سخنرانی

انتظار از دین و نواندیشی دینی (۲)

چکیده: متن دین (کتاب و سنت) و متون تدوین شده توسط عالمان دین منحصر به أمور هشت گانه نیست یعنی أمور متعدد دیگری در آنها هست که در این هشت امر نمی گنجد. این أمور در عصر نزول یا صدر اسلام در زمره أمور دینی بوده اند. بتدریج با پیشرفت عقل و علوم بشری و تجارب انسانی کشف شد که بسیاری از أمور مورد بحث، اموری سکولار و غیر دینی هستند و انسان با اتکا با عقل و دانش و تجربه خود بدون مراجعه به متون یادشده می تواند به…
HMouK
۱۳۹۶/۰۶/۰۲
مقاله

ایضاح نسخ عقلی

نسخ مورد نظر محمود محمد طه «نسخ نقلی» است یعنی نسخ یک آیه با آیه‌ی دیگر که در مفاد با هم تنافی دارند. نسخ موجود در کتاب حق‌الناس «نسخ عقلی» است، یعنی نسخ حکم شرعی موجود در قرآن یا سنت با عقل قطعی. ناسخ در نظریه‌ی طه آیات اصلی مکی هستند. در کتاب حق‌الناس «برخی» عمومات و مطلقات آیات مکی و نیز برخی روایات سنت پیامبر در مکه «مؤید» دلیل عقلی هستند، هیچ آیه‌ی مکی به صرف مکی بودن مؤید نیست، چه برسد به این که دلیل باشد! به‌عبارت دیگر…
HMouK
۱۳۹۴/۰۶/۱۴
اصول فقهعلوم قرآن

تاملاتی درباره‌ی وجه اعجاز قرآن و ملاک دوام احکام دینی

مفاد تشریعی قرآن کمتر از یک سیزدهم قرآن و مفاد تشریعی آن در غیر عبادات (یعنی در معاملات) کمتر از یک سی و چهارم قرآن (کمتر از سه درصد) است. قرآن یقینا کتاب قانون و احکام فقهی و تشریع نیست، به معرفی خود کتاب هدایت است. اگر قرآن کتب قانون بود احکام اندک فقهی موجود درآن به عنوان متن قانون عینا قابل استناد بود. اما اگر قرآن کتاب قانون نباشد و تنها «یکی از منابع قانون» باشد آنگاه برای استناد به آن باید حکم را در «زمینه‌»ی خود مطالعه کرد…
HMouK
۱۳۹۲/۰۶/۲۵
علوم قرآن

نسخ محتمل و نسخ ممنوع در قرآن

پرسش: نظر شما راجع به پدیده ی نسخ در آیات چیست؟ پاسخ: نسخ تلاوت و نسخ حکم (به این معنی که آیه ای قبلا در قرآن بوده و الان نسخ و حذف شده و حکمش نیز لغو شده است)، و نسخ تلاوت بدون نسخ حکم (به این معنی که آیه ای که در قرآن بوده نسخ و حذف شده اما حکمش باقی باشد همانند ادعای نسخ آیه ی رجم در روایات اهل سنت) ممنوع و معادل قول به تحریف قرآن است. اما نسخ حکم (به این معنی که آیه بی…
HMouK
۱۳۹۲/۰۳/۱۲
احکام جزائی

منسوخیت مجازات سنگسار

مستند مجازات سنگسار زنای محصنه روایات منقول از پیامبر و ائمه به اجماع فقهای اسلام اعم از شیعه و سنی است. مشکل مجازات رجم اجتهاد مقابل نص نیست، این حکم در زمانه و زمینه‌ی خود پذیرفته شده بود. اما با توجه به عقلانیت معاصر، اینگونه احکام به دلیل خشونت آن پذیرفته نیست. رجم از احکام منسوخ است و به حکم اولی غیرقابل اجراست. اصل مجازات برای زنا از مسلمات شریعت است، اما شکل و صورت آن به مقتضیات زمان و مکان بستگی دارد.
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۲۳
اصول فقهعلوم قرآن

