سخنرانی

بازخوانی شریعت

شریعت سبک زندگی مؤمنانه است. موازین و استانداردهای اسلامی است. ارزشهای اخلاقی قسمت اعظم آن است. مناسک و شبه مناسک و سر خط قوانین اسلامی نیز دیگر جزء آن است. واضح است اگرچه شریعت مشتمل بر قانون هم هست اما قانون جزء ثانوی آن است. جزء اصلی ارزشها و موازین و استانداردهای زندگی مومنانه است. این شریعت ارزش مدار است نه قانون مدار. خلاف حکمت بالغه الهی است که عقلانیت قرن اول هجری حجاز را سقف عقلانیت بشری در همه ازمنه و امکنه قرار دهد.
HMouK
۱۳۹۸/۰۳/۱۸
سخنرانی

تأملی درباره وحی

چکیده: نقد نظریه رؤیا پنداری وحی دکتر عبدالکریم سروش: «قرآن یا کلامی است مستعار، مخلوق ذهن و محصول تجربه محمّد (ص) (فرضیه اوّل: قرآن کلام محمد)، یا رؤیایی است جاندار و مخلوق خیال خلّاق و صورتگری محمّد (فرضیه دوم: محمّد: راوی رویاهای رسولانه).» ابتدا هر دو نظریه با کلمات صاحب آن تقریر و سپس نقد شده است. نقد نظریه اول: گیریم تمام کوششهای صاحب محترم نظریه موجه باشد، در این صورت همه اشکالات پیش گفته از خدا به رسولش منتقل شده، بی آنکه حل شده باشد. قبلا خدا این اشکالات…
HMouK
۱۳۹۶/۰۲/۰۴
سخنرانی

از کلمة الله تا احمد و کلام الله

چکیده: عیسی مسیح به معرفی قرآن هفت اختلاف اساسی با عیسی در مسیحیت موجود دارد: یک. عیسی در مسیحیت پسر خداست. عیسی در اسلام پسر مریم است که به أراده الهی به دنیا آمده است. دو. عیسی در مسیحیت خدای پسر، و یکی از اقانیم تثلیث است. عیسی در اسلام بنده و رسول خداوند است. سه. عیسی در مسیحیت به صلیب کشیده شد، و رنج او کفاره گناه نخستین و گناه همه مسیحیان است. عیسی در اسلام شهید نشد، خداوند او را بسوی خود برکشید. چهار. عیسی در مسیحیت موجود…
HMouK
۱۳۹۵/۱۰/۰۳
مصاحبه تحلیلیمصاحبه

اسلام شناسی، قرآن شناسی و وحی

غیبت سرمایه‌گذاری شیعیان جعفری در دانشگاهها و مراکز پژوهشی و انتشاراتی غرب از جمله تاسیس کرسی معارف اهل‌بیت و تشیع کاملا چشم‌گیر است. بازار اسلام در غرب در تصرف وهابی‌هاست، و تشیع از منظر ایشان چیزی در ردیف خوارج است. سهم اساتید ایرانی در مطالعات بین‌المللی قرآن متأسفانه چشمگیر نیست. اسلام‌هراسی از واقعیات غرب معاصر است. جریانهای نژادپرست و متعصبان انحصارگرای مسیحی و یهودی بسیاری از اهرم‌های ثروت و قدرت و رسانه و فرهنگ را در اختیار دارند. مسلمانان اعم از شیعه و سنی در اینکه مصحف عثمانی همان قرآن…
HMouK
۱۳۹۴/۰۹/۲۶
سخنرانی

معرفت معتدل دینی

یکی از خدمات ائمه‌ی اهل بیت خصوصا امام حسین (ع) اصلاح «معالم دین» است. معالم دین نشانه‌های کلان دین‌داری هستند، معالم دین نقشه‌های راه هستند و ما را به مقاصد متعالی دینی راهنمایی می‌کنند. اگر معالم دست‌کاری شوند و به‌جای راه به چاه و بیراهه و به‌جای هدایت عامل گمراهی و ضلالت شوند، وظیفه‌ی مصلح است که قبل از هرکاری به اصلاح معالم اقدام کند. در این مجلس حسینی درباره‌ی سه شاخص از معالم دینمان مباحثی عرضه شد: اولا دانستیم که از دین نمی‌توان انتظار تبیین علمی جهان، تدبیر سیاست…
HMouK
۱۳۹۴/۰۸/۰۵
یادداشت

پرسش‌هایی از روش «اسلام قرآنی»

