گاه‌‏شمار زندگی استاد آیت‌الله‌العظمی منتظری

گاه‏شمار زندگی استاد منتظری[1]

دوران اوّل: 1301 تا 1342

1301 تا 1310

1301 هجری شمسی (1340 هجری قمری، 1922 میلادی)، تولّد در نجف‏آباد؛ پدر ایشان مرحوم حاج علی منتظری، آگاه به مسائل دینی بود و علاوه بر کشاورزی به تبلیغ احکام دین و موعظۀ مردم می‏پرداخت و لذا درمیان مردم، جایگاه و اعتبار خاصی ازنظر شخصیت اجتماعی، دینی و تقوایی داشت و ‏مادر ايشان مرحوم شاه‏بیگم منتظری، بانويى متقى و پرهيزگار بود كه در تربيت و رشد دينى ایشان‏ ‏سعى وافر داشت. «حسینعلی» فرزند اول خانواده و دارای یک خواهر و پنج برادر بود.

1307- آغاز تحصیلات ابتدایی (متفرقۀ فارسی و عربی) در مدرسۀ شیخ حسینعلی مسجدی معروف به مدیر.

1311 تا 1320

1313- ورود به حوزۀ علمیۀ اصفهان، در سن 12 سالگی.

1314- ده ماه اقامت در حوزۀ علمیۀ قم (سکونت در مدرسۀ حاج ملاصادق) و بازگشت مجدد به حوزۀ علمیۀ اصفهان (به‌دلیل فقر مالی) و سکونت در مدرسۀ جدۀ بزرگ؛ شرکت در دروس آیات: حاج‌آقا رحیم ارباب، شیخ محمّدحسن عالم نجف‏آبادی، میرزا علی‌آقا شیرازی، حاج شیخ احمد حججی، حاج شیخ غلامحسین منصور و حاج شیخ جواد فریدنی.

9 بهمن 1315 (17 ذیقعده 1355)- وفات حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزۀ علمیۀ قم.

1317- آغاز تدریس درس «صرف و نحو» در شهر اصفهان توسط معظم‏له.

بهار 1320- ورود مجدد به حوزۀ علمیۀ قم و سکونت در مدرسۀ فیضیه و ملبّس‌شدن به لباس روحانیت؛ شرکت در درس حضرات آیات: سیّدحسین بروجردی، سیّدروح‏الله موسوی‌خمینی، علامه سیّدمحمّدحسین طباطبایی، سیّدمحمّد محقق‌داماد، سیّدمحمّد حجت، سیّدصدرالدین صدر، شیخ عباسعلی شاهرودی، سیّداحمد خوانساری؛ و تدریس دروس حوزوی هم‌زمان با تحصیل.

1320- شرکت در درس اخلاق آیت‏الله خمینی در روزهای پنج‌شنبه و جمعه.

1321 تا 1330

1321- آغاز مباحثه با آقای مرتضی مطهری در درس کفایۀ آیت‏الله سیّدمحمّد محقق‌داماد به‌مدت 11 سال، پس از اتمام مباحثه با حاج‌آقا صدر کلباسی.

13 شهریور 1321- ازدواج در سن 20 سالگی با بانو ماه‌سلطان ربانی.

1321- شرکت در درس الهیّات منظومۀ آیت‏الله خمینی.

1322- شرکت در درس نفس و معاد اسفار آیت‏الله خمینی.

دی 1323 (محرم 1364 ق)- ورود آیت‏الله بروجردی به قم.

1323 (1363 ق)- شرکت در اوّلین دورۀ درس اصول آیت‏الله خمینی به‌مدت 7 سال، (خارج جلد دوم کفایة الاصول) و مباحثه با آقای شیخ‌مرتضی مطهری.

28 بهمن 1323- تولّد نخستین فرزند خانواده (محمّد).

1324 (1365 ق)- نگارش تقریرات فقه آیت‏الله بروجردی (کتاب غصب).

1325 (1366 ق)- نگارش تقریرات فقه آیت‏الله بروجردی (کتاب وصایا).

4 تیر 1326- تولّد دوّمین فرزند خانواده (عصمت).

آبان 1327 (محرم 1368 ق)- نگارش تقریرات اصول آیت‏الله بروجردی (نهایةالاصول).

بهمن 1328 (ربیع الثانی 1369 ق)- نگارش تقریرات فقه آیت‏الله بروجردی (البدرالزاهر فی صلوة الجمعة و المسافر).

1328- کسب درجۀ اجتهاد در سن 27 سالگی.

1329 (ربیع‏الثانی 1370 ق)- تألیف و نشر کتابچۀ «مناظرۀ مسلمان و بهائی» (حاصل مناظرۀ مستقیم معظم‏له با بهائیان و نقد و بررسی عقاید این فرقه).

اردیبهشت 1330 (شعبان 1370 ق)- اتمام نگارش تقریرات اصول آیت‏الله خمینی (محاضرات فی الاصول).

4 مرداد 1330- تولّد سوّمین فرزند خانواده (اشرف).

1330- شرکت در درس خارج زکات آیت‏الله خمینی (به‌مدت 2 ماه).

1331 تا 1341

1331 (1372 ق)- نامۀ آیت‏الله بروجردی به مردم شهریار جهت معرفی معظم‏له، هنگام اعزام برای تبلیغ.

1334 (1375 ق)- انتشار جلد اول نهایة الاصول (تقریرات درس اصول آیت‏الله بروجردی).

25 فروردین 1334- تولّد چهارمین فرزند خانواده (احمد).

مرداد 1334- انتشار متن نامۀ استفتای ایشان از آیت‏الله بروجردی در رابطه با حرمت معامله و معاشرت با بهائیان به‌همراه جواب آن.

1334- احضار به استانداری اصفهان به‌علت فعالیت‏های فرهنگی علیه بهائیت.

1334 (1375 ق)- اجازه‏نامۀ آیت‏الله بروجردی به معظم‏له جهت اخذ وجوهات شرعیّه و امور حسبیّه.

بهمن 1337 (شعبان 1378 ق)- انتشار کتاب «البدر الزاهر فی صلوة الجمعة و المسافر» (تقریرات درس فقه آیت‏الله بروجردی).

16 اردیبهشت 1339- تولّد پنجمین فرزند خانواده (طاهره).

1339 (1380 ق)- اجازه‌نامۀ حضرات آیات: حکیم، شیرازی و شاهرودی به معظم‏له در تصدی امور حسبیّه و…..

10 فروردین 1340- رحلت آیت‏الله سیّدمحمّدحسین طباطبائی بروجردی، مسئلۀ تعدّد مرجعیّت و تلاش شاه برای انتقال مرجعیّت از ایران به خارج از کشور.

9 شهریور 1341- تولّد ششمین فرزند خانواده (سعید).

دوران دوّم: 1342 تا 1357

1342 تا 1350

13 خرداد 1342- سخنرانی اعتراضی آیت‏الله خمینی در مدرسۀ فیضیه علیه شاه.

15 خرداد 1342- بازداشت آیت‏الله خمینی.

خرداد 1342- تحصن هفت روزۀ ائمۀ جماعات و مردم نجف‏آباد به ابتکار آیت‏الله منتظری در مسجد بازار نجف‏آباد، در اعتراض به بازداشت آیت‏الله خمینی.

تیر 1342- تنظیم تلگرام اعتراض نسبت به بازداشت حضرات آیات: خمینی، محلاتی و قمی ازسوی آقایان منتظری و امینی با امضای بیش از 150 نفر از علمای مهاجر و متحصّن در باغ‌ملک شهرری.

شهریور 1342- تحریم انتخابات مجلس ازسوی علمای اصفهان ازجمله آیت‏الله منتظری و ممنوع‌المنبر شدن ایشان.

1342- آغاز تدریس خارج فقه (کتاب الصوم).

فروردین 1343- آزادی آیت‏الله خمینی پس از 10 ماه حبس در یکی از پادگان‏های نظامی تهران و حصر در قیطریه و مراجعت ایشان به شهر قم.

آبان 1343- بازداشت آیت‏الله خمینی پس از سخنرانی ایشان علیه قانون کاپیتولاسیون و سپس تبعید به ترکیه.

1343- نامۀ 32 نفر از فضلای حوزۀ علمیۀ قم ازجمله آیت‏الله منتظری به آیت‏الله میلانی و آیت‏الله مرعشی و پاسخ ایشان در دفاع و تجلیل از آیت‏الله خمینی در آستانۀ ماه مبارک رمضان.

1344- سفر آیت‏الله منتظری به نجف و دیدار با آیت‏الله حکیم و رفع شبهات القاءشده دربارۀ آیت‏الله خمینی.

مهر 1344- انتقال آیت‏الله خمینی و فرزندشان آقا مصطفی از ترکیه به عراق.

1344- دو نامۀ اعتراضی علما ازجمله آقای منتظری به نخست‌وزیرِ وقت (هویدا).

1 فروردین 1345- بازداشت حجت‏الاسلام محمّد منتظری هنگام تحویل سال در حین پخش اعلامیۀ «اعلام خطر» نسبت به دولتی‏شدن حوزه‏های علمیه و محکومیت به سه سال زندان.

فروردین 1345- بازداشت آیت‏الله منتظری (اولین بازداشت) ساعاتی پس از دستگیری محمّد؛ شکنجه‌دادن‌های بسیار معظم‏له و محمّد ازجمله سوزاندن محمّد به‌وسیلۀ بخاری و شکنجه‏های سخت و طاقت‏فرسای دیگر در حضور ایشان.

فروردین 1345- اعتراض آیت‏الله ربانی شیرازی به بازداشت آیت‏الله منتظری و درنتیجه بازداشت خود ایشان.

1345- نامۀ فضلا و مدرسین حوزۀ علمیۀ قم خطاب به مراجع تقلید در دفاع از حضرت آیت‏الله منتظری و اعتراض نسبت به بازداشت معظم‏له (با بیش از 170 امضا).

16 شهریور 1345- نامۀ سرگشادۀ آقایان منتظری و ربانی شیرازی از زندان قزل‏قلعه به مراجع تقلید و مراجع بین‏المللی در رابطه با اعتراض به اِعمال شکنجه‏هایی که نسبت به آن‌ها صورت گرفته است. (خطاب به 30 نفر از مراجع و علمای بلاد).

مهر 1345– نگارش نامه ازسوی آقایان منتظری و ربانی شیرازی خطاب به ریاست دادستانی کلّ ارتش و تهدید به اعتصاب غذا درصورت عدم آزادی.

مهر 1345- احضار سفیر ایران در عراق توسط آیت‏الله حکیم و درخواست آزادی آقایان منتظری و ربانی؛ و نامۀ آیت‏الله سیّداحمد خوانساری به رئیس ساواک و تلاش‏های آقای فلسفی جهت آزادی آیت‏الله منتظری، آیت‏الله ربانی و آقای محمّد منتظری.

آبان 1345- نامۀ محمّد منتظری به دادستانی ارتش و تهدید به اعتصاب غذا درصورت عدم اطلاع از وضعیت پدرِ محبوس خویش.

آبان 1345- آزادی آیت‏الله منتظری از زندان پس از هفت ماه حبس و محکومیت محمّد به 3 سال زندان.

آبان 1345- تلگراف و ابراز مسرّت و خوشحالی از آزادی آقایان منتظری و ربانی شیرازی توسط حضرات آیات: مرعشی نجفی، خمینی، خویی، شاهرودی، حکیم، شیرازی، خادمی و علامه سمنانی.

اسفند 1345- مسافرت مخفیانه به نجف جهت تبادل نظر با آیت‏الله خمینی (توسط لنج و ازطریق شهر آبادان).

7 فروردین 1346- بازداشت هنگام بازگشت از عراق در شهر آبادان (دوّمین بازداشت).

5 شهریور 1346- آزادی از زندان پس از پنج ماه حبس و تلگراف آیت‏الله خمینی از نجف به ایشان. اقامت در شهر قم و ادامۀ فعالیت‏های علمی و سیاسی.

22 مهر 1346- احضار به ساواک قم و تبعید سه ماهه به مسجدسلیمان در آستانۀ برگزاری جشن‏های 2500 ساله و تاجگذاری شاه (اولین تبعید).

1346- صدور طوماری با امضای بیش از 110 نفر از فضلا و طلاب حوزۀ علمیۀ نجف در اعتراض به تبعید غیرقانونی آیت‏الله منتظری.

دی 1346- پایان تبعید و دیدار با آیت‏الله حاج‌شیخ محمّدتقی شوشتری در شوشتر درهنگام بازگشت به قم.

دی 1346- ورود به قم (علی‌رغم ممنوع‏الورود بودن) و ملاقات حضرات آیات: مرعشی نجفی، گلپایگانی و شریعتمداری و جمع کثیری از علما با ایشان.

بهمن 1346- شروع تدریس در حوزۀ علمیۀ قم (به‌مدت چند روز) و بلافاصله تبعید به نجف‏آباد (دوّمین تبعید) بعد از مراجعت از تبعید مسجدسلیمان؛ آغاز تدریس خارج فقه و تفسیر قرآن در نجف‏آباد و ترغیب آیت‏الله طاهری به برگزاری نماز جمعه در اصفهان.

5 تیر 1347- تولّد هفتمین (آخرین) فرزند خانواده (سعیده).

آبان 1347- بازگشت به قم؛ حضور نمایندۀ دادستانی، ساواک و شهربانی در منزل آیت‏الله منتظری و بازداشت ایشان و آقای سیّدهادی هاشمی (داماد ایشان) و انتقال به زندان قصر (سوّمین بازداشت).

1347- محاکمۀ آقایان منتظری و ربانی شیرازی توسط دادرسی نیروهای مسلح شاهنشاهی به اتهام اقدام علیه امنیت ملی و محکوم‏شدن به 3 سال زندان؛ تلاش علما و روحانیون صاحب‌نفوذ برای عدم اجرای این حکم و نهایتاً تبدیل حکم در مرحلۀ تجدیدنظر به یک سال و نیم محکومیت.

اردیبهشت 1348- آزادی آیت‏الله منتظری از زندان.

1348- آزادی محمّد منتظری از زندان پس از سه سال زندان با تحمل شکنجه‏های سخت و طاقت‏فرسا.

2 اردیبهشت 1349 (15 صفر 1390 ق)- تقریظ بر کتاب «شهید جاوید» (نوشتۀ آیت‏الله صالحی نجف‏آبادی).

12 خرداد 1349- درگذشت آیت‏الله سیّدمحسن حکیم.

13 و 14 خرداد 1349- ارسال نامه‏ای خطاب به آقایان: اشرفی اصفهانی و خادمی دربارۀ مرجعیّت آیت‏الله خمینی پس از رحلت آیت‏الله حکیم و انتشار بیانیه‏ای به‌همراه آقای ربانی شیرازی دربارۀ اعلمیّت آیت‏الله خمینی.

خرداد 1349- انتشار بیانیۀ مرجعیّت آیت‏الله خمینی با امضای آیت‏الله منتظری و آیت‏الله ربانی شیرازی و ده نفر دیگر از فضلای حوزۀ علمیۀ قم.

خرداد 1349- بازداشت آیت‏الله منتظری، آیت‏الله ربانی شیرازی و آیت‏الله سعیدی پس از انتشار اعلامیۀ اعتراضی نسبت به حضور سرمایه‏داران آمریکایی در ایران و همچنین اعلام مرجعیّت آیت‏الله خمینی. شهادت آیت‏الله سعیدی در زندان، تبعید مجدد آیت‏الله منتظری به نجف‏آباد (سوّمین تبعید).