اجتهاد در نسخ

مفاد آیه ۱۰۹ بقره درباره نسخ احکام مسیحیت و یهودیت توسط اسلام است و درباره نسخ درون دینی اسلام نیست. حدیث «حلال محمد ....» خبر واحد منقول از امام صادق (ع) است که احکام دائمی شریعت را در برمی گیرد نه احکامی که دوام آنها اول الکلام و مورد مناقشه است. اما سنت پیامبربه شرطی که با اسناد معتبر بدست ما برسد و مخالف قرآن نباشد متبع است و دومین منبع تعالیم اسلامی است. ضمنا در اعتقادات و امور مهمه خبر متواتر لازم است و خبر واحد در این دو…
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۱۹
امامت و خلافت

جایگاه حدیث غدیر خم در نظریه‌ی علمای ابرار

در نظریه‌ی علمای ابرار امامت منصبی منصوص است، مراد از نص، نص امام قبلی است و در مورد امام اول نص رسول الله (ص). اما نصب الهی در مورد ائمه از جمله علی بن ابی طالب (ع) و نیز نص و نصب نبوی در مورد تمام ائمه (ع) نیازمند ارائه‌ی ادله‌ی قطعی یقینی است. مفاد متواتر حدیث غدیر تنها نص نبوی را بر ولایت علوی اثبات می کند. حدیث غدیر خم در این نظریه از جایگاهی رفیع برخوردار است.
HMouK
۱۳۹۱/۰۹/۰۳
تفسیر آیات

احکام منسوخ برده داری

پرسش: نظرتان در مورد آيه ٢٤سوره نساء و غنيمت گرفتن زنان در جنگ چيست؟   پاسخ: هر دو مورد سوال شما مربوط به دوران سپری شده است، غنیمت گرفتن زنان در جنگ از فروع برده داری است، در مورد برده داری مفصلا در مقاله «مسئله‌ برده داری در اسلام معاصر» در کتاب «حقّ الناس» بحث کرده ام، مراجعه فرمایید. برداری داری و فروع آن بدون تردید از احکام منسوخ محسوب می شود. موفق باشید محسن کدیور  
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۷
اصول فقه

بحث از امکان نسخ برده داری در صدر اسلام

پرسش: چندین ماه است که به شدت از خواندن بعضی احادیث و روایات از معصومین غمگین شده و بهیچ وجه آنها را با یک انسان پاک و معصوم در یک راستا نمی بینم، متاسفانه این احادیث از آن دسته هستند که گهگاه شما نیز در وبگاه خود از آنها بهره جسته و بدین ترتیب بنده از واقعیت آنها و صحت آنها نیز مطمئن تر از قبل شده ام، زیرا معتقدم که شما به هیچ وجه از احادیثی که بر صدق آنها واقف نیستید استفاده نخواهید کرد.... پاسخ: پرسشهای شما برگرفته…
HMouK
۱۳۹۱/۰۵/۲۹
بخش دوم. یادداشت‌ها

سومین یورش ارباب تزویر، قصه پرغصه یک چکیده مقاله

سوّمین یورش ارباب تزویر قصّه پرغصه ی یک چکیده مقاله! سه سال از نگارش چکیده مقاله 555 کلمه ای «بازشناسي حق عقل، شرط لازم سازگاري دين و حقوق بشر» به دعوت همايش دوسالانه حقوق بشر دانشگاه مفید قم می گذرد. انتشار محدود این چکیده مقاله در کتابچه داخلی چكيده مقالات اين همايش در اردیبهشت 1386 باعث اعتراض کتبی فوری جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جلوگیری از قرائت متن مقاله در همایش یادشده گردید. نایب رئیس جامعه مدرسین در مهر 1386 در مصاحبه با ایسنا برای دومین بار به نویسنده…
adamin
۱۳۸۹/۰۲/۳۱
مقاله

بازشناسی حق عقل شرط لازم سازگاری دین و حقوق بشر

مدافعان اسلام سنتی از موضعی پیشینی برای برون‌رفت از مخمصه ناسازگاری با حقوق بشر، باب «حقوق واقعی انسان‌ها» را می‌گشایند. حقوق واقعی انسان‌ها بخشی از مصالح نفس‌الامری است كه در وضع احكام شرعی از سوی خدای حكیم به‌طور كامل لحاظ شده ‌است. یگانه ‌راه معتبر شناخت این حقوق، مراجعه به وحی‌الهی است. درك همه‌جانبه مصالح و مفاسد خفیه امور جزئی و ریز از سوی عقل انسانی در حكم محال است. در اسلام سنتی، انسان هرچند بالقوه از گوهری شریف است اما بالفعل به میزانی كه به محور كرامت و شرافت…
adamin
۱۳۸۷/۰۹/۲۰
بخش دوم: اسلام و حقوق بشر

