نواندیشی دینی

نسبت دین و سیاست

از اسلام در حوزه سیاست چه انتظاراتی نباید داشته باشیم؟ انتظار اخلاق سیاسی از تعالیم اسلامی انتظاری روا و موجه است. به دلیل محدودیتهای ذاتی زمانی مکانیِ قوانین حقوقی و نظامات، ساز و کارها و تصمیمات سیاسی حقوق اساسی دینی یا علوم سیاسی دینی ممتنع و مضرّ است. نفی اسلام سیاسی و لوازمش معادل سکوت و انفعال سیاسی نیست، نفی اسلام سیاسی رها کردن اسلام از ابزاروارگی سیاسی است نه خوشامد به وادادگی سیاسی. مسلمانان مانند دیگر مردم در «جامعه مدنی» با هویت دینی خود فعالیت سیاسی می کنند.
HMouK
۱۳۹۹/۱۰/۱۴
اخبار

نسبت دین و سیاست

از اسلام در حوزه سیاست چه انتظاراتی نباید داشته باشیم؟ سخنرانی زنده: شنبه ۱۳ دی ۱۳۹۹، ساعت ۲۱ به وقت ایران. از اسلام انتظار «اخلاق سیاسی» روا و انتظار «حقوق اساسی» و «علوم سیاسی» نارواست. این دو از دانشهای عرفی و دنیوی هستند که بر اساس عقل جمعی انسانی و تجربه تاریخی بشری تدوین شده اند. در متون دینی هیچ حکم تعبدی یا توقیفی یا مولوی (غیرارشادی) در حوزه سیاست وجود ندارد که دستیابی به آن در گرو مراجعه به وحی یا متون دینی یا متخصصان علوم دینی باشد.
HMouK
۱۳۹۹/۱۰/۱۱
سخنرانی

امکان سنجی فقه سیاسی دموکراتیک

فیرحی از باورمندان «اسلام رحمانی» و تاریخمندی فقه؛ در حقوق اساسی و سیاست هیچ امر تعبدی یا حکم مولوی نیست تا برای تعیین آن سراغ فقه برویم. غفلت پرسش برانگیز از رای متاخر آخوند خراسانی (انکار مطلق ولایت فقیه)؛ مغالطه سهمگین: تطبیق حق (مقابل حکم) بر حق در امر سیاسی (مقابل تکلیف)؛ استعاره اصلی آقای خمینی در بحث ولایت فقیه استعاره محجوریت نه قضا؛ روایت فیرحی از آقای خمینی: فتوشاپی، غیرانتقادی و دموکراتیک؛ پروژه مرحوم فیرحی در مهمترین تالیفش «فقه و سیاست در ایران معاصر»: ارتجاعی و مبتلا به تناقض…
HMouK
۱۳۹۹/۰۹/۱۷
اخبار

امکان سنجی فقه سیاسی دموکراتیک

مروری بر آثار مرحوم دکتر داود فیرحی. سخنرانی زنده جمعه ۱۴ آذر ۱۳۹۹ با پرسش و پاسخ. آیا استخراج مفاهیم مدرن سیاسی اجتماعی از متون پیشامدرن به عبارت دیگر «فقه سیاسی دموکراتیک» امری ممکن، مطلوب و مفید است؟ آیا علم فقه معادل علم حقوق است و می توان از حقوق اساسی اسلامی دفاع کرد؟ آیا حکومت دموکراتیک دینی امری ممکن و قابل دفاع است؟ پروژه دموکراتیزه کردن فقه سیاسی یا «اسلام سیاسی دموکراتیک» پروژه ای ارتجاعی و مبتلا به تناقض بنیادی است یا پروژه ای مترقی و پیش‌رو؟
HMouK
۱۳۹۹/۰۹/۱۰
یادداشت

فیرحی و دموکراتیزه کردن فقه سیاسی

دکتر داود فیرحی در اوج شکوفایی به دیار باقی شتافت. شاگرد سید جواد طباطبایی و متاثر از او در اندیشه سیاسی بود. استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، روحانی اصلاح طلب، پژوهشگری نام آشنا در اندیشه سیاسی اسلام، و نویسنده ای پرکار بود که با پژوهشهای ارزنده و قلم معتدل خود به اندیشه سیاسی در اسلام معاصر و خصوصا فقه سیاسی خدمت کرد. فیرحی از مدافعان بازخوانی فقه سیاسی اجتماعی و دمکراتیزه کردن فقه شیعه بود.
HMouK
۱۳۹۹/۰۸/۲۱
مصاحبه تحلیلیمصاحبه