آبان 1349- تشدید فشارهای دوجانبه ازسوی ساواک و مخالفان مبارزه با رژیم شاه بر آیت‏الله منتظری و آیت‏الله صالحی نجف‏آبادی به بهانۀ انتشار کتاب شهید جاوید.

آبان 1349- وفات مادر معظم‏له (شاه‌بیگم منتظری).

آذر و دی 1349- اجازۀ تشرف به مکۀ معظمه ازسوی رژیم در زمان تبعید و تحت‌نظر‌بودن توسط ساواک در عربستان و استقبال مردمی از ایشان پس از بازگشت از حج.

18 دی 1349 (1390 ق)- اجازه‌نامۀ آیت‏الله خمینی به معظم‏له در رابطه با اخذ وجوه شرعیّه و وکالت‌نامۀ تامّه به ایشان.

بهمن 1349- پایان تبعید به نجف‏آباد و بازگشت به شهر قم.

خرداد 1350- متواری‌شدن محمّد منتظری از دست مأموران ساواک و هجرت به خارج از کشور پس از ماه‌ها زندگی مخفی در ایران و ادامۀ مبارزه در خارج از ایران بیش از 7 سال (کشورهای: افغانستان، پاکستان، عراق، سوریه، لبنان و فرانسه).

1351

11 فروردین 1351- نامۀ آیت‏الله منتظری به آیت‏الله خمینی جهت اقدام برای جلوگیری از اعدام رهبران و بنیان‏گذاران اولیۀ سازمان مجاهدین خلق ایران.

1352

شهریور 1352- بازداشت و تبعید 3 ساله به شهرستان طبس (استان خراسان) پس از گزارش و اعلام خطر ساواک مبنی بر نفوذ ایشان در میان مردم (چهارمین تبعید، سوّمین تبعیدگاه)

11 مهر 1352- نامۀ سرگشاده از تبعیدگاه طبس به مراجع، علما و مردم ایران مبنی بر لزوم حفظ وحدت و هوشیاری در مقابل سوء‏استفادۀ رژیم از ماجرای «کتاب شهید جاوید» و «دکتر شریعتی».

آبان 1352- تعطیلی نماز جمعۀ آیت‏الله منتظری در طبس توسط ساواک و تجمع و اعتراض غیرمنتظرۀ علما و مردم طبس دراین‌رابطه.

10 دی 1352- لایحۀ دفاعیۀ معظم‏له نسبت به رأی کمیسیون امنیت اجتماعی قم، دائر بر تبعید و اقامت اجباری به‌مدت سه سال در شهرستان طبس.

دی 1352- بازداشت در طبس توسط شهربانی و انتقال به ساواک مشهد و بازجویی سه‌روزه دربارۀ نامۀ ایشان خطاب به علما و مردم و استقبال چند هزار نفری مردم طبس پس از آزادی و بازگرداندن ایشان.

1352- تعقیب آقای سیّدعلی خامنه‏ای به جرم پخش اعلامیۀ آیت‏الله منتظری علیه رژیم شاه.

1352- ادامۀ فعالیت‏های علمی و سیاسی، فعالیت‏های فرهنگی و تبلیغی و تهیۀ پول جهت پرداخت شهریه به‌نام آیت‏الله خمینی.

1353

1353- دفاع دکتر احمد صدر حاج‌سیدجوادی وکیل آیت‏الله منتظری از ایشان (در سه نوبت).

مرداد 1353- تبعید به شهرستان خلخال (یک سال بعد از اقامت اجباری در طبس)، (پنجمین تبعید، چهارمین تبعیدگاه)، نامۀ اعتراضی نسبت به غیرقانونی‌بودن تبعید به خلخال خطاب به صادق احمدی وزیر دادگستری وقت.

مهر 1353- تلگراف معظم‏له به «انور سادات» دربارۀ جنگ شش روزۀ اعراب و اسرائیل.

آذر 1353- تبعید به شهرستان سقز (بعد از 4 ماه اقامت اجباری در خلخال)، (ششمین تبعید، پنجمین و آخرین تبعیدگاه)؛ اتمام نگارش «کتاب الخمس».

آذر 1353- نامۀ اعتراضی نسبت به غیرقانونی‌بودن تبعید به سقز خطاب به وزیر دادگستری وقت، تماس‏های علمی و اجتماعی با علما و مردم اهل‌سنت.

1354

تیر 1354- یورش و بازداشت ایشان و انتقال به کمیتۀ مشترک ضدّ خرابکاری، شکنجه و حبس در سلول انفرادی زندان اوین به‌مدت 6 ماه.

دی 1354- محکوم به 10 سال زندان ازسوی دادگاه نظامی (چهارمین بازداشت) به اتهام ترویج آیت‏الله خمینی، حمایت مالی و معنوی از زندانیان و خانوادۀ آن‌ها، حمایت از مبارزان و…..

1354- محکومیت آقای سیّدهادی هاشمی (داماد ایشان) در ابتدا به حبس ابد و در دادگاه تجدیدنظر به 12 سال زندان.

1355

آذر 1355- فتوای شفاهی رعایت حریم از مجاهدین مارکسیست‌شده در زندان ازسوی 7 نفر از علما ازجمله ایشان.

1356

1356- بازدید نمایندگان صلیب‌سرخ از زندان‌های ایران و دیدار و مصاحبه با معظم‏له.

1354 تا 1357- تدریس خارج فقه (کتاب خمس) و کتاب اسفار در زندان با شرکت آقایان طالقانی، مهدوی کنی، هاشمی رفسنجانی و سایر روحانیون زندانی؛ و اقامۀ نماز جمعه در زندان، تألیف کتابی دربارۀ اصول عقاید به سبک مناظرۀ بین دو دانشجو که در دورۀ حبس 5 ساله (1376 تا 1381) بازبینی شد و با نام «از آغاز تا انجام» چاپ و منتشر گردید.

16 دی 1356 (26 محرم 1398 ق)- تعیین آیت‏الله منتظری به‌عنوان وصی ازسوی آیت‏الله خمینی (در امر وجوهات) به‌همراه حضرات آقایان: حائری، سلطانی و پسندیده.

1357

شهریور 1357- روزۀ سیاسی در زندان به همراه دیگر زندانیان به‌عنوان همدردی با خانواده‏های شهدای میدان ژالۀ تهران.

8 آبان 1357- آزادی آیت‏الله منتظری و آیت‏الله طالقانی از زندان.

آبان 1357- استقبال گستردۀ مردم از ایشان و پیام آیت‏الله خمینی به‌مناسبت آزادی وی از زندان و پاسخ آیت‏الله منتظری به آن.

10 آبان 1357- صدور پیام خطاب به ملت مسلمان و شریف ایران درمورد آزادی از زندان و تأکید بر ادامۀ مبارزات.

11 آبان 1357- تلگراف تسلیت معظم‏له به آیت‏الله خمینی به‌مناسبت فقدان حجت‏الاسلام حاج‌آقا مصطفی خمینی.

14 آبان 1357- پیام به مردم غیور اصفهان و نجف‏آباد برای اظهار همدردی با آنان و عذرخواهی از تأخیر سفر به آن منطقه.

15 آبان 1357- پیام به اساتید دانشگاه اصفهان.

19 آبان 1357- مصاحبۀ خبرنگار رادیو و تلویزیون آمریکا (اِی‌بی‌سی) با معظم‏له.

21 آبان 1357- پیام به آیت‏الله شبیر خاقانی دربارۀ کشتار وحشیانۀ رژیم شاه در مراسم نماز عید قربان خرمشهر.

24 آبان 1357- پاسخ معظم‏له به پیام روحانیون نجف‏آباد پیرامون جنایات خونبار رژیم در این شهرستان.

7 آذر 1357- پیام معظم‏له به آیت‏الله شبیر خاقانی دربارۀ اعتصاب کارمندان شرکت نفت.

24 آذر 1357- پیام معظم‏له به‌مناسبت راهپیمایی و تظاهرات تاسوعا و عاشورا و کشتار وحشیانۀ رژیم شاه در شهرهای اصفهان و نجف‏آباد.

3 دی 1357- پیام به ملت مسلمان ایران و هشدار درمورد توطئۀ جدید عمّال شاه و ایجاد اختلاف بین مردم شهرها و روستاهای ایران.

دی 1357- سفر به پاریس و ملاقات با آیت‏الله خمینی و فرزندش محمّد پس از 7 سال دوری، مذاکره دربارۀ شورای انقلاب، صدور اعلامیه و مصاحبه با رسانه‏های خارجی در تبیین ابعاد انقلاب.

دی 1357- بازگشت به ایران به همراه محمّد (پس از 7 سال مبارزه در خارج از کشور) از راه سوریه و عراق و پس از زیارت عتبات عالیات از طریق مرز خسروی. استقبال مردم در شهرهای مختلف (قصرشیرین، سرپل‌ذهاب، اسلام‏آباد، کرمانشاه، کنگاور، مریانج، همدان و ساوه)، مسافرت به اصفهان و نجف‏آباد و استقبال گسترده و تاریخی مردم.

بهمن 1357- شرکت در تحصن مسجد دانشگاه تهران که با ابتکار آیت‏الله منتظری انجام گرفت و دانشگاه تهران را به پایگاه انقلاب مبدل کرد و تأثیرات مهمی در پایداری جریان اعتراضات انقلابی ایفا کرد.

6 بهمن 1357- اعلامیۀ معظم‏له دربارۀ پیوستن ارتش ایران به صفوف ملت و مطلع‌نمودن آنان از جنایات رژیم شاه.

12 بهمن 1357- بازگشت آیت‏الله خمینی به ایران.

دوران سوّم: 1357 تا 1368

22 بهمن 1357- پیروزی انقلاب اسلامی ایران.

27 بهمن 1357- پیام آیت‏الله منتظری به ملت مسلمان و شجاع ایران به‌مناسبت پیروزی انقلاب و تأکید بر پایان اعتصابات.

1358

فروردین 1358- بازدید آیت‏الله خمینی از آیت‏الله منتظری در قم.

1358- تشکیل شورای انقلاب و عدم‌تمایل آیت‏الله منتظری برای شرکت در آن و دستور آیت‏الله خمینی مبنی بر مشورت امور شورا با ایشان.

1358- دیدارهای مختلف با مردم و مبارزان دیگر کشورها و ارسال نامه خطاب به مردم برخی کشورهای اسلامی و هم‌جوار و شخصیت‏های دیگر جهان و تشریح ابعاد انقلاب اسلامی.

11 اردیبهشت 1358- شهادت آیت‏الله مرتضی مطهری (دوست دیرینه و هم‌مباحثه‏ای و هم‌حجره‏ای ایشان) توسط گروه فرقان.

تیر 1358- انتشار دو پیام در نقد پیش‏نویس قانون اساسی.

25 مرداد 1358- اعطای اعتبارنامۀ انتخاب معظم‏له به‌عنوان نمایندۀ مردم تهران در مجلس خبرگان قانون اساسی.

مرداد 1358- انتخاب به ریاست مجلس خبرگان قانون اساسی ازسوی اعضای آن مجلس.

21 شهریور 1358- انتصاب به‌عنوان امامت جمعۀ تهران ازسوی آیت‏الله خمینی پس از درگذشت آیت‏الله طالقانی.

24 آبان 1358- نامۀ معظم‏له به آیت‏الله خمینی و پاسخ ایشان پس از تدوین نهایی قانون اساسی.

23 دی 1358- استعفا از امامت جمعۀ تهران بعد از پایان فعالیت‏های مجلس خبرگان و به‌منظور بازگشت به حوزۀ علمیۀ قم. معرفی آقای خامنه‏ای به آیت‏الله خمینی جهت امامت جمعۀ تهران.

1358-دیدار با گروگان‏های آمریکایی در سفارت آمریکا، گفتگو با آیت‏الله خمینی مبنی بر حل سریع‏تر مسئلۀ گروگان‏گیری در آستانۀ انتخابات ریاست جمهوری آمریکا.

1359

1359- آغاز تدریس هفتگی نهج‏البلاغه و پخش آن از رادیوی سراسری.

2 خرداد 1359- اقامۀ نماز جمعه در قم.

20 خرداد 1359- حکم آیت‏الله خمینی به آیت‏الله منتظری مبنی بر احراز مقام اجتهاد قضّات داوطلب عضویت در شورای عالی قضایی توسط ایشان.

شهریور 1359 (ذی‏القعده 1400 ق)- تدریس خارج فقه (کتاب حدود).

31 شهریور 1359-آغاز جنگ عراق علیه ایران.

27 آذر 1359- پیشنهاد برگزاری «روز وحدت حوزه و دانشگاه» هم‌زمان با سالگرد شهادت آیت‏الله دکتر محمّد مفتح.

آذر 1359- پیشنهاد برگزاری «سمینار ائمۀ جمعۀ سراسر کشور».

آذر 1359- پایه‌گذاری دانشگاه امام‌صادق(ع) و ریاست عالی ایشان بر آن و تعیین هیأت امنا و نصب آیت‏الله مهدوی‏کنی به‌عنوان سرپرست دانشگاه.

دی 1359-سفر به مناطق جنگی و دیدار با رزمندگان و مردم جنگ‏زدۀ جنوب و غرب کشور، ارائۀ مشکلات جنگ به آیت‏الله خمینی و مخالفت با تفویض فرماندهی کل قوا به آقای بنی‏صدر.

10 دی 1359-تلگراف معظم‏له به امام‌جمعه و علمای اهواز درمورد اتلاف وقت و ازدست‌دادن موقعیت‏ها و فرصت‏ها در جنگ توسط برخی رجال سیاسی و نظامی.

12 دی 1359-تلگراف آقای بنی‏صدر به آیت‏الله منتظری درمورد جنگ و پاسخ ایشان در تاریخ 14 دی 1359.

5 اسفند 1359- تعیین شورای مدیریت حوزۀ علمیۀ قم پس از مشورت با آیت‏الله گلپایگانی و موافقت آیت‏الله خمینی.

1360

4 خرداد 1360 (21 رجب 1401 ق)- توقف تدریس کتاب حدود.

7 تیر 1360- شهادت حجت‏الاسلام محمّد منتظری در مقرّ حزب جمهوری اسلامی همراه با شهید آیت‏الله دکتر بهشتی و هفتاد نفر دیگر.

8 تیر 1360- پیام تسلیت آیت‏الله خمینی به آیت‏الله منتظری به‌مناسبت شهادت شهید محمّد منتظری و جواب معظم‏له.

5 مهر 1360- نامۀ معظم‏له به آیت‏الله خمینی درمورد ضعف عملکرد شورای عالی قضایی و ایجاد گروه‌گرایی در سپاه.

24 آبان 1360- درگذشت استاد علامه آیت‏الله سیّدمحمّدحسین طباطبائی.

6 آذر 1360- پیشنهاد ایشان مبنی بر برگزاری «هفتۀ وحدت» به‌منظور ایجاد وحدت و همدلی میان شیعه و اهل‌تسنّن، از دوازدهم تا هفدهم ربیع‏الاول هر سال به‌میمنت تولّد پیامبر عظیم‏الشان اسلام حضرت محمّد(ص).

17 بهمن 1360 (11 ربیع‏الثانی 1402 ق)- آغاز تدریس کتاب زکات.

1361

10 اردیبهشت 1361- پیشنهاد نام‏گذاری روز 15 شعبان به‌عنوان «روز جهانی مستضعفین» و عملی‌شدن آن.

3 خرداد 1361- آزادسازی خرمشهر و پیشنهاد و اصرار آیت‏الله منتظری به آیت‏الله خمینی و دیگر مسئولان مبنی بر بهترین وقت پایان‌دادن به جنگ و دریافت غرامت.

