پرسش: فردی یهودی سرقفلی مغازه ای را دارا بود که در آن مشروب فروشی می کرد. پس از پیروزی انقلاب این مغازه توسط نهادیا ارگان یا حاکم شرع یا… مصادره شد و سرقفلی آن به فروش گذاشته شد. پدر بزرگم این سرقفلی مغازه ی مصادره شده را خریداری نمود. سالها از این مغازه کسب درآمد کرد و زندگی خود را توسعه داد. بعد از فوت پدربزرگم سهمی از این مغازه به مادرم رسید. حال سؤالی که برای خانواده ی ما پیش آمده بود این است که اصلا خریده شدن
سرقفلی این مغازه توسط پدربزرگم صحیح و شرعی بوده و حقی از آن یهودی ضایع نگردیده؟ این توسعه ی زندگی که پدر بزرگم از طریق این مغازه ایجاد کرده بود حق الناسی در آن نیست؟ ارثی که به مادرم از این مغازه و یا بقیه ی چیزهای دیگر به او رسیده است مشکل شرعی ندارد؟ چون هنوز مغازه در حال درآمدزایی است، درآمد حاصله ی فعلی از این مغازه به چه صورت خواهد بود و با آن چه باید کرد؟ ظاهرا آن فرد یهودی الان در قید حیات نیست ولی از او لااقل فرزندی در قید حیات باقی است. ممنون می شوم ما را راهنمایی فرمایید. این مسأله را که از دفاتر مراجع می پرسیم با جواب های متفاوتی رو به رو می شویم.
پاسخ:

مصادره‌ی مذکور در سوال صحیح نبوده، ملکیت و سرقفلی مغازه حتی اموال موجود در آن متعلق به یهودی مالک آن باقی می ماند. و مصادره کننده ضامن است.

اگر خریدار سرقفلی پنداشته مصادره کننده شرعا محق بوده بر وی گناهی نیست.

اگر وارثین خریدار سرقفلی معامله‌ی وی را باطل یافته اند، می باید به وارثین مالک مراجعه کنند و با آنها مصالحه کنند. یعنی یا سرقفلی را به آنها برگردانند و بابت سالهای تصرف در ملک با وی مصالحه کنند، یا به هر صورت دیگری آنها را راضی کنند.

در صورتی که یافتن وارثان مالک ممکن نباشد سرقفلی و عواید حاصله از آن را از جانب مالک اصلی خیرات کنند. در هر صورت استفاده از عواید این سرقفلی دیگر مجاز نیست. والله عالم.
تفاوت پاسخها به واسطه‌ی تفاوت در قبول و رد نظریه ولایت مطلقه‌ی فقیه و لوازم ان است.

۱۹ مهر ۱۳۹۲