبرش لفظی/گزاره‌ای بوده است. ۵. پیامبر هر سه قسم وحی را دریافت ‌کرده است. ۶. وحی شعوری مرموز و ماورای عقلی است. ۷. وحی خطاناپذیر است. ۸. محل بحث نزول تدریجی آیات قرآن بر قلب پیامبر است. ۹. پیامبر هیچ نقشی در تکوین معنی و لفظ قرآن نداشته است. ۱۰. وحی زائد بر شخصیت بشری پیامبر است.

امویان و عباسیان اسلام را وارونه کردند. خلفای اموی و عباسی هیچ شباهتی به پیامبر نداشتند. لذا در منابع نقلی این دوران «پیامبر رحمت» قرآنی به «پیامبر اقتدارگرا» قلب ماهیت شد. همه کتب نقلی ما، چه سنی چه شیعه، نیازمند پالایش و تهذیب است. با توجه به کثرت احادیث مجعول اصلْ عدم اعتبار نقلیات این دوران است، مگر خلافش اثبات شود. دو خبر واحد مجعول منسوب به پیامبر تحت تاثیر تورات پایه اصلی احکام فقهی در اعدام مرتد است. قتل مرتد خلاف محکمات قرآن و سنت قطعی عملی پیامبر است.

الله خدای قرآن خدایی اخلاقی است که گرفتن جان انسان بیگناه را معادل گرفتن جان همه انسانها دانسته‌است. یَهُوَه خدای عهد عتیق به کشتن بیگناهان حتی شیرخوارگان، کودکان، زنان، حیوانات و هر نفَس‌کِشی از اقوام دشمن بنی اسرائیل فرمان داده است. عمالقه «عنوان نمادین دشمن سازش‌ناپذیر بنی‌اسرائیل و قوم یهود» است و معنایش این است که چنین افرادی مهدورالدم هستند و نسلشان باید از زمین محو شود و اعضای خانواده آنها نباید امنیت جانی داشته‌باشند. این «حق دفاع مطلقه» برای قوم برگزیده «به هر قیمتی» یعنی جواز «نسل کشی مقدس».

پدرم از مرحوم محمود شهابی استادش در دانشکده حقوق دانشگاه تهران نقل می‌کرد که استاد دانشجویانش را از شغل قضایی منع کرده بود. به آنچه به‌نام اسلام تدریس می‌کرد، خود قبل از همه عمل می‌کرد، خصوصا انفاق در راه خدا آن هم با حقوق ناچیز معلمی. نوشت ما جمهوری اسلامی را به اعتبار موازین علوی پذیرفتیم. می‌پرسید «آیا این بود اسلام رحمانی و عدالت علوی که وعده داده شده بود؟!» پدرم رفت و بهاری که منتظرش بود را ندید. آیا فرزندانش شکستن کمر سرما و رفتن زمستان را خواهند دید؟!

اگر اسلام همین است که در جمهوری اسلامی ایران، امارت اسلامی افغانستان و پادشاهی عربستان سعودی اجرا می شود، آیا واقعا زن شهروند درجه دوم نیست؟! همه آیات و روایاتی که دلالت بر تبعیض حقوقی زن نسبت به مرد دارند، قضایای خارجیه هستند، نه قضایای حقیقیه؛ احکام موقت و موسمی هستند، نه احکام ثابت و دائمی. بر مبنای عدالت مساواتی و تساوی بنیادی زنان از حقوق مساوی با مردان برخوردارند، چرا که انسانند. در اسلام نواندیش زن و مرد به لحاظ حقوقی مساوی هستند، و زن شهروند درجه دوم نیست.

سیاست‌ورزی امری تماما عرفی است. ترکیبی از عرف و دین نیست. اینکه کدام شیوه زمامداری کم خطاتر است، و کدام شکل مدیریت سیاسی پرفایده‌تر است اموری نیست که به کتاب و سنت مراجعه کنیم. اسلام نیامده دنیای ما را سامان کند. سامان دنیا که همان علوم تجربی، انسانی و اجتماعی است را عقل بشری و تجربه انسانی انجام می دهد. دولت دینی به هر معنایی در دوران مدرن ممتنع است. در کتاب «آخرت و خدا هدف رسالت انبیاء» بازرگان در نهایت به جدایی نهاد دین از دولت یا سکولاریسم رسید.