17 خرداد 1361-دیدار بیش از 500 نفر از اعضا و رهبران جنبش‏های آزادی‏بخش جهان با آیت‏الله منتظری.

خرداد 1361- پیشنهاد برگزاری «کنگرۀ جهانی ائمۀ جمعه و جماعت».

شهریور 1361- اعلام هفتۀ «امامت و ولایت» از هجدهم تا بیست و پنجم ذی‏الحجۀ هر سال و عملی‌شدن آن.

دی 1361-برگزاری «کنگرۀ جهانی ائمۀ جمعه و جماعت» در حسینیۀ شهدای قم (جنب بیت معظم‏له).

1361-تأسیس «مرکز جهانی علوم اسلامی» در مدرسۀ حجتیۀ قم و تأسیس مدارس علوم دینی در برخی کشورهای اسلامی (نایروبی، سیرالئون و غنا).

1361- انتشار جلد اول «کتاب الزکاة» (620 صفحه).

1362

1362- انتشار رسالۀ عملیّۀ توضیح‏المسائل به اصرار جمع کثیری از روحانیون و مردم.

1362- تأسیس چهار مدرسۀ علوم دینیِ تحت‌برنامه، در حوزۀ علمیۀ قم (مدارس: رسول‏اکرم، امام‌باقر، امام‌صادق و بعثت).

25 مرداد 1362- مجروح و جانباز شدن آقای محمّدرضا منتظری برادرزادۀ معظم‏له در جبهۀ جنگ با عراق (نابینا شدن از هر دو چشم، جانباز 70 درصد).

16 اسفند 1362- نامۀ معظم‏له به آیت‏الله خمینی درمورد سپاه پاسداران و مسائل جنگ.

1363

7 آذر 1363- تعیین اعضای هیئت رسیدگی به امور زندانیان و موافقت آیت‏الله خمینی با آن.

4 دی 1363- توقف تدریس کتاب الزکاة در اول بحث «مؤلفة قلوبهم».

5 دی 1363- آغاز تدریس «ولایت فقیه».

زمستان 1363- انتشار جلد دوم «کتاب الزکاة» (833 صفحه).

1363-تأکید بر نظریۀ اقتصاد براساس عرضه و تقاضا با نظارت دولت (اقتصاد آزاد).

1363-تأسیس «مدرسۀ عالی تخصصی علوم اسلامی» در قم.

1363-نامۀ خصوصی مرحوم سیّداحمد خمینی خطاب به آیت‏الله منتظری و تقاضای: دخالت‌نکردن ایشان در امور سیاسی، عدم اظهارنظر در مسائل جامعه، عدم لزومِ داشتن دفتر، انتقاد از پخش دیدگاه‌ها و دیدارهای ایشان از رسانه‏ها و لزوم حذف شعار: «درود بر منتظری امید امت و امام» پس از شعار: «الله اکبر، خمینی رهبر».

1364

28 فروردین 1364- مجروح و جانباز شدن آقا سعید منتظری در جزیرۀ مجنون (نابینایی چشم چپ و ناشنوایی گوش چپ و اصابت ترکش در کمر، جانباز 50 درصد).

24 تیر 1364- مصوبۀ مجلس خبرگان دربارۀ قائم‌مقامی رهبری و تأکید بر منحصربه‌فرد بودن آیت‏الله منتظری در این امر.

25 شهریور 1364- تعیین نماینده برای انجمن اسلامی معلمان سراسر کشور.

30 شهریور 1364- نامۀ آیت‏الله منتظری به آیت‏الله مشکینی ریاست مجلس خبرگان در عدم‌رضایت از مصوبۀ مجلس خبرگان و تعیین‌شدن به‌عنوان قائم‌مقامی رهبری و پاسخ آیت‏الله مشکینی به ایشان و تأکید بر دلایل انتخاب خبرگان.

16 مهر 1364- نامۀ معظم‏له به آیت‏الله خمینی دربارۀ برخی از مشکلات کشور به‌ویژه مسائل جنگ.

13 آبان 1364- پیام معظم‏له به‌هنگام انتشار مشروح صورت مذاکرات مجلس خبرگان قانون اساسی و تأکید و توصیۀ ایشان بر اجرای قانون اساسی.

2 آذر 1364- اعلام مصوبۀ مجلس خبرگان رهبری در رابطه با انتخاب آیت‏الله منتظری به‌عنوان قائم‏مقام رهبری توسط امام‌جمعۀ قزوین.

17 آذر 1364- نامۀ نمایندگان مجلس به آیت‏الله خمینی و تأیید نظر خبرگان دربارۀ انتخاب آیت‏الله منتظری به قائم‏مقامی رهبری.

آذر 1364- بازتاب وسیع اعلام مصوبۀ خبرگان در رسانه‏های جهانی و تفسیر و تحلیل، پیرامون آن.

پائیز 1364- ابراز نظریۀ «انتخاب» در مقابل نظریۀ «نصب» ولیّ‏فقیه، در ضمنِ تدریس خارج فقه.

10 بهمن 1364- پیشنهاد معظم‏له در جلسۀ سران کشور راجع به ادغام پنج نیروی مسلح (ارتش، سپاه، ژاندارمری، شهربانی و کمیته) به دو نیروی نظامی و انتظامی.

13 بهمن 1364- نامۀ معظم‏له به شورای عالی قضایی درمورد ارجاع احکام اعدام و مصادرۀ اموال به دادگاه عالی قم.

1365

14 فروردین 1365- درگذشت آیت‏الله سیّدمحمّدکاظم شریعتمداری و اعتراض آیت‏الله منتظری نسبت به برخوردهای امنیتی با بیت و طرفداران ایشان و همچنین اعتراض به حصر آیت‏الله قمی در مشهد و آیت‏الله سیّدصادق روحانی در قم.

3 اردیبهشت 1365- نامۀ برخی از علما و روحانیون و گروه‏های اسلامی افغانستان به معظم‏له و پاسخ ایشان درجهت تحکیم وحدت بین نیروهای مسلمان و مبارز افغانستان.

23 اردیبهشت 1365- نامۀ معظم‏له به شورای عالی قضایی درمورد ضرورت رعایت آزادی تجارت.

1365-تشکیل هیئت عفو زندانیان که موجب آزادی هزاران زندانی سیاسی و جلوگیری از اعدام عدۀ زیادی از افراد شد.

تابستان 1365- بازدید نمایندگان معظم‏له از زندان‌های سراسر کشور.

تابستان 1365-مطلع‌شدن آیت‏الله منتظری از سفر مخفیانۀ مک فارلین به ایران توسط نامه‏های آقای منوچهر قربانی‏فر و سپس افشای ماجرای مک فارلین توسط مجلۀ «الشراع» لبنان.

مهر 1365- شهادت یاسر رستمی (نوۀ ایشان) در جبهۀ جنگ با عراق (منطقۀ فاو).

11 مهر 1365- نامه به آیت‏الله خمینی دربارۀ عدم لزوم تشکیل دادسرا و دادگاه ویژۀ روحانیت و پاسخ آقای سیّداحمد خمینی دراین‌رابطه (13 مهر 1365).

12 مهر 1365- نامۀ آیت‏الله خمینی به آیت‏الله منتظری در رابطه با قضایای سیّدمهدی هاشمی.

17 مهر 1365- پاسخ انتقادی و صریح 9 صفحه‏ای آیت‏الله منتظری به نامۀ آیت‏الله خمینی.

17 مهر 1365- پیام تسلیت آقای هاشمی رفسنجانی به معظم‏له به‌مناسبت شهادت یاسر رستمی.

20 مهر 1365- احضار آقای سیّدمهدی هاشمی به وزارت اطلاعات در تهران و بازداشت وی.

2 آبان 1365- نامه به آیت‏الله خمینی درمورد تناقض در اهداف مسئولین وزارت اطلاعات با اهداف ایشان.

18 آذر 1365- پخش تلویزیونی اعترافات اجباری سیّدمهدی هاشمی که با حیله و فشار اخذ شده بود. در این مصاحبه وی اتهاماتی را متوجه خود، برادرش، آیت‏الله منتظری، مدارس و بیت ایشان نمود. تکذیب و توضیح مطالب طرح‌شده ازسوی سیّدمهدی هاشمی توسط دفتر آیت‏الله منتظری.

24 آذر 1365- نامه به آیت‏الله خمینی مبنی بر رسیدگی عادلانه و مطابق موازین عدل اسلامی نسبت به اتهامات سیّدمهدی هاشمی.

دی 1365-بازداشت 40 روزۀ آقای سیّدهادی هاشمی به‌دنبال دستگیری سیّدمهدی هاشمی و سپس تبعید 7 ماهۀ وی به سمنان و همچنین بازداشت جمعی از علاقه‌مندان و اطرافیان معظم‏له.

19 دی 1365- نامه به آیت‏الله خمینی در ارتباط با عملکرد ناپسند وزارت اطلاعات در بازداشت و زیرسؤال‌بردن نیروهای انقلاب.

29 دی 1365- نامۀ معظم‏له به آقای خامنه‏ای (رئیس‌جمهور وقت) درمورد تلاش برای ایجاد وحدت در بین گروه‏های مبارز شیعه در افغانستان.

1365-ارجاع برخی مسائل و وظایف فقهی و سیاسی ازسوی آیت‏الله خمینی به آیت‏الله منتظری، مانند: احتکار، تعزیرات، حج، حکم مفسد فی‌الأرض، تعیین قضات، تعیین صلاحیت ائمۀ جمعه، تعیین نمایندۀ ولیّ‏فقیه در سپاه، تعیین ائمۀ جمعۀ خارج از کشور و تعیین نمایندگان ولیّ‏فقیه در دانشگاه‌ها.

1365-نامه به آیت‏الله خمینی و تبیین قضایا و حوادث پیش آمده به بهانۀ بازداشت و اعترافات سیّدمهدی هاشمی.

1365-آزادی شش هزار نفر از زندانیان سراسر کشور با تحقیق و بررسی هیئت عفو منتخب معظم‏له.

1366

مهر 1366- برگزاری سمینار «ائمۀ جمعۀ سراسر کشور» در بیت آیت‏الله منتظری (حسینیۀ شهدا).

6 مهر 1366- اعدام سیّدمهدی هاشمی برادرِ داماد ایشان، با حکم حاکم شرع دادگاه ویژۀ روحانیت آقای علی رازینی.

آذر 1366- شرکت آیت‏الله منتظری در جلسۀ ارائۀ وصیت‏نامۀ آیت‏الله خمینی.

1367

1367-انتشار مجلدات اوّل تا سوّم کتاب «دراسات فى ولاية الفقيه و فقه الدولة الاسلامية» (مجموعاً 1960 صفحه).

1367- انتشار جلد اول کتاب «مبانی فقهی حکومت اسلامی» (ترجمۀ فارسی دراسات فی ولایة الفقیه، 397 صفحه).

2 اردیبهشت 1367- نامه به آیت‏الله خمینی در ارتباط با مشکلات ناشی از سوءمدیریت در جنگ و ابراز ناخرسندی از ادامه‌یافتن آن و لزوم رعایت و پایبندی به قانون اساسی.

تیر 1367- نامۀ معظم‏له به آیت‏الله خمینی مبنی بر لزوم برنامه‏ریزی دقیق جهت مبارزۀ اصولی با آمریکا و پاسخ آیت‏الله خمینی به آن. براساس خاطرات آیت‏الله منتظری این نامه، زمینه‏چینی و بهانه‏سازی مناسب سیاسی برای ختم آبرومندانۀ جنگ بود.

17 تیر 1367- نامۀ معظم‏له به شورای عالی قضایی و سفارش به رعایت احتیاط در دماء و اموال مسلمین.

25 تیر 1367- نامۀ آیت‏الله خمینی در تبیین ضرورت پذیرش آتش‏بس.

1 مرداد 1367- پیام آیت‏الله منتظری به مردم ایران برای شرکت در راه‏پیمایی بیعت با امام در عید غدیر خم.

مرداد 1367- صدور اجازه‌نامه‏ای از آیت‏الله خمینی مبنی بر اعدام افراد و نیروهای وابسته به گروه‏های سیاسی که دورۀ محکومیت خود را در زندان‌ها می‌گذراندند پس از آنکه تشخیص داده شود که هنوز سرِ موضع هستند و اعدام حدود 2800 تا 3800 نفر بااستناد به این نامه.

9 مرداد 1367- نامه به آیت‏الله خمینی و اعتراض به اعدام‏های خلاف شرع و خلاف قانون چند هزار زندانی.

13 مرداد 1367- نامۀ مجدّد به آیت‏الله خمینی و اعتراض به ادامۀ اعدام‏ها در تهران و دیگر شهرها.

24 مرداد 1367- احضار آقای اشراقی (دادستان تهران)، آقای رئیسی (معاون دادستان)، آقای نیّری (قاضی شرع) و آقای پورمحمّدی (نمایندۀ اطلاعات) و اعلام خطر نسبت به عواقب اعدام زندانیانی که دورۀ محکومیت خود را می‏گذرانند و اعتراض نسبت به این موضوع.

7 آذر 1367- پیام به‌مناسبت شهادت مظلومانۀ آقای دکتر کاظم سامی.

20 آذر 1367- نامه به آیت‏الله خمینی و ابراز نگرانی از تصمیم به بازنگری در قانون اساسی و تذکر برخی امور مهم دیگر.

2 دی 1367- مصاحبۀ صریح با «یادوارۀ ستاد دهۀ فجر دربارۀ سالگرد انقلاب اسلامی» و تأکید بر حفظ اصول و مبانی انقلاب؛ که این مصاحبه موجب تشدید و علنی‏شدن تدریجی واکنش‏های آیت‏الله خمینی نسبت به ایشان شد و بازداشت سه ماهۀ مصاحبه‌کننده.

21 بهمن 1367- سخنرانی تاریخی در آستانۀ 22 بهمن مبنی بر لزوم پرهیز از تشریفات و یادآوری اهداف انقلاب به‌جای شعارها و خرج‌های اضافی و همچنین لزوم توبۀ سیاسی در رابطه با خطاها و اشتباهات صورت‌گرفته در جنگ و دیگر امور کشور.

23 بهمن 1367- کتاب «دراسات فی ولایة الفقیه» ایشان به‌عنوان کتابِ سال جمهوری اسلامی شناخته و جوایزی به آن تعلق گرفت.

29 بهمن 1367- نامۀ غیرمنتظرۀ انتقادی و تند آقایان کروبی، امام‌جمارانی و حمید روحانی خطاب به آیت‏الله منتظری و چاپ آن در برخی بولتن‏ها ازجمله بولتن مجلس شورای اسلامی.

1 اسفند 1367- جوابیۀ مختصر آیت‏الله منتظری به نامۀ آقایان کروبی، امام‌جمارانی و روحانی (این نامه با صلاحدید و مشورت دیگران در این تاریخ انتشار نیافت).

اسفند 1367- آخرین ملاقات با آیت‏الله خمینی و ارائۀ گزارشی از وضعیت اقتصادی، سیاسی و قضایی کشور.

28 اسفند 1367- بازپس‌گیری وصیت‏نامۀ لاک‌ومهر شدۀ آیت‏الله خمینی توسط یکی از اعضای بیت ایشان (این وصیت‏نامه غیر از وصیت‏نامۀ معروف و منتشر شده است).

1368

3 و 4 فروردین 1368- ارسال دو نامه خطاب به آیت‏الله خمینی دربارۀ شدّت‌یافتن جوّسازی‏ها و گسترش بدخواهی‏ها و تذکر برخی نکات و اعلام آمادگی برای اجرای نظرات ایشان.