آیا می‌توان اسلام قرآنی را در زمره‌ی «نهضت پاک‌دینی بین مسلمانان» به‌حساب آورد؟ در این صورت تفاوت ان با دیگر «پاک‌دینان مسلمان» در چیست؟ اگر اسلام قرآنی یعنی تک منبعی بودن اسلام، دلیل این ادعا چیست؟ و اگر معنای اسلام قرآنی این نیست، بلکه همان امکان فهم قرآن بدون روایات است، این نحله چه حرف جدید و متفاوتی در مقایسه با وحید بهبهانی و دیگر اصولیون دارد؟ آیا پیامبر خدا فقط مبلّغ و قاری قرآن بوده و بس، و بعد از وفات ایشان هم «حسبنا کتاب الله»؟در این صورت اصلا…
HMouK
۱۳۹۴/۰۵/۱۷
بخش اول: مبادی تصوری انتصاب

فصل دوم: انتصاب در قرآن

غیر از منصب‌های نبوت عامه و خاصه، امامت ابراهیم، وزارت هارون، نقابت اسباط، خلافت آدم و داوود و مؤمنان صالح، ملوکیّت داوود و سلیمان و ولایت پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) قرآن کریم منصب الهی دیگری به‌رسمیت نشناخته است. به‌عبارت‌دیگر منصب «ولایت فقیه» در قرآن کریم مطرح نشده است.
HMouK
۱۳۹۳/۰۲/۱۸
وحی و نبوت

ملاک الهی بودن قرآن

الهی بودن یک متن متکی بر یک باور است. باور به پیامبری که آن را به خدا نسبت می دهد. بدون باور به آن پیامبر راهی برای پذیرش الهی بودن آن متن نیست. من محمد بن عبدالله (ص) را صادق و امین می دانم. او قرآن کریم را وحی الهی معرفی کرده است. مفاد قرآن کاملا ادعای او را تایید می کند.
HMouK
۱۳۹۲/۱۲/۱۳
اصول فقهامامت و خلافتوحی و نبوت

دلیل حجیت قرآن، احادیث پیامبر و ائمه

حجیت قرآن مبتنی بر ایمان به نبوت محمد بن عبدالله و صداقت و امانت داری ایشان و تصریح رسول الله به کلام الله بودن قرآن است. پذیرش سخن پیامبر اعم از اینکه در حضور ایشان باشیم یا با حدیث معتبر مطلبی را از ایشان بشنویم در گرو ایمان به نبوت ایشان است. یعنی چون گوینده رسول خداست به سخنان وی اعتنا می شود. اعتبار قول و فعل ائمه چه در محضرشان باشیم چه از طریق حدیث معتبر اقوالشان را بشنویم از منظر شیعی این است که باور کرده باشیم ایشان…
HMouK
۱۳۹۲/۱۰/۲۰
سخنرانی

گفتگوی انتقادی درباره‌ی اسلام

جلسه گفتگوی انتقادی درباره‌ی اسلام در مرکز اسلامی شیعیان شهر کالج استیشن تگزاس و در جمع دانشجویان ایرانی دانشگاه تگزاس ای اند ام (Texas A & M) به دعوت گروه مطالعات اسلامی این دانشگاه (۲۵ آبان ۱۳۹۲) برگزار شد. در این جلسه ۳ ساعته نماینده‌ی دانشجویان مجموعه ای از سوالات مبنایی تحت عنوان کلی "چرا مسلمان باشیم؟" را جمع آوری و با محسن کدیور مطرح نمود. هدف از طرح این سوالات علاوه بر نقد برخی دیدگاههای سنتی و آشنایی با برخی نظرات کدیور ایجاد فرصتی برای طرح سوالات رایجی بوده…
adamin
۱۳۹۲/۱۰/۰۶
علوم قرآن

قرآن، مصحف و کلام الله

پاسخ شما به شبهات زیر چیست؟ ۱. قرآن دغدغه شیعه نیست و شیعه وارد مباحث امامت می شود. پاسخ: قرآن دغدغه‌ی شیعیان غالی نبوده است. شیعیان سنتی به قرآن کم و بیش عنایت داشته و دارند. شیعیان پیرو علمای ابرار دغدغه‌ی اولشان قرآن است. ۲.قرآن به عنوان کلام الهی که بر پیامبر نازل میشود برای همیشه از بین رفته چون پیامبر فوت کرده، ما دسترسی به کلام الهی نداریم. و این کتاب مکتوب تنها ذره ای است در برابر اصل کلام الهی. بین قرآن و مصحف آن تفاوت است، نسخه…
HMouK
۱۳۹۲/۰۹/۲۹
تفسیر آیات

ذکر نام دیگر قرآن

پرسش: در ترجمه آیه ۱۰ سوره حجر، چرا اغلب آقایان ، ذکر رو فقط قرآن ترجمه کرده اند؟ با توجه به ترجمه آنان، چرا خدا نگفته: انا نحن نزلنا القرآن و انا له لحافظون؟ با توجه به اینکه در این آیه گفته شده ذکر را تدریجی نازل کرده ایم و همچین اینکه آیه های بعدی به بقیه پیامبران اشاره می کند، آیا این ترجمه مطلق از ذکر به معنی قرآن دچار تردید نیست؟ پاسخ: الف. «ذکر» یکی از نامهای قرآن است. ترجمه‌ی آیه‌ی مورد بحث چنین است: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ ﴿الحجر:…
HMouK
۱۳۹۲/۰۹/۲۹
علوم قرآن