حقوق بشر و روشنفكری دينی

نوشتار پنجم حقوق بشر و روشنفكري ديني پيشگفتار محورهاي شش گانه تعارض اسلام تاريخي با حقوق بشر محور اول: عدم تساوي حقوقي غيرمسلمانان با مسلمانان محور دوم: عدم تساوي حقوقي زنان با مردان محور سوم: عدم تساوي حقوقي بردگان با انسان هاي آزاد محور چهارم: عدم تساوي عوام با فقيهان درحوزه امورعمومي محور پنجم: آزادي عقيده و مذهب و مجازات ارتداد محور ششم: مجازات هاي خودسرانه، مجازات هاي خشن و شكنجه ژرفاي تعارض اسلام تاريخي با انديشة حقوق بشر مباني نظري تعارض اسلام تاريخي با حقوق بشر رجحان انديشه حقوق…
kadivarad33
۱۳۸۷/۰۷/۰۱
مقالهبخش پنجم:ديگر مباحث حقوق بشر

مسأله برده داری در اسلام معاصر

نوشتار دوازدهم مسألة برده داري در اسلام معاصر ضرورت بحث بخش اول: احكام بردگي فصل اول: اسباب بردگي فصل دوم: حقوق و احكام بردگان فصل سوم: اسباب رفع بردگي بخش دوم: مقايسة احكام بردگي در اسلام معاصر با اسناد حقوق بشر فصل اول: اهم اسناد حقوق بشر دربارة بردگي فصل دوم: مقايسة احكام بردگي با اسناد حقوق بشر بخش سوم: اسلام معاصر و مسألة بردگي فصل اول: تحليل انتقادي ديدگاه مشهور تحليل ديدگاه مشهور نقد ديدگاه مشهور فصل دوم: بررسي مستندات ديني برده داري اول: قرآن کريم و مسأله بردگي…
kadivarad33
۱۳۸۷/۰۷/۰۱
مقالهبخش پنجم:ديگر مباحث حقوق بشر

حقوق غیر مسلمانان در اسلام معاصر

يکي از مسائل فراروي اسلام معاصر «مسئله حقوق غير مسلمانان در جوامع اسلامي» است. مسئله از آنجا آغاز مي شود که در شريعت اسلامي بين حقوق آدميان از يک سو و دين و وضعيت سياسي آنان در قبال مسلمانان از سوي ديگر نسبت مستقيم برقرار است. به اين معني که از زاويه اول يعني دين، ما حداقل با سه گونه حقوق مواجهيم: حقوق مسلمانان، حقوق اهل کتاب (پيروان کتب آسماني از قبيل تورات و انجيل) و حقوق کافران. و از زاويه دوم يعني وضعيت سياسي فرد غير مسلمان در قبال…
adamin
۱۳۸۷/۰۷/۰۱
مقالهنامه و بیانیهاخبار

”بازشناسي حق عقل، شرط لازم سازگاري دين و حقوق بشر” متن مقاله و اعتراض جامعه مدرسین حوزه علمیه قم

• بازشناسي حق عقل، شرط لازم سازگاري دين و حقوق بشر •متن کامل مقاله• ، اردیبهشت 1386 • چکیده مقاله • متن سخنرانی ایراد نشده در همایش حقوق بشر دانشگاه مفید قم، 26 اردیبهشت 1386 ------------------------------------------ • نامه به نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم 12 مهر 1386 1386 در پاسخ به مصاحبه با ايسنا در باره اعتراض جامعه محترم مدرسين حوزه علميه قم خطاب به مرجع محترم تقليد حضرت آيت الله العظمي موسوي اردبيلي در باره مقاله قرائت نشده اينجانب در همايش حقوق بشر دانشگاه مفيد • پاسخ…
kadivarad33
۱۳۸۶/۰۶/۰۹