5 فروردین 1368- قرائت شک‌برانگیز و غیرمنتظرۀ نامۀ آیت‏الله منتظری دربارۀ اعدام‏های سال 67 از رادیوی «بی‏بی‏سی».

6 فروردین 1368- نامۀ شدیداللحن و غیرمتعارف منسوب به آیت‏الله خمینی خطاب به آیت‏الله منتظری شامل ادعاها و اتهامات کذب و ناروا.

7 فروردین 1368- ارسال نامه‏ای ازطرف آیت‏الله منتظری خطاب به آیت‏الله خمینی در پاسخ به نامۀ منسوب به ایشان و اعلام عدم آمادگی برای رهبری آیندۀ نظام.

8 فروردین 1368- انتشار نامه‏ای منسوب به آیت‏الله خمینی خطاب به آیت‏الله منتظری و قبول برکناری ایشان از قائم‏مقامی رهبری.

15 فروردین 1368- برخی اعتراضات پراکنده در نجف‏آباد و نامۀ آیت‏الله منتظری مبنی بر لزوم حفظ آرامش و اعلام نارضایتی از این‌گونه اعمال.

25 فروردین 1368-انتشار جوابیۀ مختصر آیت‏الله منتظری خطاب به آقایان کروبی، امام‌جمارانی و روحانی.

26 فروردین 1368- انتشار نامه‏ای منسوب به آیت‏الله خمینی دربارۀ آیت‏الله منتظری خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی جهت پیشگیری از اعتراض آن‌ها.

6 اردیبهشت 1368- نامۀ 11 صفحه‌ای آقای سعید منتظری به آقایان کروبی، امام‌جمارانی و روحانی و پاسخ به ادعاهای آنان.

9 اردیبهشت 1368- انتشار رنجنامۀ سیّداحمد خمینی خطاب به آیت‏الله منتظری در تیراژ وسیع توسط دستگاه‏های دولتی و انتشار هم‏زمان آن در تمام مطبوعات کشور.

18 اردیبهشت 1368- نامه به آیت‏الله خمینی دربارۀ اتهامات و شایعات منتشره در جراید حکومتی.

23 اردیبهشت 1368- سخنان توضیحی ایشان دربارۀ کناره‏گیری از قائم‏مقامی رهبری در آغاز درس خارج فقه.

1 خرداد 1368- درگذشت حاج‌علی منتظری والد معظم‏له و تسلیت 200 نمایندۀ مجلس شورای اسلامی به ایشان.

دوران چهارم: 1368 تا 1376

14 خرداد 1368- درگذشت آیت‏الله خمینی و پیام تسلیت آیت‏الله منتظری به این مناسبت.

20 خرداد 1368-اطلاعیۀ ایشان جهت برگزاری مراسم ختم آیت‏الله خمینی در مسجد اعظم قم و ایجاد اغتشاش به‌منظور برهم‌زدن مراسم توسط لباس‌شخصی‏های معلوم‏الحال حکومتی.

22 خرداد 1368- نامه به شورای بازنگری قانون اساسی و اعلام لزوم افقه و اعلم بودن رهبر و فوق قانون نبودن او.

23 خرداد 1368- پیام تبریک به حجت‏الاسلام‌والمسلمین خامنه‏ای به‌مناسبت انتخاب وی به‌عنوان رهبری و تأکید بر لزوم مشورت در مسائل مهم با علما و شخصیت‏های متعهد و آگاه.

25 خرداد 1368- پاسخ آقای خامنه‏ای به پیام تبریک معظم‏له.

29 خرداد 1368- مصاحبۀ نشریۀ «کیهان فرهنگی» با معظم‏له پیرامون ابعاد علمی، فرهنگی و اخلاقی مرحوم آیت‏الله خمینی که اجازۀ انتشار نیافت.

26 شهریور 1368- پایان درس خارج «ولایت فقیه» پس از 555 جلسه درس.

15 مهر 1368- ادامۀ بحث زکات از اول «مؤلفة قلوبهم».

19 آبان 1368- تعیین هیئت امنای مدرسۀ دارالشفاء قم توسط معظم‏له.

8 دی 1368- نامه به نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مخالفت با استقراض خارجی.

11 دی 1368- اعتراض به استقراض خارجی و بیان زیان‏های آن در سخنرانی عمومی.

12 دی 1368- حملۀ اراذل و اوباش و لباس‌شخصی‏های شناخته‌شدۀ حکومتی به بیت و دفتر معظم‏له (اولین حمله).

16 دی 1368- بیانات معظم‏له در توضیح برخی مسائل و زیان استقراض خارجی.

18 دی 1368- نامۀ اعتراضی جمعی از شاگردان معظم‏له خطاب به علما و مسئولان در اعتراض به حملات فیزیکی به بیت و هتاکی روزنامه‏ها ازجمله روزنامۀ جمهوری اسلامی نسبت به ایشان.

1368- تدریس و شرح تحف العقول.

1368- بازداشت دکتر علی رستمی نوۀ آیت‏الله منتظری و برادر شهید یاسر رستمی، محکومیت به دو سال زندان و آزادی بعد از شش ماه حبس.

1368- ردّ تقاضای دیدار آقای گالیندوپل نمایندۀ سازمان ملل ازسوی ایشان به‌منظور حفظ حیثیت نظام.

1368- انتشار محدود کتاب «واقعیت‌ها و قضاوت‌ها» در پاسخ به سیل اتهامات و دروغ‌پردازی‏ها و بازداشت عده‏ای در رابطه با انتشار آن.

1369

فروردین 1369– انتشار کتاب «خاطرات سیاسی» محمّد محمّدی ری‏شهری، وزیر سابق اطلاعات، علیه آیت‏الله منتظری در تیراژ وسیع.

20 اردیبهشت 1369-پیام تسلیت جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به‌مناسبت اوّلین سالگرد درگذشت پدر معظم‏له.

7 تیر 1369– شکوائیۀ حجت‏الاسلام احمد منتظری به ریاست قوۀ قضائیه درمورد انتشار برخی از جزوات و بیانیه‏های حاوی مطالب کذب و توهین‏آمیز علیه آیت‏الله منتظری.

تیر 1369– تهیۀ ویرایش جدید کتاب «واقعیت‌ها و قضاوت‌ها» با افزودن نقدهایی به خاطرات سیاسی آقای ری‏شهری.

7 شهریور 1369– پیام تسلیت آیت‏الله منتظری به‌مناسبت درگذشت آیت‏الله سیّدشهاب‏الدین مرعشی نجفی.

29 دی 1369– بیانات معظم‏له پیرامون بحران خلیج فارس و کشتار مردم مسلمان عراق توسط نیروهای آمریکا.

1369– انتشار جلد چهارم کتاب «دراسات فى ولاية الفقيه و فقه الدولة الاسلامية» (560 صفحه).

1369– انتشار جلد سوّم «کتاب الزکاة» (444 صفحه).

1370

بهار 1370– انتشار کتاب «احکام و مناسک حج» (455 صفحه).

2 فروردین 1370– پیام معظم‏له به آیت‏الله خوئی دربارۀ حوادث خونین عراق.

20 مرداد 1370– پیام به‌مناسبت تشکیل کنفرانس صلح خاورمیانه.

8 آبان 1370– بیانات معظم‏له به‌مناسبت برپایی کنفرانس صلح مادرید.

18 آذر 1370– پیام به ششمین کنفرانس سران کشورهای اسلامی در داکار (سنگال).

27 آذر 1370– نامۀ سرگشاده خطاب به شیعیان حجاز و منطقه شرقی دربارۀ فتوای استعماری یکی از اعضای مجلس اعلای افتای سعودی در ایراد برخی اتهامات نسبت به شیعه.

21 بهمن 1370– سخنان معظم‏له در پایان درس خارج فقه به‌مناسبت حوادث خونین الجزایر.

28 بهمن 1370– بیانات معظم‏له به‌مناسبت شهادت آقای سیّدعباس موسوی دبیر کل حزب‏الله لبنان، خانواده و همراهان وی.

1371

7 اردیبهشت 1371– بیانات معظم‏له به‌مناسبت پیروزی انقلاب اسلامی در افغانستان.

11 خرداد 1371– اتمام تدریس کتاب زکات پس از 722 جلسه درس.

17 مرداد 1371– درگذشت آیت‏الله سیّدابوالقاسم خوئی و پیام تسلیت ایشان به‌همین‌مناسبت.

شهریور 1371– آغاز تدریس خارج «مکاسب محرمه».

9 آبان 1371– بیانات معظم‏له به‌مناسبت کشتار مسلمانان در بوسنی و هرزگوین توسط صرب‏ها.

17 آذر 1371– بیانات معظم‏له دربارۀ تخریب مسجد بابری هند و دیگر حوادث جهان اسلام.

1371– انتشار جلد چهارم «کتاب الزکاة» (512 صفحه).

1371– بازداشت جمعی از علاقه‏مندان و شاگردان آیت‏الله منتظری ازجمله آقای حاج داود کریمی و آقای محمود دردکشان.

21 بهمن 1371-سخنرانی انتقادی به‌مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و اعتراض به دستگیری‏ها.

23 بهمن 1371– یورش لباس‌شخصی‏ها با حمایت آشکار نیروهای حکومتی به درس آیت‏الله منتظری.

23 بهمن 1371-محاصره و قطع برق و تلفن منطقۀ مسکونی آیت‏الله منتظری و حملۀ شبانۀ نیروهای سپاه و اطلاعات قم با فرماندهی آقای روح‏الله (خسرو) حسینیان از مسئولان دادسرای ویژۀ روحانیت به بیت، دفتر و حسینیه و غارت آرشیو دفتر و وجوهات شرعیه و… (دوّمین حمله).

28 بهمن 1371– اطلاعیۀ دفتر معظم‏له درمورد سخنرانی ایشان و حادثۀ حمله به بیت، حسینیه و دفتر و غارت پاره‏ای از اموال.

28 بهمن 1371-مصاحبۀ خبرگزاری جمهوری اسلامی با حجت‏الاسلام احمد منتظری راجع به هجوم شبانه به بیت فقیه عالیقدر.

4 اسفند 1371– نامۀ آیت‏الله منتظری خطاب به آیت‏الله گلپایگانی دربارۀ ضرورت حفظ استقلال حوزه‏های علمیه.

10 اسفند 1371-نامۀ حجت‏الاسلام احمد منتظری به آیت‏الله مؤمن درمورد حمله و غارت بیت و دفتر.

29 اسفند 1371– پیام کتبی کوتاه معظم‏له به مقام رهبری دربارۀ هجوم شبانه به بیت و دفتر.

29 اسفند 1371– شکوائیۀ مهندس فتح‏الله ربانی املشی (فرزند مرحوم آیت‏الله ربانی املشی) خطاب به آقای خامنه‏ای در اعتراض به حملۀ شبانه به بیت و دفتر فقیه عالیقدر.

1372

5 فروردین 1372– نامۀ حجت‏الاسلام احمد منتظری به حجت‏الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی (رئیس‌جمهور وقت) و ارائۀ گزارشی از حملات به بیت آیت‏الله منتظری و غارت دفتر و حسینیۀ ایشان.

اردیبهشت 1372– شکایت‌نامۀ جمعی از شخصیت‌های ملی‌مذهبی کشور خطاب به آیت‏الله یزدی (رئیس قوۀ قضائیۀ وقت) درمورد حمله به بیت و حسینیۀ آیت‏الله منتظری.

10 اردیبهشت 1372-نامۀ سرگشاده و مفصل معظم‏له خطاب به ملت ایران در ارتباط با یورش به بیت و دفتر، حدود و اختیارات رهبری و عملکرد نامناسب دادسرا و دادگاه ویژۀ روحانیت و غیرقانونی‌بودن این دادگاه.

16 اردیبهشت 1372-پاسخ معظم‏له به پرسشی درمورد فدک.

27 شهریور 1372– بیانات معظم‏له در پایان درس خارج فقه پیرامون مسائل فلسطین.

1372– مراجعه به بیمارستان لقمان حکیم تهران و جلوگیری مأموران وزارت اطلاعات از بستری‌شدن ایشان علی‌رغم توصیۀ اکید پزشکان معالج.

26 آبان 1372– نامۀ معظم‏له در پاسخ به نامۀ انجمن اسلامی مهندسین و مرحوم مهندس مهدی بازرگان در ارتباط با مسئلۀ «هدف از بعثت انبیاء(ع)».

18 آذر 1372– درگذشت آیت‏الله سیّدمحمّدرضا گلپایگانی و پیام تسلیت ایشان به‌همین‌مناسبت (19 آذر).

21 دی 1372-نامۀ آقای سعید منتظری به آقای هاشمی رفسنجانی درمورد تعرّض مأموران ادارۀ اطلاعات قم به منزلی که در اختیار خانوادۀ فقیه عالیقدر و خانوادۀ شهید محمّد منتظری بود.

1372– انتشار کتاب «شرح خطبۀ حضرت فاطمۀ زهرا(س) و ماجرای فدک» (430 صفحه).

1372– ناتمام‌ماندن تدریس شرح تحف‌العقول و شروع تدریس اصول کافی.

1373

23 فروردین 1373– بیانات معظم‏له به‌مناسبت ولادت حضرت معصومه(س) و یادآوری مشکلات جهان اسلام.

29 فروردین 1373– بیانات ایشان به‌مناسبت کشتار بی‌رحمانۀ مسلمانان شهر گوراژده در بوسنی.

11 خرداد 1373– بیانات معظم‏له به‌مناسبت پنجمین سالگرد ارتحال آیت‏الله خمینی و موعظۀ فضلا و طلاب.

31 خرداد 1373-پیام به‌مناسبت حادثۀ ناگوار بمب‏گذاری در حرم مطهر حضرت ثامن‏الائمه امام‌رضا(ع).

خرداد 1373– انتشار جلد اول کتاب «المکاسب المحرمة» (605 صفحه).

21 تیر 1373-نگارش پیام خصوصی و اعتراضی خطاب به آقای خامنه‏ای دربارۀ استقلال حوزه و حفظ حریم مرجعیّت (این پیام در تاریخ 12 آبان 1373 توسط آیت‏الله مؤمن‌قمی به آقای خامنه‏ای داده شده است).

1373– ویرایش مجدد و انتشار جلد اول و دوم کتاب «نهاية الاصول» (605 صفحه).

1373– انتشار کتاب «تعلیقة علی العروة الوثقی» (544 صفحه).

1373– انتشار جلد اول «رسالۀ استفتائات» (296 صفحه).

29 شهریور 1373– بیانات معظم‏له پیرامون جنگ‏های داخلی افغانستان.

9 آذر 1373-درگذشت آیت‏الله شیخ محمّدعلی اراکی و پیام تسلیت ایشان به‌همین‌مناسبت.

2 و 3 دی 1373– حمله به دفتر و حسینیّه پس از سخنان تند آقای خامنه‏ای علیه معظم‏له، شکستن تریبون درس و لوازم حسینیّه (سوّمین حمله).

3 دی 1373– نامۀ جمعی از شاگردان معظم‏له به حضرات علما و مراجع تقلید دربارۀ اخلالگری و اغتشاش در درس فقه حضرت آیت‏الله منتظری.

6 دی 1373– نامۀ جمعی از اساتید و مدرسین دانشگاه به حجت‏الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی درمورد حمله به حسینیّه و درس فقیه عالیقدر.

18 دی 1373– شکایت جمعی از شاگردان معظم‏له به دادستان عمومی قم درمورد حمله‏کنندگان به دفتر و حسینیّه (با ذکر اسامی حمله‏کنندگان) و ارسال رونوشت آن برای آقایان: خامنه‏ای، هاشمی رفسنجانی و محمّد یزدی.