نگرش غالب در میان مسلمانان به سوی دموکراسی خواهد بود

چکیده: علم سیاست علمی سکولار، عرفی و بشری است. اگر مواردی مرتبط با سیاست در کتاب و سنت مشاهده شود صرفا از باب نمونه است و به معنای لزوم اخذ چارچوب، کلیات و جزئیات سیاسی از متون دینی نیست. دموکراسی امری مدرن است. میتوان مسلمان بود و به قرائتی از اسلام سازگار با دموکراسی قائل بود، اما لزوما دموکراسی از کتاب و سنت استنباط نمیشود. در سکولاریسم عدم دخالت دولت در امور دینی شهروندان و برخورداری شهروندان از آزادیهای دینی تضمین میشود. در مقابل دینداران هیچ حق ویژهای در حوزه…
HMouK
۱۳۹۶/۰۵/۰۶
مقالهسخنرانی

فريضه نقد قدرت؛خطوط کلی اندیشه سیاسی آیت الله العظمی منتظری

شبکه جنبش راه سبز(جرس): هفتم تیر 1382 محسن کدیور در مجلس سالگرد شهدای هفتم تیر (از جمله محمد منتظری و سید محمد بهشتی) در بیت استادش و با حضور علامه فقید آیت الله العظمی منتظری (رضوان الله تعالی علیه) تحت عنوان "فریضه نقد قدرت" سخن گفت. شاگرد در واقع آنچه از محضر استادش آموخته بود، درس پس می داد. این مقاله فصل شانزدهم کتاب 455 صفحه ای "شریعت و سیاست (دین در حوزه عمومی)" است که از بهار امسال در انتظار مجوز انتشار است. اکنون استاد روی در نقاب خاک…
kadivarad33
۱۳۸۸/۱۱/۰۶
بخش دوم: استفتاء و فتوابخش سوم. نامه‌ها

موازین عدم مشروعیت و علائم ولایت جائر

حفظ نظام به خودى خود نه موضوعیت دارد و نه وجوب آن وجوب‏ ‏نفسى مى‎باشد; به ویژه اگر مقصود از «نظام» شخص باشد. نظامى که گفته مى‎شود: ‏ ‏ «حفظ آن از اوجب واجبات است» نظامى است که طریق و مقدمه و بر پا کننده ‏ ‏عدل و اجراء فرائض شرعى و مقبولات عقلى باشد و وجوب حفظ آن هم تنها‏ ‏وجوب مقدمى خواهد بود. بنابراین با توجه به این نکته، تمسک به جمله «حفظ‏ ‏نظام از اوجب واجبات است» به هدف توجیه و صحه گذارى بر امور متصدیان و‏…
adamin
۱۳۸۸/۰۱/۱۸
مقالهسخنرانیبخش چهارم: سیاست دینی

فريضه نقد قدرت

فريضه «نقد قدرت» يکي از ضروریات امروز جامعه ما است. به‌طور کلي زماني که انقلاب اسلامي در ايران آغاز شد دو تلقي از اسلام رو در روي يکديگر قرار گرفت. يک تلقي، تلقي جديدي بود که بعداً نام «اسلام سياسي» به آن نهاده شده و تلقي ديگر تلقي «سنتي» از اسلام بود. براي اينکه بار ارزشی بر آن ننهيم صرفا آن را با نام «اسلام غير سياسي» ياد مي‌کنيم. مراد از اسلام سياسي اسلامي نيست که صرف و هزينه سياست مي‌شود، بلکه مرادم اين است که در حوزه عمومي آيا…
kadivarad33
۱۳۸۸/۰۱/۱۴
سخنرانی

فقیهان اصولی به مثابه فیلسوفان سیاسی عصر مشروطه

احترام به یک انقلاب ایرانی به همراه سید جواد طباطبایی در سالروز انقلاب مشروطه، در موسسه مطالعاتی اندیشه سیاسی- اقتصادی محمود سریع‌القلم، موسی غنی‌نژاد، هاشم آقاجری، انور خامه‌ای، حبیب‌الله پیمان، حاتم قادری، محسن کدیور و سیدجواد طباطبایی کسانی بودند که در این همایش سخنرانی کردند گروه اندیشه، رحمان بوذری، متین غفاریان: اندیشمندان و پژوهشگران مختلف دیروز طی همایش یك روزه‌ای در موسسه مطالعاتی اندیشه سیاسی- اقتصادی و در فضایی كوچك، تنگ و گرم سالروز انقلاب مشروطه را به جشن نشستند. این همایش كه از ساعت 13 در سه پانل مختلف…
adamin
۱۳۸۷/۰۵/۱۳
مصاحبه تحلیلیمصاحبه

