مقالهسخنرانیبخش چهارم: سیاست دینی

از مشروطه سلطنتی تا جمهوری ولائی

نهضت مشروطه نخستين كوشش براي محو سلطنت مطلقه از حيات سياسي ايران بود، اما عمر سلطنت مشروطه در ايران حتي به دو دهه هم نرسيد و سلطنت مطلقه نهادهاي مشروطه را به امور تشريفاتي و ظاهري تبديل كرد. انقلاب اسلامي دومين كوشش براي استقرار حكومتي مستقل، آزاد، عادلانه و اسلامي بود كه پيش نويس قانون اساسي جمهوري اسلامي حكايتي صادق از آن مطالبات است. عمر جمهوري اسلامي نيز حتي به يك سال هم نرسيد و در زير نام جمهوري اسلامي، حكومتي استقرار يافت كه مي‌توان از آن به «جمهوري ولايي»…
kadivarad33
۱۳۸۸/۰۱/۱۴
مقالهسخنرانی

جايگاه دين و حقوق مردم در حكومت مشروطه از دیدگاه آخوند خراسانی

در تحليل نهضت مشروطه نمي‌توان از وزن و نقش مراجع نجف به سادگي گذشت. آنان، هم در عمل و هم در نظر، مهمترين نقش را در پيش برد مشروطه در ايران ايفا كرده‌اند. در بدو سخن مناسب مي‌دانم به دو جمله از منتقدين عالمان دین، در اين زمينه استناد كنم. اوّلین جمله، سخن احمد كسروي در تاريخ مشروطه است: " اگر فتوا‌هاي علماي نجف نبودي، كمتر كسي به ياري مشروطه پرداختي؛ همان مجاهدان تبريز، بيشترشان پيروي از دين مي‌داشتند و دست‌آويز ايشان در آن كوشش ها و جان‌فشاني‌ها اين فتوا‌هاي…
adamin
۱۳۸۵/۰۵/۱۵
یادداشت

جايگاه دين و حقوق مردم در حكومت مشروطه از دیدگاه آخوند خراسانی

آخوند ملا محمد كاظم خراساني (1329-1255 هجري قمري) صاحب كفاية الاصول بزرگترين رهبر ديني نهضت مشروطه در دو بعد نظري و عملي بوده است.تدوين قطعات سياسي در آثار وي با يكصد سال تأخير و انتشار كتاب "سياست نامه خراساني" امكان تبيين ابعاد ناشناخته آراء سياسي اين عالم دورانديش را بيش از پيش فراهم آورده است. اين آراء از يك سو برخاسته از اجتهاد فني يك فقيه اصولي و از سوي ديگر محصول نخستين مواجهه متفكران شيعي با انديشه تجدد و مردمسالاري ، حاوي نكات بديعي است كه مي توان از…
kadivarad33
۱۳۸۵/۰۵/۱۵
یادداشت

از مشروطیت آخوند خراسانی تا جمهوریت آیت الله خمینی

در تاریخ معاصر ایران نهضت مشروطیت و انقلاب اسلامی دو نقطه عطف محسوب می شوند.در رهبری این دو حرکت اجتماعی آخوند ملا محمد کاظم خراسانی و آیت الله روح الله موسوی خمینی نقش مشابهی را ایفا کرده اند.هر دو در اوج اقتدار دینی در سقوط شاه عصر خود و برپائی یک نظام برخاسته از اراده مردم نقش محوری داشته اند. هر دو فقیه با پذیرش مفاهیم مدرن سیاسی در تحول فقه سیاسی شیعه و دموکراتیزه کردن آن بطور نسبی موثر بوده اند. اگرچه اطلاع هیچیک ازآن دو ازاین مفاهیم مدرن…
kadivarad33
۱۳۸۵/۰۱/۱۸
مقالهسخنرانی

از مشروطه سلطنتي تا جمهوري ولايي

نهضت مشروطه نخستين كوشش براي محو سلطنت مطلقه از حيات سياسي ايران بود، اما عمر سلطنت مشروطه در ايران حتي به دو دهه هم نرسيد و سلطنت مطلقه نهادهاي مشروطه را به امور تشريفاتي و ظاهري تبديل كرد. انقلاب اسلامي دومين كوشش براي رهايي از مطلق سلطنت و استقرار حكومتي مستقل، آزاد، عادلانه و اسلامي بود كه پيش نويس قانون اساسي جمهوري اسلامي حكايتي صادق از آن مطالبات است. جمهوري اسلامي به اين معني مرحله تكاملي مشروطه سلطنتي محسوب مي شد. اما عمر اين جمهوري اسلامي نيز حتي به يك…
kadivarad33
۱۳۸۱/۰۵/۱۸
مباحث مقدماتی

۱. مراحل چهارگانه تطور فقه سياسي شيعه

رویکرد سیاسی فقیهان شیعه را از آغاز ــ یعنی شروع کبری‌در سال ۳۲۹ ــ تا امروز می‌توان به چهار مرحله تقسیم کرد: مرحله اول‌: عصر شکوفایی فقه خصوصی‌ این مرحله عصر شکوفایی فقه خصوصی که از اوایل قرن چهارم تا آغازقرن دهم‌هجری را دربرمی‌گیرد دوران تأسیس‌، رشد وشکوفایی‌فقه فردی‌است‌. وهنوز به فقه عمومی‌، مسائل سیاسی و حقوق اساسی عنایت نشده‌است‌. نه شرایط بیرونی مهیای طرح این‌گونه مسائل است و نه ذهنیت‌فقیهان آماده حل آنها. اگرچه واژه‌هایی از قبیل حاکم‌ِ شرع‌، سلطان و امام باوظایفی همانند مراحلی از امر به معروف…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
معرفي اجمالي نظريه‌هاي دولت در فقه شيعه‌

نظريه پنجم‌: دولت مشروطه‌، با اذن و نظارت فقيهان‌

دو قرن پيش از اين‌، جهت حل يكي از مشكلات اساسي «حاكميت‌مطلقه‌»، يعني مسئله انتقال حاكميت و تداوم آن‌، «نظريه دولت مشروطه‌»عرضه شد. اين نظريه مبتني بر مجموعه قواعد و اصولي است كه به‌موجب آن دگرگوني قدرت سياسي به شكل مسالمت‌آميز ممكن گرديده‌و بر نهادينه شدن روابط قدرت تأكيد بسيار دارد و در عين حال مناصبي‌واجد حقوق و تكاليف مشخص در درون چهارچوب قواعد مشخص پديدمي‌آورد. در اين نظريه چگونگي تغيير قواعد نيز تعيين مي‌شود. ارزش وحيثيت فردي‌، بنياد نظريه دولت مشروطه است‌. ويژگي اصلي دولتمشروطه محدوديت و تفرق قدرت…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