24 دی 1373– نامۀ آقای سعید منتظری خطاب به آقای خامنه‏ای دربارۀ حملات مکرّر به حسینیّه و درس والد معظم و ارائۀ لیستی از علاقه‏مندان و شاگردان زندانی آیت‏الله منتظری.

1 بهمن 1373– پیام تسلیت به‌مناسبت درگذشت جناب آقای مهندس مهدی بازرگان.

23 اسفند 1373– نامه به آیت‏الله پسندیده دربارۀ خبر کسالت آقای سیّداحمد خمینی.

27 اسفند 1373– پیام تسلیت به‌مناسبت درگذشت آقای سیّداحمد خمینی.

1374

4 اردیبهشت 1374– اتمام تدریس اصول کافی پس از حدود 500 جلسه درس.

7 آبان 1374– بیانات معظم‌‏له به‌مناسبت شهادت دکتر فتحی شقاقی رهبر جهاد اسلامی فلسطین.

1375

26 فروردین 1375– بیانات معظم‏له به‌مناسبت حملات اسرائیل به جنوب لبنان.

14 آذر 1375– بیانات معظم‏له در ارتباط با حمله به بیت آیت‏الله سیستانی در نجف اشرف و شکسته‏شدن حریم مرجعیّت.

آذر 1375– انتشار جلد دوم «المکاسب المحرمة» (668 صفحه).

1375– انتشار کتاب «استفتائات مسائل ضمان» (223 صفحه).

1376

1376– آغاز تدریس کلمات قصار نهج‌‏البلاغه.

6 اردیبهشت 1376– پاسخ به پرسشی در آستانۀ برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و دعوت مردم به شرکت در انتخابات و انتخاب فردی امین، متعهد، قویّ‏الاراده، آگاه و باتجربه و درنتیجه جلوگیری از ورود کاندیداهای تحمیلی.

12 اردیبهشت 1376– آغاز تدریس خصوصی منظومۀ حکمت (برای فرزندان و دامادها).

5 خرداد 1376– پیام تبریک به حجت‏الاسلام سیّدمحمّد خاتمی به‌مناسبت انتخاب وی به ریاست جمهوری و توصیۀ عمل به احکام اسلام و قانون اساسی، به‌کارگیری نیروهای مخلص، فداکار و کارآمد، اجتناب از انحصارطلبی و تنگ‏نظری، تأمین آزادی‏های اجتماعی و رسیدگی به امور معیشتی و اقتصادی مردم و توصیۀ اکید به داشتن قاطعیت در اعمال وظایف محوله باتوجه به پشتوانۀ قانونی و مردمی.

6 مرداد 1376– حضور در بیت مرجع متوفی آیت‏الله سیّدمحمّد حسینی‌روحانی، جهت تسلیت به بازماندگان.

14 آبان 1376– پاسخ به سؤال جمعی از اساتید دانشگاه درمورد حکم شرعی لزوم تشکیل احزاب مستقل و عضویت در آن.

21 آبان 1376- بیانات معظم‏له درمورد وجوب امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر و مظلومیّت مرجعیّت شیعه.

23 آبان 1376 (13 رجب 1418 ق)– ایراد سخنرانی تاریخی در اعتراض به دولتی‌شدن مرجعیّت شیعه، عدم استقلال قوای سه‏گانه، ردّ فراقانونی بودن رهبر و محدود بودن قدرت وی طبق قانون اساسی، لزوم آزادی احزاب و ابراز نظریۀ تفکیک قوا.

دوران پنجم: 1376 تا 1381

28 آبان 1376– حملۀ وحشیانه و برنامه‏ریزی‌شدۀ اراذل و اوباش شناخته‌شدۀ حکومتی به حسینیّه، دفتر و بیت معظم‏له (پس از سخنرانی آقای جوادی آملی در مسجد اعظم قم)؛ و سپس پلمب حسینیّۀ شهدا به حکم دادگاه ویژۀ روحانیت و اشغال دفتر توسط سپاه قم، آغاز حصر خانگی با حکم شورای عالی امنیت ملی و راه‏اندازی موج گسترده و سنگین فشارها و حملات و اهانت‏ها در مطبوعات، رادیو و تلویزیون، نمازجمعه‏ها. دستگیری و تضییقات فراوان برای ایشان، خانواده، شاگردان و علاقه‏مندان (چهارمین حمله).

28 آبان 1376– اولین بیانیۀ معظم‏له پس از حملۀ وحشیانه به حسینیّه و بیت؛ و حصر ایشان.

5 آذر 1376– سخنرانی تند و توهین‏آمیز آقای خامنه‏ای در جمع بسیجیان تهران برای تشدید اقدامات و حملات علیه آیت‏الله منتظری.

8 بهمن 1376– نامۀ 84 تن از شخصیت‏های علمی و فرهنگی کشور خطاب به آقای خاتمی (رئیس‌جمهور وقت) در محکومیّت حمله به بیت آیت‏الله منتظری.

اسفند 1376– تجمع و اعتصاب مردم و بازاریان نجف‏آباد در اعتراض به حصر و تضییقات نسبت به آیت‏الله منتظری و اطلاعیۀ جمعی از خانواده‏های شهدا دراین‌باره.

28 اسفند 1376– نامۀ سرگشادۀ 385 تن از علما، اساتید و محققان حوزۀ علمیه به مراجع عظام در رابطه با ادامۀ حصر حضرت آیت‏الله منتظری.

1377

نوروز 1377– اجازۀ اولین ملاقات بستگان و خویشاوندان پس از شروع حصر خانگی.

1 اردیبهشت 1377– انتقال آیت‏الله منتظری از حصر خانگی به بیمارستان خاتم‏الانبیاء در تهران تحت تدابیر شدید امنیتی و استقبال مردم از ایشان به‌هنگام بازگشت.

اردیبهشت 1377– بازداشت جمعی از روحانیون و مردم در جریان مراسم سوگواری روزهای تاسوعا و عاشورا در منزل آقای احمد منتظری.

7 تیر 1377– انتشار جزوۀ تألیفی ایشان باعنوان «ولایت فقیه و قانون اساسی» (در 5 فصل، 44 صفحه).

30 مرداد 1377– نامۀ سرگشادۀ حجت‏الاسلام احمد منتظری خطاب به آقای خاتمی (رئیس‌جمهور وقت) دربارۀ تضییقات ایجاد شده و ادامۀ حصر والد معظم.

تابستان 1377– انتشار کتابی توسط ادارۀ سیاسی ستاد نمایندگی ولیّ‏فقیه در سپاه پاسداران باعنوان «از جدایی تا رویارویی» دربارۀ ماجرای آبان 1376 (13 رجب) و حوادث پس از آن، با هدف تخریب آیت‏الله منتظری.

تابستان 1377– راه‏اندازی نمایشگاهی باعنوان «پیچک انحراف» توسط وزارت اطلاعات در زمان وزارت آقای درّی نجف‏آبادی در شهرهای تهران، اصفهان و قم برای دامن‏زدن به قضایای سیّدمهدی هاشمی با هدف تضعیف آیت‏الله منتظری.

پاییز 1377– انتشار محدود ویرایش نهایی کتاب «واقعیت‌ها و قضاوت‌ها» در پاسخ به اکاذیب، تحریفات و مجعولات منتشره در نشریات، کتاب‌ها، رادیو تلویزیون و منابر، (690 صفحه).

3 آذر 1377– انتشار پیام آیت‏الله منتظری درمورد قتل ناجوانمردانۀ مرحوم داریوش فروهر و همسرش، که فضای ابهام را شکست و راه را برای پیگیری دیگران گشود.

16 آذر 1377– نامۀ مهندس فتح‏الله ربانی املشی فرزند مرحوم آیت‏الله ربانی املشی خطاب به آقای درّی (وزیر اطلاعات وقت) در اعتراض به برگزاری نمایشگاه پیچک انحراف و سوء‏استفاده از نام پدر ایشان جهت نیل به اهداف سیاسی.

24 آذر 1377– توصیه‏هایی به «روزنامۀ خرداد» در پی درخواست حجت‏الاسلام‌والمسلمین آقای عبدالله نوری.

19 دی 1377– پیام ایشان به‌مناسبت قتل‏های فجیع سال 1377 توسط نیروهای رسمی وزارت اطلاعات.

12 بهمن 1377– پاسخ به سؤالات کتبی جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه در آستانۀ بیستمین سالگرد انقلاب اسلامی.

23 بهمن 1377– پیام به‌مناسبت رحلت مظلومانۀ آیت‏الله آذری قمی.

29 بهمن 1377– پاسخ به سؤال ماهنامۀ «کیان» در باب تزاحم «دین، مدارا و خشونت».

1377– ادامۀ تدریس خصوصی منظومۀ حکمت (برای فرزندان) در ایام حصر، 119 جلسه درس در امور عامّه.

1377– بازداشت یک ماهۀ حاج‌غلامعلی رستمی، داماد ایشان و پدر شهید یاسر رستمی.

1377– نامۀ محرمانۀ آیت‏الله شبیری زنجانی به آقای خامنه‏ای در اعتراض به نحوۀ برخورد با آیت‏الله منتظری.

1378

1378– بازداشت حجت‏الاسلام‌والمسلمین سیّدهادی هاشمی برای دوّمین‌بار در جمهوری اسلامی (7 ماه حبس در سلول انفرادی و چند نفره و سپس 2 ماه در خانه‏های امن وزارت اطلاعات).

22 فروردین 1378– پیام به‌مناسبت شهادت مظلومانۀ سپهبد صیّاد شیرازی.

6 اردیبهشت 1378– فریاد اعتراض مردم نجف‏آباد در روز عاشورا نسبت به ادامۀ حصر آیت‏الله منتظری.

17 خرداد 1378– پاسخ به سؤال جمعی از طلاب حوزۀ علمیۀ قم پیرامون «نظارت استصوابی».

5 تیر 1378– پاسخ به نامۀ آقای دکتر عبدالکریم سروش در نقد مقالۀ «در باب تزاحم».

20 تیر 1378– انتشار پیامی به‌مناسبت هتک حرمت دانشگاه و دانشجو در واقعۀ 18 تیر 78 (حمله به خوابگاه دانشجویان دانشگاه تهران).

12 مرداد 1378– پاسخ به پرسش‏هایی پیرامون «خشونت یا تسامح و تساهل».

آبان 1378– توقیف «روزنامۀ خرداد» و زندانی‌شدن حجت‏الاسلام آقای عبدالله نوری صاحب‌امتیاز و سردبیر آن، توسط دادگاه ویژۀ روحانیت؛ یکی از اتهامات ایشان ترویج سیاسی آیت‏الله منتظری در روزنامۀ خرداد بود.

6 دی 1378– پاسخ معظم‏له به سؤالات کتبی خبرگزاری رویترز و روزنامۀ گاردین.

14 بهمن 1378– چاپ کاریکاتوری توهین‏آمیز از آیت‏الله منتظری در هفته نامۀ «پرتو سخن» متعلق به مؤسسۀ آموزشی‌پژوهشی امام‌خمینی، تحت اشراف آقای مصباح یزدی.

21 بهمن 1378– پیام ایشان به‌مناسبت انتخابات ششمین دورۀ مجلس شورای اسلامی.

22 بهمن 1378– انتشار جزوۀ تألیفی معظم‏له باعنوان «حکومت مردمی و قانون اساسی» (در 8 فصل، 60 صفحه).

22 اسفند 1378– پیام در رابطه با ترور آقای دکتر سعید حجاریان (سردبیر روزنامۀ صبح امروز و عضو شورای شهر تهران).

1379

24 فروردین 1379– پاسخ به سؤالات شورای اسلامی شهر تهران درمورد «خشونت و ترور».

26 فروردین 1379– پاسخ به سؤالات نشریۀ «پیام هاجر» درخصوص مضرّات و عواقب سوء ممانعت از حق تحقیق‌وتفحّص مجلس نسبت به نهادهای مربوط به مقام رهبری.

6 اردیبهشت 1379– مصاحبۀ کتبی «بخش فارسی رادیو فرانسه» پیرامون بازداشت روزنامه‏نگاران و توقیف روزنامه‏ها.

21 اردیبهشت 1379– پیام به مردم جهان در گفتگو با روزنامۀ «فرانکفورتر آلگماینه» آلمان.

25 اردیبهشت 1379– مصاحبۀ روزنامۀ «الشرق الأوسط» با آیت‏الله منتظری.

7 تیر 1379– مصاحبۀ کتبی «جامعۀ معلمان ایران» با معظم‏له.

17 مرداد 1379– مصاحبۀ کتبی رادیوی «بی‏بی‏سی» با معظم‏له درمورد مسکوت گذاشتن طرح اصلاح قانون مطبوعات.

31 مرداد 1379– مصاحبۀ هفته‏نامۀ اسپانیایی «تمپو».

مرداد 1379– توقیف «هفته‌نامۀ آوا» و محکومیت آقای مهندس مصطفی ایزدی مدیرمسئول آن. یکی از اتهامات، انعکاس اخبار و نظرات آیت‏الله منتظری بود.

تابستان 1379– تأسیس پایگاه اینترنتی آیت‏الله منتظری، نخستین پایگاه اینترنتی یک مرجع تقلید شیعه.

22 شهریور 1379– مصاحبۀ نشریۀ «چشم‌انداز ایران» در رابطه با مجمع تشخیص مصلحت نظام.

شهریور 1379– انتشار غیررسمی کتاب «بخشی از خاطرات آیت‏الله منتظری» (2 جلد، 1600 صفحه).

2 مهر 1379– پاسخ به سؤالات فرهنگی و هنری «جامعۀ هنری و سینمایی ایران».

6 مهر 1379– مصاحبۀ کتبی «رادیو صدای ایران» با معظم‏له.

11 مهر 1379– پاسخ به نامۀ جمعی از شاگردان درمورد پیشنهاد شروع درس فقه ازطریق تلویزیون مداربسته (به‌علت شرایط و محدودیت‏های ایام حصر).

22 مهر 1379– مصاحبۀ کتبی «بخش فارسی رادیو آزادی» با معظم‏له درمورد محکومیت حجت‏الاسلام یوسفی اشکوری.

30 مهر 1379– پیام به‌مناسبت شروع مجدد انتفاضۀ فلسطین.

20 آبان 1379– پاسخ به نامۀ جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران درمورد مصاحبه‏های معظم‏له با رسانه‏های خارجی.

16 آذر 1379– بازداشت آقای سعید منتظری با حکم دادسرای ویژۀ روحانیت و توسط ادارۀ اطلاعات قم به‌اتهام انتشار نوار ویدئویی مربوط به بازجویی و شکنجۀ متهمان قتل‏های زنجیره‏ای پاییز 1377 و پخش کتاب خاطرات آیت‏الله منتظری.

1379– بازداشت مجدد حاج‌غلامعلی رستمی داماد معظم‏له.

3 دی 1379– پاسخ به برخی شایعات درمورد خاطرات منتشر شدۀ معظم‏له.

10 دی 1379– قرار گرفتن متن کامل خاطرات آیت‏الله منتظری بر روی شبکۀ جهانی اینترنت.

22 دی 1379– پاسخ به پرسش‏های دانشجویان دانشگاه امیرکبیر.

14 بهمن 1379– پاسخ به استفتائی درمورد گفتگوی تمدن‏ها.

19 بهمن 1379– مصاحبۀ کتبی «بخش فارسی رادیو آمریکا» به‌مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی.

