درگذشت آقای محمد اسحاق فیاض یکی از فقهای حوزه علمیه نجف اشرف و مرجع تراز اول شیعیان افغانستان را تسلیت عرض می‌کنم. وی قائل به جواز تصدی بسیاری از مناصب سیاسی و قضایی برای زنان و «ولایت انتصابی عامه فقیه اعلم» بود. حلقه وصل من با مرحوم فیاض کتاب «محاضرات فی اصول الفقه» ایشان است که آن‌را قبل از شرکت در جلسات درس خارج اصول در دهه ۶۰ مباحثه می‌کردیم. اصول فقه شیعه امتیازات متعددی بر اصول فقه اهل سنت دارد، چه در تبویب، و چه در ابواب مختلف آن.
چهار عید بزرگ ما ایرانیان مسلمان شیعه: نوروز، فطر، قربان و غدیر خم. در هجدهم ذیحجه سال دهم هجری رسول خدا محمد مصطفی (ص) سمت و سوی اسلام بعد از خود را تعیین، و ولایت علی مرتضی (ع) را به مسلمانان اعلام کرد. غدیر خم بسیار بزرگتر از جانشینی سیاسی پیامبر (ص) است. ولایت در غدیر خم «ولایت اعتقادی» است، حال آن‌که ولایت در ولایت فقیه «ولایت فقهی» است. چند جریان در دوران معاصر به نماد اصیل غدیر خم جفا کرده‌اند: ولائی‌ها، اسلام انقلابی، اسلام قرآنی، و روشنفکری دینی تجدیدنظرطلب.
شب و روز عرفه (نهم ذی حجه) یکی از اوقات ممتاز عبادت در تقویم مؤمنان است: قطع تعلق به دنیا، تقرب به خداوند و راز و نیاز. روز عرفه مقدمه عید قربان است: فدا کردن عزیزترین‌ها برای رسیدن به مقام قرب خداوند. عید قربان یا اضحی (دهم ذیحجه) بر همه مسلمانان مبارک باد. این عید یادآور پاکبازی ابراهیم و جان‌بازی فرزند خداجوی اوست. درود خدا بر هر دو باد. خواهی که تو را کعبه کند استقبال / مایی و منی را به مِنا قربان کن.
آمریکا و اسرائیل در تحقق دو هدف اصلی خود از جنگ علیه ایران ناکام ماندند، نه سرنگونی نظام محقق شد، نه تغییر بنیادینی در رفتار آن رخ داد. جنگ به تقویت انسجام داخلی ایران انجامید و روند اصلاحات دموکراتیک را به‌تأخیر انداخت. ایرانیان خود را در برابر انتخابی اجباری یافتند، میان دفاع از تمامیت ارضی کشور یا پیگیری مطالبات خود برای حاکمیت قانون و آزادی‌ها. اکثریت گزینه نخست را برگزیدند و دومی را به تعویق انداختند. ریشه تنش کشورهای خلیج فارس و ایران، پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه است.
مذاکره جای بده و بستان، و تحصیل مطالبات بیشتر به نفع منافع ملی است. "مسئله ایران" دو جنبه دارد: ۱) استقلال، تمامیت ارضی، پیشینه تمدنی و فرهنگی، زیرساخت‌های خدماتی، اقتدار قوای مسلح کشور، و صنایع خودکفای غیرنظامی و نظامی. هرگونه تفسیر انحصاری این دفاع جانانه به نفع نظام سیاسی مستقر مغالطه است. ۲) حاکمیت قانون، عدالت اجتماعی، آزادی‌، دموکراسی و رضایت‌مندی مردم، رعایت مطلق منافع ملی و تقدم آن بر هر تلقی فراملی. بخش بزرگی از مردم ایران در این جنبه، مطالبات انباشته‌شده‌ای دارند که با تلقی حاکمیت زاویه دارد.
