اصول فقه

مقاله

فقیه نزیه منکر ولایت فقیه

آقای شبیری زنجانی از نمایندگان اسلام رحمانی، فقیهی دوست‌داشتنی، عالمی ربانی، محققی متتبع، مورخی خوش‌حافظه، افضل رجالیون معاصر و اعلم فقهای زمانه در کتاب حج محسوب می‌شد. در فتاوای ایشان تفاوت معنی‌داری با فقهای اصولی مکتب نجف یا فقهای انفتاحی مشاهده نمی‌شود. علیرغم روابط دوستانه با رهبر وقت، هرگز اجتهاد وی را تایید نکرد و برایش گواهی اجتهاد ننوشت. چنین کنند بزرگان. آقای شبیری زنجانی منکر ولایت فقیه بود، یعنی همانند شیخ انصاری و آخوند خراسانی معتقد بود هیچ دلیل معتبر شرعی بر نصب فقها به زمامداری سیاسی وجود ندارد.

مصاحبه تحلیلی

دورنمای برنامه پژوهشی نواندیشی دینی

کارویژه دین «معنی‌بخشی به زندگی»، «جهت‌دهی آدمی به سمت خدا» و «آماده‌سازی برای سرای آخرت» است. «تدبیر دنیا» از قبیل سیاست، اقتصاد و اجتماعیات کار دین نیست. نواندیشی دینی به «اجتهاد در اصول فقه و مبانی فقه، و اجتهاد ساختاری در فقه» قائل است. در الهیات اسلامی مرز‌های روشنی با «تجدیدنظرطلبی دینی» دارد، در زمینه الهیات شیعی در پی شناسایی رسوبات «غلات مفوّضه» است. با «اسلام انقلابی» مرزبندی دارد. جنگ را فراتر از دفاع مشروع موجه ندانسته، سرمایه‌گذاری در فقه اجتماعی و سیاسی را مفید فایده نمی‌داند.

یادداشت

ذکر خیر محمداسحاق فیاض

آقای محمد اسحاق فیاض یکی از فقهای برجسته حوزه علمیه نجف اشرف و مرجع تراز اول شیعیان بود. حلقه وصل من با مرحوم فیاض کتاب «محاضرات فی اصول الفقه» ایشان است. فیاض یک اصولی تراز اول، صاحب «المباحث الاصولية» از تفصیلی‌ترین کتب اصولی امامیه، یکی از ممتازترین فقهای «موضوع‌شناس» معاصر بود، وعلاوه بر قوّت فقهی، اهتمام ایشان به «مسائل مستحدثه» و یافتن راه حل برای آنها شاخص می‌باشد. درباره حقوق زنان قائل به تساوی حقوقی در حوزه عمومی و جواز تصدی بسیاری از مناصب سیاسی و قضایی برای زنان بود.

یادداشت

کارنامه سال هفدهم

تدریس‌های امسال: «فلسفه دین»، «دین و سیاست در ایران پساانقلاب»، «اسلام و مدرنیته»، «مطالعات دینی تطبیقی: مطالعه موردی یهودیت، مسیحیت و اسلام»، و «فلسفه احمد سرهندی». سخنرانی‌ها: «شریعت، فقه و امکان/عدم امکان حقوق اسلامی»، دانشگاه ییل، «تبارشناسیِ حکم اعدام برای ارتداد و زندقه در اسلام»، دانشگاه هاروارد، «انتظار از اسلام»، دانشگاه دوک، «پروفسور نصر: بزرگداشت و تأملی دوباره»، دانشگاه جورج واشنگتن، ترجمه انگلیسی حکمت و حکومت، دانشگاه دوک. به‌دعوت دفتر ریاست جمهور در تاریخ ۳ مهر ۱۴۰۴ در نیویورک به‌مدت بیش از یک ساعت با دکتر مسعود پزشکیان ملاقات کردم.

انتظارات از اصول فقه

۱. ایا می توان گفت اصول فقه نقطه عطف و مرکزی علوم انسانی است (یعنی هر چه که متضمن سعادت و کمال انسانی شود) هست؟

مجتهد در اصول

  مجتهد در اصول و مبانیِ فهمِ دین در همه ادیان ابراهیمی از جمله اسلام، «مسئله فهمِ متن» (اعم از متنِ کتابِ وحیانی و متنِ