20 بهمن 1379– مصاحبۀ آقای محسنی اژه‏ای دادستان دادگاه ویژۀ روحانیت درمورد دستگیری آقای سعید منتظری و مطرح‌کردن کمک‏رسانی آیت‏الله منتظری به خانوادۀ زندانیان به‌عنوان یکی از اتهامات.

7 اسفند 1379– پاسخ به پرسش‏های مجلۀ دیدگاه، چاپ کانادا.

20 اسفند 1379– پاسخ به پرسش‏های روزنامۀ داچ، چاپ هلند.

20 اسفند 1379– پاسخ به پرسش‏هایی پیرامون رفراندوم.

1380

12 فروردین 1380– پاسخ به پرسش‏های مهندس مصطفی ایزدی درمورد انگیزۀ چاپ و انتشار کتاب خاطرات.

21 فروردین 1380– پیام به‌مناسبت بازداشت‏های سیاسی نیروهای ملّی‌مذهبی.

18 اردیبهشت 1380– پاسخ به سؤالات شرعی خانواده‏های بازداشت‏شدگان سیاسی.

29 اردیبهشت 1380– پیام به‌مناسبت فاجعۀ سقوط هواپیما و رحلت جانگداز جمعی از خدمتگزاران به کشور و ملت.

18 خرداد 1380– مصاحبۀ معظم‏له پس از شرکت در انتخابات ریاست جمهوری در شرایط حبس خانگی.

24 خرداد 1380– نامۀ تظلم‏خواهی فرزندان آیت‏الله منتظری خطاب به مراجع عظام تقلید.

29 خرداد 1380– پزشکان معالج گزارش خود از وضعیت جسمی معظم‏له را برای آقای خاتمی (رئیس‌جمهور وقت) ارسال نمودند. در این گزارش لزوم بستری‌شدن ایشان اعلام شده بود.

تیر 1380– سوّمین دورۀ بازداشت حجت‏الاسلام سیّدهادی هاشمی، همچنین بازداشت 10 نفر از شاگردان و اعضای دفتر آیت‏الله منتظری ازجمله آقای مجتبی فیض (داماد معظم‏له).

7 تیر 1380– پاسخ به پرسش‏های روزنامۀ فرانسوی امانیته.

7 تیر 1380– ممانعت از برگزاری مراسم سالگرد شهادت حجت‏الاسلام محمّد منتظری توسط نیروهای ادارۀ اطلاعات قم، سپاه و دادسرای ویژۀ روحانیت و ضرب‌وجرح و بازداشت تعدادی از مردم معترض.

8 تیر 1380– بیانیۀ خانم حرّی (همسر شهید محمّد منتظری) دربارۀ ممانعت از برگزاری مراسم شهید محمّد و سپس شکایت سپاه قم از ایشان و چندین‌بار احضار به دادگاه.

21 تیر 1380– پاسخ به پرسش‏های مرکز پژوهش‏های مجلس شورای اسلامی دربارۀ مادۀ قانونی اهانت به مقدسات و سبّ النبی.

23 تیر 1380– پاسخ به پرسش‏های محسن کدیور پیرامون محاربه، افساد فی‌الأرض و…..

25 تیر 1380– حملۀ نیروهای دادسرای ویژۀ روحانیت قم به منزل حجت‏الاسلام احمد منتظری، غارت برخی وسایل و جوش‌دادن درب‏های آن.

26 و 29 تیر 1380– بیانیۀ حجت‏‌الاسلام احمد منتظری دربارۀ حمله به منزل ایشان و پلمب و مسدودکردن درب اتاق‏های منزل.

30 شهریور 1380– پاسخ به پرسش‏های جامعۀ معلمان ایران.

25 آبان 1380– آزادی آقای سعید منتظری پس از 345 روز زندان (بازداشتگاه ادارۀ اطلاعات قم، زندان 59 سپاه و بند 240 زندان اوین)، که 325 روز آن در سلول انفرادی و 20 روز باقیمانده در اتاقی چند نفره بود.

2 آذر 1380– پیام معظم‌‏له به ملت مسلمان و متعهد افغانستان.

26 آذر 1380– درگذشت آیت‌‏الله سیّدمحمّد شیرازی و پیام تسلیت آیت‌‏الله منتظری به‌همین مناسبت (27 آذر 1380).

1380– انتشار جلد سوّم «المکاسب المحرمة» (32 صفحه).

1380– انتشار کتاب «نظام الحکم فی الاسلام» (خلاصۀ كتاب دراسات في ولاية الفقيه و فقه الدولة الاسلامية؛ همراه با تعلیقات و نظرات توضیحی، 663 صفحه).

1380– انتشار جلد اوّل تا سوّم کتاب «درس‌هایی از نهج‏البلاغه» (مجموعاً 1936 صفحه).

26 بهمن 1380– درگذشت خواهر آیت‏الله منتظری و برگزاری مراسم یادبود وی بدون حضور معظم‏له.

1381

23 فروردین 1381– پیام تسلیت به‌مناسبت درگذشت آقای دکتر یدالله سحابی.

28 اردیبهشت 1381– پاسخ به استفتای شرعی درمورد مصافحه با غیرمحارم.

19 خرداد 1381– سؤال 20 نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از وزیر دادگستری مبنی بر ارائۀ مستندات قانونی در رابطه با حصر آیت‏الله منتظری و بازداشت گسترده و وسیع مردم، شاگردان، اعضای دفتر و وابستگان ایشان.

7 تیر 1381– پاسخ به نامۀ «مجمع مدرسین و محققین حوزۀ علمیۀ قم» درمورد استقلال حوزۀ علمیه و قداست مرجعیّت شیعه.

17 تیر 1381– استعفای آیت‏‌الله طاهری اصفهانی از امامت جمعۀ اصفهان در اعتراض به وضعیت سیاسی کشور و ادامۀ حصر آیت‏الله منتظری.

6 مرداد 1381– نامۀ سرگشادۀ انجمن‏های اسلامی دانشجویان (دفتر تحکیم وحدت) به آقای خاتمی در اعتراض به حصر آیت‏الله منتظری.

7 مرداد 1381– معرفی آقایان سیدمحمّدعلی ایازی، محسن کدیور و احمد قابل ازسوی آیت‌‏الله‌العظمی منتظری جهت مصاحبه و چت در فضای اینترنت به‌نمایندگی از ایشان.

16 مرداد 1381– پاسخ به سؤالاتی درمورد اظهارات آقای دکتر سیّدهاشم آقاجری که منجر به اتهام ارتداد وی شده بود.

18 شهریور 1381– نامۀ جامعۀ معلمان ایران باعنوان: «چه باید کرد؟» و پاسخ معظم‏له به آن.

30 مهر 1381– پیام به نمایندگان مجلس شورای اسلامی در رابطه با نظارت استصوابی.

5 آبان 1381– عزیمت به بیمارستان رسول اکرم تهران تحت تدابیر کم‏سابقۀ امنیتی.

17 آبان 1381– پیام در اعتراض به حکم اعدام آقای دکتر سیّدهاشم آقاجری.

20 دی 1381– اطلاعیۀ حجت‌‏الاسلام احمد منتظری دربارۀ روند بیماری آیت‏الله منتظری و شرایط خطرناک و نامطلوب جسمی ایشان.

27 دی 1381– نامۀ آیت‏الله طاهری اصفهانی خطاب به مراجع تقلید، حضرات آیات: شبیری، وحید خراسانی، تبریزی، بهجت، فاضل لنکرانی، مکارم، صافی گلپایگانی، صانعی، موسوی‌اردبیلی و نوری همدانی درمورد لزوم رفع حصر از آیت‏الله منتظری.

دی 1381– ارسال نامه‏ای با امضای 110 تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به هیئت‌رئیسه جهت قرائت در صحن علنی مجلس، که در آن خواستار لغو مصوبۀ شورای عالی امنیت ملی و آزادی آیت‏الله منتظری از حصر شده بودند. این نامه با صلاحدید آقای کروبی (رئیس وقت مجلس) در صحن علنی قرائت نشد و نهایتاً رونوشت نامه برای آقای خاتمی (رئیس‌جمهور وقت) ارسال گردید.

دی 1381– نامۀ جمع کثیری از روحانیون و فضلای حوزۀ علمیه خطاب به آقای کوفی‌عنان دبیرکل سازمان ملل متحد دربارۀ احتمال خطرات جانی تداوم حصر آیت‏الله منتظری.

5 بهمن 1381– بیانیۀ نهضت آزادی ایران و جبهۀ مشارکت قم در اعتراض به ادامۀ حصر معظم‏له.

9 بهمن 1381– مصاحبۀ تاریخی آیت‌‏الله منتظری با رادیوی «بی‏‌بی‏‌سی» و اعلام پایداری بر مواضع گذشته و تکذیب قاطع هرگونه درخواست برای آزادی ازسوی خود و فرزندان (ساعاتی قبل از رفع حصر).

دوران ششم: 1381 تا 1388

10 بهمن 1381– رفع حصر از آیت‏الله منتظری پس از تحمل 5 سال و 2 ماه و 12 روز زندان خانگی.

11 بهمن 1381– تشرّف به حرم حضرت معصومه(س) پس از 5 سال حصر.

بهمن 1381– دیدار مراجع تقلید، اساتید دانشگاه، فعالان سیاسی و اجتماعی، جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، روحانیون و طلاب و دیگر اقشار مختلف مردم با ایشان.

بهمن 1381– بستری‌شدن چند روزه در بیمارستان کامکار قم.

بهمن 1381– کشف یک عدد شنود مخفی (دوربین و میکروفن) کارگذاشته‌شده توسط نیروهای امنیتی و اطلاعاتی از محل دفتر معظم‏له و تحویل آن به ادارۀ اطلاعات قم.

4 اسفند 1381– ممانعت سپاه پاسداران قم از رفتن آیت‏الله منتظری به تهران جهت معالجه علی‌رغم رفع حصر.

8 اسفند 1381– دیدار اعضای کمیسیون حقوق بشر اسلامی با معظم‏له.

18 اسفند 1381– بیانیۀ دفتر آیت‏الله منتظری درمورد عدم رفع‌حصر کامل از معظم‏له و تضییقات باقی‌مانده.

1381– انتشار غیررسمی جلد اوّل کتاب «دیدگاه‌ها» حاوی کلیۀ پیام‌ها و نظریات معظم‏له در زمان حصر غیرقانونی، (725 صفحه).

1382

14 فروردین 1382– دیدار اعضای انجمن دفاع از آزادی مطبوعات با معظم‏له.

12 اردیبهشت 1382– دیدار جمعی از اعضای هیئت علمی دانشگاه‏های تربیت مدرس، تهران، علوم پزشکی و امام‌حسین(ع).

22 خرداد 1382– دیدار اعضای شورای عالی، فراکسیون و دبیران استانهای حزب همبستگی.

8 تیر 1382– پاسخ به سؤال دانشجویان پیرامون هجوم به خوابگاه‌های دانشجویی.

1382– ادامۀ دیدارها با گروه‏های دانشجویی و اقشار مختلف مردم و مصاحبۀ نشریات و روزنامه‏ها و خبرگزاری‏های خارجی (ازجمله: نشریۀ ژاپنی یومیوری؛ نشریۀ اسپانیایی ال‏پایس و خبرگزاری رویترز؛ خبرنگار کانادایی؛ سردبیر و خبرنگار روزنامۀ واشنگتن پست؛ نشریۀ استرالیایی سیدنی مورنینگ هرالد؛ روزنامۀ انگلیسی گاردین؛ خبرگزاری ژاپنی کیودو؛ هفته‏نامۀ اتریشی ورلاگزگروپ؛ روزنامۀ ایتالیایی کریره دلایسرا؛ نشریۀ دانمارکی پلیتیکن؛ روزنامۀ آلمانی اشترن؛ مجلۀ فلوشیپ چاپ نیویورک؛ مصاحبۀ تلویزیونی شبکۀ جهانی بی‏بی‏سی و نشریۀ شیکاگو تریبون).

1382– تدریس مجدّد نهج ‏البلاغه.

19 شهریور 1382 (13 رجب 1424)– اشاره به سخنرانی 13 رجب سال 1376 و پیامدهای آن در سخنرانی سالروز تولّد حضرت علی(ع).

26 شهریور 1382– شروع مجدّد درس خارج مکاسب محرّمه و متوقف‌شدن آن به‌علت کسالت معظم‏له پس از 12 جلسه.

22 مهر 1382– صدور اجازۀ صرف وجوهات شرعیّه برای حمایت از پژوهشگران و نویسندگان با نظارت آقای عمادالدین باقی.

3 آذر 1382– پاسخ به سؤالات جمعی از فعالان سیاسی درمورد «زندان و زندانی سیاسی».

1382– انتشار کتاب «از آغاز تا انجام» (یادگار زندان اوین) مشتمل بر مباحث کلامی و اصول عقاید، (327 صفحه).

1382– تدوین مجدّد کتاب «تعلیقة علی العروة الوثقی».

19 دی 1382– دیدار و مصاحبۀ هیئت تحریریۀ ماهنامۀ نامه.

5 بهمن 1382– ارسال نامه‏ای خطاب به اعضای شورای نگهبان با ذکر فلسفۀ ایجاد این شورا و انتقاد نسبت به نظارت استصوابی و غیرقانونی‌بودن آن و نیز انتقاد از ردّصلاحیت‏های گستردۀ کاندیداهای مجلس و لزوم تجدیدنظر در ردّصلاحیت‏ها و تذکراتی چند در رابطه با برخوردها و عملکرد شورا.

12 بهمن 1382– پاسخ به سؤال «خبرگزاری ایلنا» دربارۀ فلسفۀ نظارت شورای نگهبان بر انتخابات.

14 بهمن 1382– دیدار جمعی از نمایندگان متحصن و مستعفی مجلس شورای اسلامی (مجلس ششم) با معظم‏له و سفارش ایشان به استقامت در استیفای حقوق ملت و انتقاد از ردّصلاحیت کاندیداها توسط شورای نگهبان.

1383

3 اردیبهشت 1383– دیدار اعضای «انجمن دفاع از آزادی مطبوعات» با معظم‏له و سفارش ایشان به لزوم استقامت دربرابر مشکلات؛ پایداری در حفظ عقیده؛ لزوم آزادی فکر و اندیشه؛ آزادی عقیده و آزادی بیان و ضرورت وجود رسانه‏های آزاد و مستقل.

6 اردیبهشت 1383– تدریس صلاة مسافر (26 جلسه).

29 اردیبهشت 1383– پاسخ به پرسش‏هایی پیرامون مجازات‏های اسلامی.

20 مرداد 1383– پاسخ به نامۀ آقای سیّدمحمّد خاتمی (رئیس‌جمهور وقت) تحت عنوان «نامه‌ای برای فردا» و ذکر استقبال غیرمنتظرۀ مردم از آقای خاتمی در انتخابات و ناامیدی و یأس یا بدبینی آنان پس از 7 سال ریاست جمهوری ایشان به‌دلیل وعده‏هایی که عملی نشد.

16 شهریور 1383– پیام تسلیت به‌مناسبت شهادت فرماندۀ شجاع جنگ، آقای حاج‌داوود کریمی.

شهریور 1383– انتشار «رسالۀ حقوق» (136 صفحه).

22 آبان 1383– پیام به‌مناسبت درگذشت برادر مجاهد، آقای ابوعمار یاسر عرفات.

2 دی 1383– پیام به حضرات آیات عظام و علمای نجف و کربلا دربارۀ لزوم شرکت مردم عراق در یک انتخابات آزاد و کسب استقلال واقعی مردم و کوتاه‌شدن دست اشغالگران از عراق.

