مباحث مقدماتی

مقدمه

بسم‌الله الرحمن الرحيم‌ الحمد لله رب العالمين و صلي‌الله علي‌ خاتم انبيائه محمد و آله الاطهار آراء سياسي شيعه اگرچه هنوز در مجموعه‌اي منسجم مدون نگشته‌است‌، اما در تفسير بعضي آيات قرآن كريم‌، نحوه دسته‌بندي روايات وشرح پاره‌اي از احاديث معصومان عليهم‌السلام‌، بخشي از حكمت عملي‌اعم از سياست‌نامه‌ها، اندرزنامه‌ها و سياست مدن‌، برخي ابواب كلامي ازجمله مباحث نبوت و به ويژه مسائل امامت و غيبت‌، بعضي گزارشهاي‌تاريخي بالاخص روش سلوك عالمان دين با سلاطين و در مواجهه بامسائل مختلف سياسي عصر خود، و از همه مهم‌تر، در مواضع مختلفي ازابواب…
HMouK
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
مباحث مقدماتی

۱. مراحل چهارگانه تطور فقه سياسي شيعه

رویکرد سیاسی فقیهان شیعه را از آغاز ــ یعنی شروع کبری‌در سال ۳۲۹ ــ تا امروز می‌توان به چهار مرحله تقسیم کرد: مرحله اول‌: عصر شکوفایی فقه خصوصی‌ این مرحله عصر شکوفایی فقه خصوصی که از اوایل قرن چهارم تا آغازقرن دهم‌هجری را دربرمی‌گیرد دوران تأسیس‌، رشد وشکوفایی‌فقه فردی‌است‌. وهنوز به فقه عمومی‌، مسائل سیاسی و حقوق اساسی عنایت نشده‌است‌. نه شرایط بیرونی مهیای طرح این‌گونه مسائل است و نه ذهنیت‌فقیهان آماده حل آنها. اگرچه واژه‌هایی از قبیل حاکم‌ِ شرع‌، سلطان و امام باوظایفی همانند مراحلی از امر به معروف…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
مباحث مقدماتی

۲. دولت‌، نظريه و هدف بحث‌

در این بحث مراد از دولت (state) اصطلاح سیاسی آن است‌، هرچند درفقه معاصر شیعه غالباً از آن به عنوان «حکومت‌» یاد می‌شود. منظور ازدولت «ساخت قدرتی است که در سرزمین معین بر مردمانی معین تسلط‌پایدار دارد و از نظر داخلی نگهبان نظم به شمار می‌آید و از نظر خارجی‌پاسدار تمامیت سرزمین و منافع ملت و یکایک شهروندان خویش به‌شمار می‌آید. این ساخت قدرت به صورت نهادها و سازمانهای اداری‌،سیاسی‌، قضایی و نظامی فعلیت می‌یابد.» واضح است که تلقی از«دولت‌» در طول زمان دستخوش تطور شده‌است اما عناصر اصلی آن‌اجمالاً…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
مباحث مقدماتی

۳. مباحث سلبي دولت و نظريه حسبه‌

در فقه شیعه درباره دولت به دو گونه بحث شده‌است‌: یکی سلبی ودیگری ایجابی‌. مراد از بحث سلبی اتخاذ مواضع منفی در برابر دولتهای نامطلوباست‌. فقیهان شیعه با ظرافت و موشکافی تمام ابعاد حقوقی یک مبارزه‌منفی را علیه دولتهای جائر ترسیم کرده‌اند. در احکام فقهی ما مرزبندی‌دقیق شیعیان با دولتهای جائر به‌وضوح قابل مشاهده است‌. اظهار نظرقاطع فقیهان شیعه در مسائلی از قبیل جوایز سلطان‌، ولایت از جانب‌سلطان جائر، اعانت ظالمین و اراضی خراجیه‌ از اسباب حفظ هویت‌فرهنگی و استقلال شیعه در طول قرنها بوده است‌. اگرچه در این مواضع…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
مباحث مقدماتی

۴. طبقه‌ بندي نظريه‌هاي دولت براساس مبناي مشروعيت سياسي

نظریه‌های دولت را به گونه‌های مختلف می‌توان طبقه‌بندی کرد. مهم‌ترین‌معیارهای طبقه‌بندی نظریه‌های دولت عبارت است از: منشأ و ماهیت‌دولت‌؛ غایت دولت‌؛ حدود آزادی فرد و اقتدار دولت‌؛ و منبع مشروعیت‌قدرت سیاسی‌. گروه‌بندی نظریه‌های حقوقی‌ِ دولت بر اساس معیار منبع‌مشروعیت قدرت سیاسی روشن‌تر از سایر گروه‌بندی‌هاست‌. اینکه‌قدرت دولت را ناشی از خداوند یا حقوق فطری یا اراده ملت بدانیم‌، برمیزان قدرت دولت و حدود آزادی فرد تأثیر می‌گذارد. با توجه به نظریه‌های موجود دولت در فقه شیعه می‌توان آنها را براساس معیارهای زیر طبقه‌بندی کرد: ۱٫ منبع مشروعیت قدرت سیاسی‌(انتصاب از…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