کدیور نقدی نادر و از درون ارائه می‌دهد: هم در برابر امپریالیسم آمریکا و تجاوزگری اسرائیل می‌ایستد، و هم اقتدارگرایی جمهوری اسلامی را از دل الهیات شیعه به چالش می‌کشد. او مسیر زندگی خود را بازمی‌گوید — دستگیری‌اش هم در دوران شاه و هم در دوران جمهوری اسلامی — و توضیح می‌دهد که چگونه وعده انقلابی آزادی، دموکراسی، و عدالت تنها به‌گونه‌ای ناقص محقق شد. این گفتگو نگاهی ژرف است به اینکه چگونه قدرت، دین، شخصیت‌ها، و رقابت چشم‌اندازها در هم تنیده شده‌اند تا ایران را به آنچه هست تبدیل کنند.
این جنگ بیش از آن‌که علیه جمهوری اسلامی باشد، علیه مردم ایران، تمامیت ارضی کشور، تمدن و فرهنگ آن بود. تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران جنگ بربریت مدرن علیه مردمی و کشوری است که از تسلیم شدن در برابر زور عریان، بی‌قانونی و بی‌عدالتی سر باز می‌زنند. این جنگ تأثیری بسیار منفی بر جنبش دموکراسی‌خواهی و آزادی‌طلبی مردم ایران داشته و آن را تا آینده نامعلومی به تعویق انداخته است. ایرانیان با قاطعیت از میهن خود دفاع می‌کنند، در حالی که همچنان منتقدان سرسخت نظام حاکم باقی می‌مانند.
تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل، جنگ «بربریت مدرن» علیه ملتی است که می‌خواهد مستقل زندگی کند، و زیر بار زور نرود. فرماندهان سپاه امرای بالاستیلاء و ولی فقیه جانباز در حکم خلیفه مقهور امرای مستولی است، البته اسما ولایت فقیه ادامه دارد، اما در عمل تصمیمات اصلی توسط سردار پاسداری همانند قالیباف گرفته می‌شود. ساختن جامعه‌ای مستقل، آزاد، عادلانه و آباد در ایران بزرگترین تبلیغ برای ایران، اسلام و تشیع است. فقها و روحانیون در اداره کشور هیچ ولایت و امتیازی ندارند و مقامات کشور به‌فرزندان ذکور به‌ارث نمی‌رسد.
«خبرنگاران از من می‌پرسند درباره شکست جمهوری اسلامی چه فکر می‌کنید؟ و من به آن‌ها می‌گویم: شما درباره شکست دموکراسی لیبرال در آمریکا چه فکر می‌کنید؟!» ایرانیان اکنون بیشتر از گذشته از جمهوری اسلامی، و قوای مسلح مدافع خاک وطن حمایت می‌کنند. ایران آماده‌ترین کشور برای دموکراسی در خاورمیانه است. هرچند جنبش دموکراسی و آزادی ایران آسیب بسیاری دیده است. کشور توسط سپاه پاسداران اداره می‌شود، نه توسط رهبر سوم. این تجاوز نظامی تندروهای ایرانی و سپاه را تقویت کرده است. نتانیاهو و ترامپ بنیادگرایی را در جهان گسترش می‌دهند.
باید فورا این جنگ غیرقانونی، مخالف قانون‌اساسی، و ظالمانه پایان یابد. اگر ترامپ ملت ایران را می‌شناخت، هرگز مطالبه احمقانه «تسلیم بی‌قید و شرط» را مطرح نمی‌کرد. ایرانیان در حالی که با استبداد دینی مخالفند، همزمان از نیروهای مسلح در دفاع از خاک کشور حمایت می‌کنند. این حمایت به هیچ وجه به معنای حمایت از جمهوری اسلامی نیست. آثار تجاوز اسرائیل و آمریکا: افزایش محسوس همبستگی مردمی در دفاع از میهن، از جمله به تعویق افتادن مخالفت با جمهوری اسلامی؛ تضعیف و به‌تأخیر انداختن جنبش آزادی‌خواهی و دموکراسی‌طلبی در ایران.