30 دی 1383– آغاز تدریس «روضۀ کافی».

2 بهمن 1383– دیدار دبیر کل و اعضای نهضت آزادی ایران در دهمین سالگرد بزرگداشت مرحوم مهندس مهدی بازرگان.

1383– انتشار جلد دوّم «رسالۀ استفتائات» (582 صفحه).

1383– ادامۀ دیدارها با گروه‏های دانشجویی و اقشار مختلف مردم و مصاحبۀ نشریات و روزنامه‏ها و خبرگزاری‏های خارجی (از‏جمله: مجلۀ تایم، چاپ آمریکا؛ خبرنگار آلمانی بخش غربی صدای آلمان و خبرنگار نشریۀ دویچه آلمان؛ خبرنگار روابط بین‏الملل تلویزیون اتریش؛ هفته‏نامۀ پیک روز، چاپ کانادا؛ خبرنگار صدای آمریکا؛ خبرنگار ایتالیایی؛ خبرگزاری آسوشیتدپرس؛ نشریۀ مصری الوطن العربی؛ پاسخ کتبی به سؤالات رادیو فردا؛ پاسخ به پرسش بخش فارسی رادیو بی‏بی‏سی؛ پاسخ به پرسش دانشجویان دانشگاه کلن آلمان و پاسخ به سؤالات خبرگزاری رویترز).

1384

15 فروردین 1384– پیام تسلیت به‌مناسبت درگذشت «پاپ ژان پل دوم» رهبر مسیحیان کاتولیک جهان.

18 فروردین 1384– پاسخ به پرسش‏های انجمن اسلامی دانشجویان فیزیک دانشگاه صنعتی اصفهان پیرامون اهمیت شورا ازنظر اسلام و قانون اساسی.

27 اردیبهشت 1384– پیام به‌مناسبت حملۀ وحشیانۀ حکومت یمن به شیعیان آن کشور.

11 تیر 1384– پیام به‌مناسبت نهمین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری.

20 تیر 1384– پیام در رابطه با انفجارهایی که به‌نام اسلام و مسلمانان در لندن انجام شد و تأکید بر لزوم هوشیاری مسلمانان و پرهیز از تلقّی مشروعیّت این حرکات تروریستی توسط دین اسلام و اظهار همدردی با خانواده‏های قربانیان این‏گونه اعمال تروریستی و آرزوی صلح و آرامش و امنیت برای مردم جهان.

23 مرداد 1384– اظهار تأسف نسبت به برخوردهای ناشایست نیروهای اطلاعاتی با بیت مرحوم آیت‏الله شیرازی.

10 شهریور 1384– پیام به‌مناسبت حادثۀ دلخراش کاظمین و حمله به عزاداران در روز شهادت امام موسی‏بن‏جعفر(ع).

11 شهریور 1384– صدور اجازۀ صرف وجوهات شرعیّه برای کمک به زندانیان و خانوادۀ آن‌ها با نظارت آقای عمادالدین باقی.

تابستان 1384– انتشار کتاب «مجمع الفوائد» که شامل مسائل اصولی و قواعد فقهی است و از تألیفات ایشان استخراج شده است، ( 496 صفحه).

پاییز 1384– انتشار کتاب «الافق او الآفاق» دربارۀ رؤیت هلال (88 صفحه).

30 دی 1384– دیدار اعضای نهضت آزادی ایران و جمعی از دوستان مرحوم مهندس مهدی بازرگان.

30 بهمن 1384– محکومیت حمله و تخریب حسینیۀ شریعت و ضرب‌وجرح و بازداشت دراویش در قم.

3 اسفند 1384– پیام به‌مناسبت توهین و تخریب حرم مقدس امامین عسکریّین(ع).

1384– انتشار کتاب «موعود اديان» پاسخ به شبهاتی پيرامون امام‌زمان(عج) (550 صفحه).

1384– مصاحبۀ نشریات و روزنامه‏ها و خبرگزاری‏های خارجی (از‏جمله: خبرگزاری رویترز؛ پاسخ به سؤالات سایت روز؛ هفته‏نامۀ نیوزویک؛ کانال سه تلویزیون ایتالیا؛ هفته‏نامۀ گاردین؛ خبرنگار تلویزیون فرانسه و بخش بین‏الملل تلویزیون دولتی اتریش).

1385

7 اردیبهشت 1385– دیدار و گفتگو با جمعی از اعضای انجمن‏های اسلامی دانشگاه‌ها «دفتر تحکیم وحدت (شاخۀ علامه)».

16 اردیبهشت 1385– پیام تسلیت به‌مناسبت درگذشت آیت‏الله حاج شیخ نعمت‏الله صالحی نجف‏آبادی.

1385– انتشار کتاب «اسلام دین فطرت» (720 صفحه).

24 خرداد 1385– اتمام تدریس «روضۀ کافی» (120 جلسه).

27 مرداد 1385– پیام به همایش جهانی «ادیان برای صلح» (کیوتو، ژاپن).

3 مهر 1385– آغاز تدریس کتاب «جامع السعادات» ملا محمّدمهدی نراقی.

30 آبان 1385– درگذشت آیت‏الله شیخ جواد تبریزی و پیام معظم‏له به‌این‌مناسبت.

12 آذر 1385– نگارش رسالۀ «انتقاد از خود، عبرت و وصیّت»، در پاسخ به پرسش‏های آقای سعید منتظری.

آذر 1385– ادامۀ تدریس خصوصی منظومۀ حکمت (الهیات بالمعنی الأخص).

30 دی 1385– دیدار با جمعی از علاقه‏مندان مرحوم مهندس مهدی بازرگان.

7 بهمن 1385– دیدار با اعضای «انجمن دفاع از حقوق زندانیان».

19 بهمن 1385– پاسخ به پرسش‏هایی به‌مناسبت سالروز پیروزی انقلاب اسلامی ایران.

2 اسفند 1385– واکنش به فتوای مفتی عربستان مبنی بر انهدام اماکن مقدس شیعیان.

زمستان 1385– انتشار «رسالة مفتوحة» در پاسخ به اتهام‏های مطروحه علیه شیعیان، (96 صفحه).

1385– انتشار غیررسمی جلد دوّم کتاب «دیدگاه‌ها» حاوی پیامها، نظریات و مصاحبه‏های ایشان، مربوط به 3 سال پس از رفع حصر، (478 صفحه).

1385– مصاحبۀ نشریات و روزنامه‏ها و خبرگزاری‏های خارجی (از‏جمله: شبکۀ خبری ان‏تی‏وی ترکیه؛ مصاحبۀ رئیس خبرگزاری مستقل عراق؛ پاسخ به پرسش‏های مجلۀ عراقی قطوف؛ نشریۀ فرانکفورتر آلگماینۀ آلمان و روزنامۀ مای‏ینجی ژاپن).

1386

5 خرداد 1386– پاسخ به سؤالات آقای مهندس مصطفی ایزدی دربارۀ مطالب مطرح‌شده در خاطرات آقای مهدوی‏کنی و ماجرای تأسیس و ادامۀ کار دانشگاه امام‌صادق(ع).

19 خرداد 1386– اعتراض مردمی در نجف‏آباد نسبت به «پخش فیلم موهن صدا و سیما و توهین به آیت‏الله منتظری».

21 خرداد 1386– درگذشت آیت‏الله سیّدحسن طباطبایی قمی و پیام تسلیت به‌این‌مناسبت.

26 خرداد 1386– درگذشت آیت‏الله شیخ محمّد فاضل لنکرانی و صدور پیام تسلیت به‌این‌مناسبت.

3 تیر 1386– پیام به نشست مطبوعاتی «حق صلح».

1386– انتشار جلد هفتم و هشتم کتاب «مبانى فقهى حكومت اسلامى» (مجموعاً 1024 صفحه).

1386– انتشار «کتاب الصوم» (367 صفحه).

1386– انتشار کتاب «حكومت دينى و حقوق انسان» در پاسخ به پرسش‏های جمعی از فضلای حوزۀ علمیۀ قم، (160 صفحه).

7 مرداد 1386– انتشار جزوه‏ای باعنوان «کسوف» ازطرف دفتر آیت‏الله منتظری با هدف نقد و بررسی اخبار کذب بولتن‏های منتشره طی یک دورۀ 5 ساله، (94 صفحه).

21 مهر 1386– برگزاری نماز عید سعید فطر توسط معظم‏له در محل دفتر.

11 آبان 1386– دیدار اعضای شورای مرکزی ادوار تحکیم وحدت با آیت‏الله منتظری.

آذر 1386– انتشار ویرایش جدید «کتاب الخمس» (623 صفحه).

6 دی 1386– دیدار مجمع زنان اصلاح‏طلب با معظم‏له.

بهمن 1386– انتشار اوّلین نشریۀ داخلی دفتر آیت‌‏الله منتظری باعنوان «اطلاع» با هدف اطلاع‌‏رسانی صحیح نظرات و دیدگاه‌ها و اخبار و و رویدادهای مربوط به معظم‏له.

1386– پاسخ به پرسش‏های خبرنگار بی‏بی‏سی؛ سایت خبری روز آنلاین؛ هفته‌نامۀ ایتالیایی اسپرسو؛ خبرنگار ایرانی مقیم آمریکا و مدیر خبرگزاری آکی ایتالیا.

1387

22 فروردین 1387– دیدار با اعضای شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی.

25 اردیبهشت 1387– فتوای آیت‌‏الله منتظری درمورد حقوق شهروندی پیروان فرقۀ بهائیت و تأکید بر اینکه افرادی که تابع هیچ‌یک از ادیان آسمانی نیستند نیز به حکم آیات و روایات باید حقوق انسانی آنان رعایت شود.

11 خرداد 1387– پاسخ به پرسش‏های مهندس لطف‏الله میثمی دربارۀ «قانون اساسی و نقش شورای نگهبان در تفسیر آن».

15 مرداد 1387– پاسخ به پرسش‏های «گاهنامۀ اطلاع» پیرامون تشکیک دربارۀ کتاب خاطرات معظم‏له.

28 شهریور 1387– دیدار با اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت.

تابستان 1387– انتشار کتاب «پاسخ به پرسش‌هایی پیرامون مجازات‏هاى اسلامى و حقوق بشر» (160 صفحه).

11 مهر 1387– برگزاری نماز عید فطر به امامت معظم‏له در محل دفتر.

مهر 1387– انتشار دفتر پنجم نشریۀ «اطلاع» و بازداشت مسئول اطلاع‏رسانی دفتر برای جلوگیری از ادامۀ انتشار نشریه و دیگر جزوات.

4 آبان 1387– بیانات معظم‌‏له در سالروز شهادت حضرت امام‌جعفر صادق(ع).

8 آبان 1387– دیدار اعضای «پویش دعوت از خاتمی».

پاییز 1387– انتشار کتاب «پاسخ به پرسش‌هایی پیرامون مبانی نظری نبوت» (72 صفحه).

9 دی 1387– پیام پیرامون قتل‏عام مردم مظلوم غزه به‌دست اسرائیل غاصب.

11 دی 1387– توصیه‏هایی به دانشمندان، نواندیشان و پژوهشگران علوم اسلامی.

22 بهمن 1387– دیدار اقشار مختلف مردم و بیان اینکه مسئولان باید از کارهای خلاف توبه کنند.

اسفند 1387– انتشار کتاب «سفیر حق و صفیر وحی» در نقد علمی برخی از نظرات آقای دکتر عبدالکریم سروش دربارۀ قرآن و وحی، (200 صفحه).

1387– مصاحبۀ خبرنگار رادیو زمانه؛ مصاحبۀ روزنامۀ مای‏ینجی ژاپن و مصاحبۀ خبرنگار شبکۀ الجزیره با معظم‌له.

1388

1 فروردین 1388– پیام تسلیت به‌مناسبت رحلت همسر آیت‌‏الله خمینی.

27 اردیبهشت 1388– درگذشت آیت‏‌الله محمّدتقی بهجت و پیام تسلیت آیت‏الله منتظری به‌این‌مناسبت.

13 خرداد 1388– فتوای صریح معظم‏له مبنی بر حرمت تقلب و دستکاری در آرای مردم و اینکه تغییر در آرای مردم موجب عدم‌مشروعیت و غصب و خیانت در امانت و استبداد می‏شود.

16 خرداد 1388– پیام پیرامون دهمین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری.

22 خرداد 1388– بیانات معظم‌‏له پس از شرکت در انتخابات دهمین دورۀ ریاست جمهوری.

26 خرداد 1388– پیام در رابطه با نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم و حوادث پس از آن.

3 تیر 1388– پیام در اعتراض به عملکرد نامناسب مسئولان با معترضین و سرکوب بی‌رحمانۀ مردم معترض به نتایج انتخابات.

19 تیر 1388– پاسخ به پرسش‏های محسن کدیور پیرامون ولایت جائر و…..

22 تیر 1388– پیام در اعتراض به کشتار مسلمانان در کشور چین.

30 تیر 1388– اعتراض به توهین و مزاحمت برای حجج اسلام‌والمسلمین آقایان مهدی کروبی و عبدالله نوری.

7 مرداد 1388– پاسخ به نامۀ آقایان مهدی کروبی و مهندس میرحسین موسوی و جمعی از نخبگان و شخصیت‏های فرهنگی و سیاسی و بیان اینکه حاکمیت فعلی از تجربۀ حکومت شاه و سایر رژیم‏های استبدادی درس نگرفته و مشروعیت نظام را زیرسؤال برده و نظامیان را به برادرکشی و زندانیان را به اعتراف تحت زور و شکنجه واداشته است.

13 مرداد 1388– پیام در اعتراض به برگزاری دادگاه‏های فرمایشی.

4 شهریور 1388– پاسخ به نامۀ 293 نفر از روشنفکران و نخبگان.

14 شهریور 1388– دیدار دانشجویان عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت با معظم‏له.

22 شهریور 1388-پیام به مراجع تقلید، علما و حوزه‏های علمیه دربارۀ حوادث پس از انتخابات و لزوم حمایت مراجع و علما از مردم و جدا‏کردن اعمال حاکمیت از دین و اسلام.

31 شهریور 1388– پاسخ به نامۀ آقای مهندس میرحسین موسوی.

7 مهر 1388– پاسخ به نامۀ مجمع زنان اصلاح‏طلب.

22 مهر 1388– بیانات معظم‌‏له در درس اخلاق پیرامون مسائل روز.

8 آبان 1388– عدم برگزاری جشن میلاد امام‌رضا(ع) در بیت آیت‌‏الله منتظری برای اظهار همدردی با زندانیان سیاسی و خانواده‏های آنان.

19 آبان 1388– توقف تدریس جامع‌‏السعادات بعد از 324 جلسه درس.

23 آبان 1388- پاسخ به نامۀ تظلم‌‏خواهی مادر یکی از زندانیان حوادث پس از انتخابات.

25 آبان 1388– تدریس کلمات قصار نهج‌‏البلاغه (به‌جای جامع‏السعادات).

7 آذر 1388– سخنرانی در روز عید سعید قربان و بیان اینکه بسیج باید در راه خدا باشد نه راه شیطان.

10 آذر 1388– پاسخ به پرسش‏هایی دربارۀ جنبش سبز مردم ایران.

1388– انتشار کتاب «محاضرات فی الاصول» (تقریر دروس اصول آیت‏الله خمینی، 504 صفحه).

1388– انتشار جلد سوّم «رسالۀ استفتائات» (505 صفحه).

19 آذر 1388– اعطای تندیس «تلاشگر حقوق بشر» به آیت‏الله منتظری ازسوی «کانون مدافعان حقوق بشر ایران».