فقه سیاسی

محسن کدیور یکی از روشنفکران دینی ایرانی است که اگرچه گوشه دلش با حوزه پیوند خورده و سالها در قم به تحصیل و تدریس مشغول بوده است، اما چشم بر طرح انتقاد نسبت به حوزه نمی بندد. گرمی گفتارش آنچنان مرا بر صندلی میخکوب کرده بود که گویی در میدان گفتگو نیستیم و بر صندلی حسینیه ارشاد نشسته ام. گرمای سخن او، ما را ساعت ها بخود مسحور کرده بود هرچند در اینجا بخش هایی از این گفتگو را ارائه کردیم. <فرید مدرسی> ■ «فقه سياسي» با كداميك از رشته‌هاي…
kadivarad33
۱۳۸۷/۰۵/۱۳
مقالهبخش دوم : حكومت ديني

سيري در نظريات شوراي نگهبان

سيري  در نظريات  شوراي  نگهبان مجموعه  نظريات  شوراي  نگهبان : دوره  اول  از تيرماه  1359 تا تيرماه  1365. تدوين  و نگارش  دكتر حسين  مهرپور. (چاپ  اول : تهران ، انتشارات  كيهان ، 1371). ج  1، 433 ص ، وزيري . 1. . اصل  بر اين  است  كه  كليه  قوانين  مصوب  يك  كشور با قانون  اساسي  آن  هماهنگ  باشد. براي تضمين  اين  عدم  تعارض ، مسئله  كنترل  قوانين  توسط يك  مرجع  با صلاحيت  مطرح  مي شود. فارغ از افكار عمومي  و اراده  ملي  كه  بزرگترين  و قويترين  پشتيبان  قانون  اساسي  به…
kadivarad33
۱۳۷۹/۰۸/۱۶
مقالهبخش دوم : حكومت ديني

نگاهي اجمالي به بازنگري قانون اساسي

نگاهي  اجمالي  به  بازنگري  قانون  اساسي صورت  مشروح  مذاكرات  شوراي  بازنگري  قانون  اساسي  جمهوري  اسلامي  ايران . (تهران ، اداره كل  امور فرهنگي  و روابط عمومي  مجلس  شوراي  اسلامي ، 1369)، 3 ج ، 1706 ص ، وزيري . 1- قانون  اساسي  متضمن  كليه  قواعد و مقررات  مربوط به  قدرت ، انتقال  و اجراي  آن  است . حدود آزادي  فرد در برابر قدرت ، و حد و مرز اعمال  تشكيلات  حاكم  در برخورد با حوزه  حقوق  فردي  در قانون  اساسي  تعيين  مي شود. قانون  اساسي  به  مفهوم  مادي  آن  در…
kadivarad33
۱۳۷۹/۰۸/۱۶
نظريه هاي دولت در فقه شيعه

نظريه هاي دولت در فقه شيعه

"آيا انديشه‌ سياسي‌ در اسلام‌ يا انديشه‌ سياسي‌ و فقه‌ شيعه‌، ملازم‌ نظ‌ريه‌ واحدي‌ درباره‌ دولت‌ است‌ يا بر اساس‌ معيارهاي‌ معتبر فقهي‌ نظ‌ريه‌هاي‌ مختلفي‌ ارائه‌ شده‌ يا قابل‌ ارائه‌ شدن‌ است‌؟" اين‌ كتاب‌ در پي‌ پاسخ‌ به‌ اين‌ سوال‌ اساسي‌ به‌ رشته‌ تحرير درآمده‌ و بر آن‌ است‌ كه‌ نظ‌ريه‌هاي‌ متعددي‌ درباره‌ دولت‌، زمامداري‌ و اداره‌ امور جامعه‌ از سوي‌ فقيهان‌ شيعه‌ بويژه‌ فقهاي‌ متاخر مط‌رح‌ شده‌ است‌. تعدد اين‌ نظ‌ريه‌ها نشان‌ مي‌دهد كه‌ در باب‌ دولت‌ هيچ‌ نظ‌ريه‌اي‌ ضروري‌ دين‌ و مذهب‌ يا ضروري‌ فقه‌ محسوب‌ نمي‌شود، به‌نحوي‌…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
مباحث مقدماتی

۱. مراحل چهارگانه تطور فقه سياسي شيعه

رویکرد سیاسی فقیهان شیعه را از آغاز ــ یعنی شروع کبری‌در سال ۳۲۹ ــ تا امروز می‌توان به چهار مرحله تقسیم کرد: مرحله اول‌: عصر شکوفایی فقه خصوصی‌ این مرحله عصر شکوفایی فقه خصوصی که از اوایل قرن چهارم تا آغازقرن دهم‌هجری را دربرمی‌گیرد دوران تأسیس‌، رشد وشکوفایی‌فقه فردی‌است‌. وهنوز به فقه عمومی‌، مسائل سیاسی و حقوق اساسی عنایت نشده‌است‌. نه شرایط بیرونی مهیای طرح این‌گونه مسائل است و نه ذهنیت‌فقیهان آماده حل آنها. اگرچه واژه‌هایی از قبیل حاکم‌ِ شرع‌، سلطان و امام باوظایفی همانند مراحلی از امر به معروف…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