نویسنده مقاله با «انتخاب» برخی از کلمات و«حذف» برخی دیگر نظرات طرفداران ولایت مطلقه، به‌گونه ای این مساله را مطرح کرده است که خواننده را به نتایج خاص برساند. اینکه انگیزه روی آوردن به این شیوه چه بوده و نویسنده چه هدفی را تعقیب می کرده، نکته ای است که هر خواننده‌ای به روشنی می‌یابد. ولی چه بهتر که در فصل‌نامه مرکز تحقیقات استراتژیک مقالات علمی به اغراض سیاسی آلوده نگردد، چرا که مطرودین امام، هرگز زنده نخواهند شد وفضلای حوزه از مبانی حضرت امام چون جان خویش پاسداری خواهند کرد.
مطالب این مقاله را از دو زاویه مختلف مى‏توان مورد بررسى قرار داد: نخست از زاویه فقهى و روش‏شناسى اجتهاد و دیگرى از منظر تفسیر قرآن.
دغدغه‌های‌ حکومت‌ دینی‌ مجموعه‌ هشتاد مقاله‌، یادداشت‌، سخنرانی‌، مصاحبه‌ و میزگرد است‌ که‌ در حوزه‌ سیاست‌ در فاصله‌ سالهای‌ ۷۱ تا ۷۷ در نشریات‌ کشور منتشر شده‌ و پس‌ از اصلاح‌ جزئی‌ و بازنویسی‌ گفتارها در این‌ کتاب‌ گرد آمده‌ است‌. آنچه‌ مباحث‌ متفاوت‌ این‌ مجموعه‌ را به‌ هم‌ می‌پیوندد، نسبت‌ دین‌ و قدرت‌ سیاسی‌ است‌. دغدغه‌های‌ حکومت‌ دینی‌ دغدغه‌های‌ یک‌ مسافر است‌، سفرنامه‌ای‌ که‌ منزل‌ به‌ منزل‌ نوشته‌ شده‌، نه‌ یک‌ کتاب‌ از قبل‌ تنظ‌یم‌ شده‌، رنجنامه‌ نسلی‌ است‌ که‌ از آنچه‌ با امیدش‌ رفت‌ درددل‌ می‌کند. دغدغه‌هاي‌ حكومت‌ ديني‌ در نه‌ بخش‌ موضوعي‌ تنظ‌يم‌ شده‌ و مط‌الب‌ هر بخش‌ حتي‌الامكان‌ به‌ ترتيب‌ زماني‌ مرتب‌ شده‌ است‌: به دنبال نور، حكومت ديني، دين و سياست، دين و آزادي، روحانيت و قدرت، دستاوردهاي انقلاب اسلامي، جنبش اصلاح طلبي، نظارت بر رهبري، حكومت ديني و خشونت.

pdf

کدیور در آخرین نتیجه گیری خود، این گونه می‌نویسد: در میان غیرمعصومان و درعصر غیبت از جانب دین کسی که مطلقا موافقت با او موافقت با خدا و مخالفت با او مخالفت با خدا باشد به رسمیت شناخته نشده است.» این بزرگترین توهین و ناسزایی است که شخص می‌تواند در قالب اندیشه دینی آن را مطرح سازد.
مبتنی بر هر دو دیدگاه فقهی مطرح در مورد«حکومت اسلامی» با توجه به خصوصیات و ویژگیهای حاکم اسلامی، مصداق مشخص «ولایت» تنها یک شخص را در بر می‌گیرد و تا زمانی که شرایط ولایت برای او محرز است و یا اینکه شخص دیگر« اصلح» از او نگردیده، ولایت او بر قرار خواهد بود و عزل او از حکومت به استناد توقیت، نه تنها هیچ مستند شرعی ندارد بلکه از آن نظر که مستلزم چیرگی غیر اصلح بر اصلح است به صورت روشنی با مفاد منابع شرعی در تعارض آشکاراست.
صورت تعلیقه داشتن بسیاری از آثار حکیم و مختصر و کوتاه بودن غالب رسالات برجای مانده از او و پراکندگی نسخ آنها، مانع از این بود که مجموعۀ آنها در دسترس پژوهندگان و علاقه مندان فلسفه اسلامی قرار بگیرد و جمع آوری و تحقیق و تصحیح و تنظیم آنها همتی والا و پشتگاری فراوان و درعین حال فضل و بصیرتی در خور می خواست و مجموعۀ این شرایط در یک فرد کمتر به ظهور می پیوست. تا اینکه بالاخره فرد واجد این صلاحیتها و شرایط پیدا شد و دامن همت به کمر زد و برای نخستین بار مجموعۀ آثار حکیم را از زوایا و خبایای کتابخانه‌های عمومی و شخصی با زحمت و تلاش تحسین بر انگیزی جمع آوری کرد و مجموعۀ تمامی آثار قطعی حکیم را به صورت مجموعۀ مصنفات حکیم مؤسس آقاعلی مدرس تنظیم و تحقیق کرد و با مقدمه‌های مبسوط و راهگشا و مفید به صورت سه جلد تبویب نمود
نويسنده با اشاره به سه مؤلفه تعقل، آزادي و اصلاح طلبي در تعريف روشنفكري، نسبت دين با روشنفكري را مورد بررسي قرار مي دهد و تلاش مي كند تا به نوعي ميان روشنفكري و دينداري پيوند برقرار نمايد.
طبعا ً رأی به یک جریان به منزلۀ طرد جریان دیگر بوده است. اما سوال این است که آیا آنچه در آن مقاله به عنوان «تفاوتهای دیدگاه‌ها» مطرح شده است با تمام لوازم و لواحق فکری‌اش مورد پذیرش اکثریت آراء قرار گرفته است؟ موضوع این نوشتار پاسخ گفتن به این سوال است.