22 آذر 1388– آخرین جلسۀ تدریس خصوصی منظومۀ حکمت (جلسۀ 282)، ذکر ادله بر تجرّد نفس ناطقه، از فریدۀ ششم.

24 آذر 1388– بیانات معظم‌‏له در پایان درس نهج‏‌البلاغه دربارۀ سوء‏استفادۀ ابزاری و سیاسی از پاره‌کردن تصویر آیت‌‏الله خمینی.

سحرگاه 29 آذر 1388 (3 محرم‌‏الحرام 1431 ق)– رحلت فقیه عالیقدر سن ۸۷ سالگی.

***

پس از وفات

29 آذر 1388– وداع اقشار مختلف مردم عزادار با پیکر مرجع فقید در بیت معظم‌‏له. حضور مراجع عظام، گروه‌ها و شخصیت‏های علمی، سیاسی و اجتماعی در بیت، جهت ادای احترام و عرض تسلیت.

29 آذر 1388– بازداشت آقای احمد قابل در پلیس‌راه نیشابور که از مشهد جهت شرکت در مراسم تشییع پیکر استادش عازم قم بود.

29 آذر 1388– پخش مصاحبه با آیت‏‌الله منتظری از شبکۀ جهانی «بی‌‏بی‏‌سی» و بازداشت آقای عمادالدین باقی به‌خاطر انجام این مصاحبه.

30 آذر 1388 (ساعت 9 صبح)– تشییع‌جنازۀ کم‌‏نظیر با شرکت صدها هزار نفر از مردم عزادار و داغدار، علی‌رغم مشکلات فراوان و عدم امکان اطلاع‌‏رسانی و ممانعت نیروهای اطلاعاتی در مبادی ورودی شهر و دستگیری عده‌ای از افراد که قصد شرکت در تشییع‌جنازه را داشتند.

30 آذر 1388 (ساعت 11 صبح)-اقامۀ نماز بر پیکر فقیه عالیقدر توسط آیت‏الله‌العظمی شبیری زنجانی. دفن آن مرحوم در جوار فرزند شهیدش محمّد منتظری در حرم مطهر حضرت معصومه(س).

30 آذر 1388 (بعد از نماز مغرب و عشاء)– ممانعت از برگزاری مراسم در مسجد اعظم قم (با پرکردن مسجد از نیروهای بسیجی و حکومتی) و متعاقب آن حمله به بیت، دفتر و عزاداران توسط نیروهای شناخته‌شدۀ به‌اصطلاح لباس‌شخصی (پنجمین حمله).

آذر و دی 1388– برگزاری مراسم یادبود و سوگواری در دانشگاه‌های شریف، علم و صنعت، الزهراء، آزاد تهران جنوب، هنر، خواجه نصیر، محقق اردبیلی، فردوسی مشهد، صنعتی اصفهان، صنعتی شیراز، رازی کرمانشاه، کردستان، مازندران، سهند تبریز، دزفول، بین‏المللی امام‌خمینی قزوین و تربیت معلم سبزوار.

2 دی 1388– جلوگیری از برگزاری مراسم یادبود آیت‏‌الله منتظری در مسجدسیّد اصفهان و خشونت بی‏سابقۀ مأموران در این مراسم و دستگیری گستردۀ مردم شرکت‏کننده.

3 دی 1388– اعلام برگزاری مراسم یادبود در میدان امام‌خمینی تهران و درگیری مأموران با مردم؛ همچنین جلوگیری از برگزاری مراسم در مسجدجامع زنجان و کاشان و درگیری با مردم و دستگیری شرکت‏کنندگان.

4 دی 1388– برگزاری مراسم یادبود آیت‏الله‌العظمی منتظری همزمان با تاسوعای حسینی در باستون آمریکا.

5 دی 1388– برگزاری مراسم یادبود (شب هفت) در نجف‏آباد. در پایان مراسم، محاصرۀ حسینیۀ اعظم (محل برگزاری مراسم) و حملۀ وحشیانه به مردم و دستگیری حدود دویست نفر از شرکت‌کنندگان.

5 دی 1388– برگزاری مراسم یادبود آیت‏الله‌العظمی منتظری همزمان با عاشورای حسینی در کوالالامپور مالزی؛ مرکز نور و دانش نیوجرسی آمریکا؛ مرکز فرهنگی اسلامی شمال کالیفرنیا (اکلند، آمریکا) و در پاریس.

دی 1388– انتشار «کتاب الصلوة» (تقریرات درس آیت‏الله بروجردی)، (600 صفحه).

دی 1388– انتشار غیررسمی دو جلد کتاب «سوگنامه» حاوی برخی پیام‌ها و مقالاتی که به‌مناسبت رحلت ایشان منتشر شده بود.

3 بهمن 1388– برگزاری همایش اخلاق و سیاست در دانشگاه جرج واشینگتن آمریکا ازسوی دانشجویان ایرانی به‌مناسبت چهلمین روز درگذشت آیت‏الله منتظری و پانزدهمین سالگرد درگذشت مهندس مهدی بازرگان.

8 بهمن 1388– یاد خوش‌نامان: مراسمی به‌مناسبت چهلمین روز درگذشت آیت‏الله منتظری و پازدهمین سالگرد درگذشت مهندس مهدی بازرگان، کلن آلمان.

9 بهمن 1388– برگزاری مراسم چهلمین روز رحلت در دفتر معظم‏له و کوچۀ منتهی به بیت، علی‌رغم کارشکنی مسئولان حفاظتی و تحت تدابیر شدید امنیتی، با حضور گستردۀ نیروهای لباس‌شخصی در اطراف محل برگزاری مراسم و بازداشت مجدّد برخی از عزاداران در پایان مراسم.

10 بهمن 1388– برگزاری مراسم چهلمین روز درگذشت آیت‏الله منتظری در کانون توحید لندن.

19 بهمن 1388– برگزاری مراسم در دانشگاه «یو سی ال» لندن ازسوی دانشجویان ایرانی به‌مناسبت چهلمین روز درگذشت آیت‏الله منتظری و پانزدهمین سالگرد درگذشت مهندس مهدی بازرگان.

1389

7 فروردین 1389– درگذشت بانوی مکرّمه؛ حاجیه خانم ربانی، همسر فداکار و زجرکشیدۀ آیت‏الله منتظری و مادر شهید محمّد منتظری (حدود صد روز پس از درگذشت معظم‏له).

8 فروردین 1389– ربودن جنازۀ بانوی مکرّمه، توسط نیروهای ادارۀ اطلاعات و سپاه قم از محل بهشت معصومه(س) و انتقال بدون تشییع به صحن مطهر و اقامۀ نماز توسط آیت‏الله شبیری زنجانی و سپس تشییع بدون جنازه و باشکوه علی‌رغم فشارهای اطلاعاتی و امنیتی از حرم حضرت معصومه(س) تا گلزار شهدا و سپس دفن آن مرحومه در قطعۀ خانوادۀ شهدا. یکی از شعارهای تشییع‏کنندگان در طول مسیر: «تشییع بی‏جنازه، این هم یه ظلم تازه».

8 خرداد 1389– احضار حجت‌‏الاسلام احمد منتظری به ادارۀ اطلاعات قم.

23 خرداد 1389– تهاجم شبانۀ نیروهای لباس‌شخصی (اراذل و اوباش حکومتی) با حمایت آشکار نیروهای اطلاعات و سپاه به دفتر آیت‏الله منتظری و شکستن درب و غارت دفتر (ششمین حمله).

24 خرداد 1389– غارت ‏کردن برخی وسایل صوتی‌تصویری به‌جامانده از حملۀ شب گذشته و همچنین بردن اموال موجود در گاوصندوق دفتر (پول شهریۀ طلاب) توسط دادگاه ویژۀ روحانیت و سپس پلمب دفتر به‌حکم این دادگاه توسط ادارۀ اطلاعات قم.

27 خرداد 1389– نامۀ حجت‌‏الاسلام احمد منتظری به مراجع معظم تقلید و علمای اعلام در پی هتک‌حرمت مرجعیّت.

27 خرداد 1389– پاسخ حجت‏‌الاسلام احمد منتظری به نامۀ همدردی محسن کدیور.

14 تیر 1389– پاسخ حجت‏‌الاسلام احمد منتظری به نامۀ همدردی مهندس عزت‏الله سحابی.

12 آذر 1389– اطلاعیۀ بیت آیت‌‏الله منتظری در اوّلین سالگرد ارتحال معظم‏له.

25 آذر 1389– برگزاری مراسم نخستین سالگرد رحلت معظم له، کوالالامپور مالزی.

26 آذر 1389– برگزاری مراسم نخستین سالگرد رحلت، مرکز اسلامی فرهنگی ایرانیان شمال کالیفرنیا، اکلند، آمریکا.

29 آذر 1389– سلب امکان برگزاری مراسم سالگرد ارتحال آیت‏الله منتظری در قم و برگزاری مراسم فقط در شهر نجف‏آباد.

26 اسفند 1389– برگزاری مراسم اوّلین سالگرد بانو حاجیه خانم ربانی (همسر آیت‏الله منتظری).

1389– انتشار مجلدات چهارم تا ششم «درس‌هایی از نهج‌البلاغه» در سایت معظم‌‏له، (مجموعاً 1936 صفحه).

1389– انتشار جلد سوّم کتاب «دیدگاه‌ها» در سایت معظم‏له، شامل پیام‌ها، نظریات و مصاحبه‏های ایشان (3 سال پس از رفع حصر تا زمان رحلت)، (490 صفحه).

1389– انتشار کتاب «پاسخ به پرسش‏های دینی» در سایت معظم‏له، (575 صفحه).

1389– انتشار کتاب «پاسخ به پرسش‏هایی پیرامون معجزۀ پیامبران» در سایت معظم‏له، (78 صفحه).

1390

خرداد ۱۳۹۰: انتشار سلسله مقالات «سیر تحول اندیشۀ‌ سیاسی آیت‌الله منتظری: نظریۀ نخستین: در ظلّ اساتید» به قلم محسن کدیور در جرس.

14 خرداد 1390– نوشته‏ای از آقای سعید منتظری درمورد سالگرد تهاجم به دفتر آیت‏الله منتظری (یادمان اوّل رجب).

16 مرداد 1390– احضار حجت‌‏الاسلام احمد منتظری به دادسرای ویژۀ روحانیت قم.

16 مهر 1390– احضار مجدّد حجت‌‏الاسلام احمد منتظری توسط دادسرای ویژۀ روحانیت قم به‌اتهام: پاسخ‏گویی به احکام شرعی مقلدان، پرداخت شهریۀ آیت‏الله منتظری به طلاب و باز بودن درب منزل وی به‌روی مراجعان!

6 آذر 1390– اطلاعیۀ بیت آیت‌‏الله‌العظمی منتظری در دوّمین سالگرد ارتحال معظم‏له.

1391

۱ آبان ۱۳۹۱: درگذشت آقای احمد قابل

آبان 1391– اطلاعیۀ بیت آیت‌‏الله‌العظمی منتظری در سوّمین سالگرد ارتحال معظم‌‏له: ممنوعیت مطلق درمورد نشر آثار علمی و فقهی ایشان حتی شرح نهج‌البلاغه و اینکه دفتر و حسینیّۀ شهداء، محل تدریس ایشان، همچنان در اشغال غاصبانه می‌باشد.

28 آبان 1391– ممانعت از برگزاری مراسم سوّمین سالگرد درگذشت معظم‌له غیر از نجف‌آباد.

1392

۱۲ خرداد ۱۳۹۲: درگذشت آیت‌الله سیدجلال‌الدین طاهری اصفهانی

16آبان 1392– ممانعت از برگزاری مراسم سوّمین سالگرد درگذشت معظم‌له غیر از نجف‌آباد.

آذر 1392-انتشار کتاب الکترونیکی «در محضر فقیه آزاده استاد منتظری» به قلم محسن کدیور (ویرایش سوم: مرداد ۱۳۹۴، ۴۰۴ صفحه).

آذر ۱۳۹۲: انتشار تلخیص گفت‌و‌گوی گروهی از اساتید حوزه و دانشگاه با معظم‌له در سال ۱۳۸۴ با عنوان «ولایت فقیه ولایت فقه است: ولایت فقه، حکومت قانون» درماه‌نامۀ مهرنامه در تهران.

دی ۱۳۹۲– انتشار کتاب الکترونیکی «سوگنامۀ فقیه پاکباز استاد منتظری» به قلم محسن کدیور (ویرایش دوم، ۴۲۷ صفحه).

۱۷ اسفند ۱۳۹۲: پاسخ حجت‌الاسلام احمد منتظری به اظهارات آیت‌الله سیدمحمد موسوی بجنوردی دربارۀ اعدام مفسدین فی‌الأرض

سال ۱۳۹۳:

فروردین ۱۳۹۳: انتشار کتاب جدیدی از معظم‌له: فراز و فرود نفس: درس‌هایی از اخلاق اسلامی (شرحی بر جامع‌السّعادات ملامهدی نراقی)، به‌اهتمام مجتبی لطفی، تهران، انتشارات کویر، ۱۳۹۳، ۳۵۲ صفحه.

۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۳: انتشار مصاحبۀ مجتبی لطفی در سال ۱۳۸۵ با معظم‌له دربارۀ مرحوم آیت‌الله نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی در جرس.

۲۶ مهر ۱۳۹۳: احضار حجت‌الاسلام احمد منتظری به دادسرای ویژۀ روحانیت قم دربارۀ جلسۀ پرسش و پاسخ سال گذشته در نجف‌آباد.

۳ آبان ۱۳۹۳: ممانعت از برگزاری مراسم پنجمین سالگرد درگذشت معظم‌له غیر از نجف‌آباد.

۱۳۹۳: انتشار ترجمۀ عربی دو کتاب از آثار معظم‌له در تهران:

نظام الحکم دینی و حقوق الانسان (نصّ اجابات آیت‌الله المنتظری و استفتائات اساتذة الحوزة الدینیة فی قم، ایران)، مراجعة و تحقیق صادق العبادی، تهران، انتشارات سرائی، ۱۳۹۳، ۲۵۶ صفحه.

رسالة الحقوق فی‌الاسلام، ترجمة و تعلیق صادق العبادی، تهران، انتشارات سرائی، ۱۳۹۳، ۲۲۸ صفحه.

۱۳۹۳: انتشار درس‌های دوران حصر معظم‌له:

درس‌گفتار حکمت: شرح منظومۀ سبزواری، دو جلد، تهران، انتشارات سرائی، ۱۳۹۳.

سال ۱۳۹۴:

انتشار کتاب «فلسفۀ سیاسی- اجتماعی آیت‌الله منتظری»، به قلم عمادالدین باقی، تهران، نشر سرائی، بهار ۱۳۹۴، ۲۵۶ صفحه.

انتشار کتاب «روحانی ناراضی: آیت‌الله منتظری و نبرد برای اصلاح در ایران انقلابی» به زبان انگلیسی به قلم نویسندۀ آلمانی در انگلستان.

Ulrich von Schwerin, The Dissident Mullah: Ayatollah Montazeri and the Struggle for Reform in Revolutionary Iran, International Library of Iranian Studies Series, I. B. Tauris,  London, July 2015, 320 pages.

[1]. ویرایش نخستِ گاه‌شمار را در سال ۱۳۹۰ تدوین کردم. ویراش دوّم آن با حدود یک‌سوّم افزایش، توسط بیت استاد تکمیل و در پاییز ۱۳۹۱ در سایت معظم‌له منتشر شد. ویرایش سوّم آن با برخی اضافات در سال‌های پایانی، در این دفتر منتشر می‌شود.