اینکه انقلاب ۵۷ ایران برخلاف انقلاب کبیر فرانسه و انقلاب اکتبر شوروی مردم را کنار نزده و به دوران گذشته بازنگشته است کاملا خلاف واقع و وارونه‌نمایی است. بسیاری از مردم ایران شبح استالین را در پاستور و روح ناپلئون را در ماجراجویی‌های سپاه قدس در منطقه به وضوح مشاهده می‌کنند. از وابستگی به آمریکا به وابستگی به روسیه و چین مبتلا شده‌ایم. مانند دوران شاه، همچنان خفقان، زندان، شکنجه، و سرکوب ادامه دارد. اگر خامنه‌ای ذره‌ای در تقابل اکثریت مردم با نظام تردید دارد برگزاری همه‌پرسی عمومی فصل‌الخطاب است.

موانع حقوق بشر در ایران اندکی فرهنگی، غالبا سیاسی و برخی دینی است. تبعیض جنسی و نگاه فرودستانه به زنان به هر سه مانع مبتلاست. بسیاری از حقوق پایه ملت در قوانین اساسی مشروطه و جمهوری اسلامی تصریح شده است اما اکثر آنها هرگز در ایران قبل و بعد از انقلاب رعایت نشده و نمی شود. موانع دینی حقوق بشر با نگرش سنتی یا بنیادگرایانه فقیهان و نظام جمهوری اسلامی حداقل چهار مقوله را دربرمی گیرد: تبعیض‌ جنسی، تبعیض دینی، آزادی عقیده و مذهب و مجازات ارتداد، و مجازاتهای خشن.

«سیاست ما عین دیانت ماست و دیانت ما عین سیاست ما» را البته مدرس هم بکار برده است، اما مدتها قبل از او شیخ‌الاسلام اصفهانی بر زبان رانده‌است. این عبارت را باید به شیخ‌الاسلام نسبت داد، نه به مدرس مدافع سیاست عرفی. با چنین این‌همانی هم دینداری‌مان آسیب جدی دیده است، هم سیاست‌مان حال و روز خوشی ندارد. سیاست ما را تجربه عرفی بشری و مصالح ملی با رعایت موازین حقوق بین‌الملل تعیین می‌کند. سیاست و دیانت نه تنها عین هم نیستند، بلکه دو روش و دو حوزه متفاوت دارند.

جدایی نهاد دین از دولت هم به نفع دین است، هم به نفع دولت. جدایی نهاد دین از دولت در ایران معاصر با حداقل پنج مانع معرفتی مواجه است: بی توجهی به عرفی بودن و دینی نبودن سیاست؛ تلقی نادرست از کمال دین و تعالیم اجتماعی اسلام؛ سوء تفاهم درباره حکومت رسول خدا در مدینه؛ سوء تفاهم درباره تعالیم سیاسی امام علی و حکومت علوی؛ سوء تفاهم درباره فقه سیاسی و سیاست قرآنی با دو قرائت اقتدارگرایانه یا دموکراتیک. نه اسلام فقاهتی ملازم اقتدارگرایی است، نه اسلام قرآنی ملازم دموکراسی.

اینکه دفتر رهبری خود را موظف به «پاسخگویی» دانسته و «گفتگو با منتقدان» را آغاز کرده است، اقدامی مبارک و شایسته تقدیر و تشکر است. آذری در نامه آذر ۱۳۷۶ از حصر اینکه آقای خامنه‌ای قدمی برای رهبری و مرجعیت خود برنداشته را «دروغ محض» نامیده است. با توجه با هشت تهافت در مورد دست‌خط اول، هفت تهافت درباره دست‌خط دوم، و شانزده معارض بسیار قوی، دو دست‌خط‌ عذرخواهی منسوب به آذری ارائه شده از سوی دفتر رهبری قابل انتساب به آن مرحوم نیستند و قطعا جعلی محسوب می‌شوند.

بیش از یک سوم پژوهشگران ایرانی پس از انقلاب از ایران مهاجرت کرده اند. تمایل به بازگشت به ایران پس از فارغ التحصیلی دانشجویان ایرانی در آمریکا از ۹۰٪ در سال ۱۳۵۷ به کمتر از ۱۰٪ در حال حاضر کاهش یافته است. مشکل فرار مغزها و گریز نخبگان سیاستهای ایران بربادده مقام رهبری است. اگر ایران از لوث وجود نظام جمهوری اسلامی (خودکامگی دینی)، مقام عظمای ولایت و اعوان و انصارش پاک شود، مام وطن آرام می‌گیرد، فرار مغزها پایان می پذیرد و نخبگان برای خدمت به کشورشان بازمی‌گردند.

نظام برای لوث کردن اعتراضات شدید آذری قمی به مرجعیت و رهبری خامنه‌ای نقشه کشیده است. جمهوری اسلامی برای «تحریف تاریخ» سرمایه گذاری کلان کرده است. آقای خمینی چند ماه قبل از درگذشتش به آذری قمی نوشت: «شما از چهره‌های فاضل و مبارز‏‎ ‎‏و دلسوختۀ انقلاب می باشید.» آقای خامنه ای درگذشت آذری را تسلیت نگفت! نظام با معرکه‌ای که درباره نامه جعلی عذرخواهی آذری قمی گرفت باعث شد که آراء انتقادی این فقیه مبارز بیشتر به نسل جوانی که اطلاع کمی از مجاهدتهای او داشتند شناسانده شود.

انتشار نامه مخدوش و جعلی عذرخواهی آذری قمی تدلیس و فریبکاری جدید نظام جور است. آذری با نفی صلاحیت آقای خامنه‌ای برای مرجعیت و رهبری در حصر غیرقانونی از دنیا رفته و عاقبت بخیر شده‌است. دست‌خط منسوب به آذری قمی سه اشکال اساسی دارد: سربرگی متفاوت با سربرگهایی که آذری در سال ۱۳۷۶ از آنها استفاده می‌کرده، آذری در کلیه نامه‌ها و بیانیه‌هایش تاریخ را زیر امضا می گذاشته، تاریخ درج شده در بالای نامه عذرخواهی با تاریخ شمسی و قمری مندرج در متن نامه در کتاب ری‌شهری متفاوت است!

به چهار دلیل در انتخابات جاری شرکت نمی کنم: اول. عبث و بی‌فایده بودن شرکت منتقدان وضع موجود در انتخابات نظام اصلاح ناپذیر؛ دوم. استمرار استدلال مخدوش انتخاب بین بد و بدتر؛ سوم. ریاست جمهوری در نظام ولایت مطلقه فقیه در هیچیک از تصمیم‌سازی‌ها کلان نقشی ندارد. چهارم. شرکت در چنین انتخاباتی رأی به مشروعیت نظام ولایی و حکومت اسلامی است: فرق نمی کند به چه کسی رای می دهید یا رای سفید یا باطله بدهید، مهم این است که رای بدهید و درصد شرکت‌کنندگان در انتخابات را بالا ببرید!

نزول قرآن در شب قدر در ماه رمضان سال اول بعثت (۱۳ قبل از هجرت) «آغاز» شده است، نه اینکه «تمام قرآن» در چنین شبی نازل شده باشد. بنابر قول اصح بعثت پیامبر یا شروع پیامبری با وحی قرآنی در ماه رمضان و شب قدر بوده است. از قرن دوم نزول دفعی قرآن به بیت المعمور توهمی توسط صحابه به قول مسلط تبدیل شده است. قرآن نزول دفعی را تایید نمی کند. قرآن یک بار به شکل تدریجی در طول بیست و سال بر قلب پیامبر نازل شده است.

ادیان هم نقش سازنده داشته اند، هم نقش مخرب. مهمترین نقش دین معنی بخشی به زندگی و جلوگیری از افسردگی، سرگشتگی و پوچی انسان معاصر است. ساحتهایی از زندگی هست که با علم و تکنولوژی – هرچقدر پیشرفته – پرشدنی نیست. ما در سیطره بر طبیعت تواناتر و مرفه تر شده ایم. اما خوشبخت‌تر و راضی‌تر نشده ایم. باور به خدا و آخرت بزرگترین عامل امید به زندگی است. دین می تواند همچنان بزرگترین عامل اخلاقی زیستن، عدالت، صلح و کمک به همنوع باشد. این نقش کمی نیست.

فیرحی از باورمندان «اسلام رحمانی» و تاریخمندی فقه؛ در حقوق اساسی و سیاست هیچ امر تعبدی یا حکم مولوی نیست تا برای تعیین آن سراغ فقه برویم. غفلت پرسش برانگیز از رای متاخر آخوند خراسانی (انکار مطلق ولایت فقیه)؛ مغالطه سهمگین: تطبیق حق (مقابل حکم) بر حق در امر سیاسی (مقابل تکلیف)؛ استعاره اصلی آقای خمینی در بحث ولایت فقیه استعاره محجوریت نه قضا؛ روایت فیرحی از آقای خمینی: فتوشاپی، غیرانتقادی و دموکراتیک؛ پروژه مرحوم فیرحی در مهمترین تالیفش «فقه و سیاست در ایران معاصر»: ارتجاعی و مبتلا به تناقض بنیادی.