اعجاز قرآن برای انسان معاصر

محتوای معارفی و اخلاقی قرآن از این لحاظ اعجاز است که فردی امی و درس نخوانده آنها را آورده است. بشری نبودن یا معجزه بودن قرآن در زمان ما نیازمند این است که اولا محتوای مورد بحث فراعقلی بوده یعنی از دسترس عقل انسان امروز بیرون باشد وگر نه دیگر دلیلی بر بشری نبودن آن نیست. ثانیا در ادیان پیشین بی سابقه باشد، والا احتمال اقتباس از آنها مطرح می شود. ثالثا این معارف به میزانی باشند که در هدایت انسان موضوعیت تامه داشته باشند به نحوی که بدون آنها…
HMouK
۱۳۹۲/۰۹/۲۹
علوم قرآن

باورهای خرافی به آیات قرآن

پرسش: در میان بعضی از دینداران سطحی این باور وجود دارد که آیات قران دارای رمز هست و خواندن بعضی از آیات برای دوای درد های جسمانی یا گشایش کارها مفید است. از چه زمانی این مسائل در میان شیعیان باب شده است. آیا این اعتقاد خرافات است یا خیر؟ و اگر خرافات است میتوان یکی ازدلایل عقب ماندن مسلمانان را اعتقاد به این مسایل و عدم تلاش و توجه به علم و دانش روز دانست؟ پاسخ: الف. آیات قرآن ظاهر و باطن دارند. باطن قرآن رمزآلود است. عارفان در…
HMouK
۱۳۹۲/۰۹/۰۴
سخنرانی

زیبائی‌های روزه و شب‌های قدر

ماه رمضان سه بُعد دارد: ۱. ماه روزه، ۲. ماه نزول قرآن، ۳. ماهی که شب قدر در آن است. قرآن کریم دو نزول داشته است. نزول اول: انزال دفعی که از آن به ام الکتاب، لوح محفوظ و کتاب مکنون تعبیر شده و حقیقت قرآن یکباره در شب مبارک قدر در ماه رمضان نازل شده است (مقام ‌إحکام). ما از این نزول جز آنچه خدا خود در کتابش معرفی کرده است چیزی نمی دانیم. نزول دوم: تنزیل تدریجی که قرآن در طی بیست و سه سال بر قلب محمد…
HMouK
۱۳۹۲/۰۸/۲۷
علوم قرآن

نتیجه‌ی تدبر در قرآن و مستند وقایع تاریخی آن

پرسش: اگر فردی در آیات قرآن تدبر و تعقل نماید و نتیجه تحقیق در برخی موارد، خلاف آیه یا آیات قرآن شود، تکلیف چیست؟ آیا می بایست هرآنچه در قرآن وجود دارد (مسایل اعتقادی و فقهی) را بی هیچ شک و شبهه پذیرفت و از لوازم ایمان پذیرفتن آیات قرآن بی هیچ تردید است و یا می توان به نتیجه تحقیق و تعقل پایبند بود؟   پاسخ: موارد فرق می کند. بعلاوه به دانش محقق و میزان آشنائیش به قرآن نیز بستگی دارد. سطح آیات نیز متفاوت است. پاسخ کلی ممکن نیست.  …
HMouK
۱۳۹۲/۰۶/۰۶
سخنرانی

زیبایی‌های قرآن

قرآن کریم وحی خدا نازل شده بر قلب پیامبر اوست. قرآن تفسیر محمد (ص) از تجربه‌ی قدسی یا تعبیر او از رؤیاهای رسولانه یا برداشت او از جهان نیست. محمد (ص) رسول خدا و حامل و تابع وحی الهی است نه اینکه قرآن و وحی تابع شخصیت بشری محمد باشد. آیات قرآن دو گونه است: برخی ناظر به حل مسائل عصر نزول و مخاطبان اولیه قرآن است. این دسته از آیات در دیگر زمانها غیر مستقیم روش مواجهه با مسئله را می آموزد. دسته دوم آیاتی است که به طور…
adamin
۱۳۹۲/۰۵/۲۴
مرگ، برزخ و آخرت

پیامبر و مومنان صالح شاهدان امت

اخیرا در پاسخ پرسشی بیان داشته اید خدا و رسولان و مومنان صالح، در عالم برزخ و حیات برزخی شاهدان عمل مردم می باشند. منظور شما از شاهد چیست؟ آیا منظور شما نظاره گر(دیده بان) بودن ایشان است؟ آیا رسولان و مومنان صالح، "همه" اعمال افراد را می توانند مشاهده کنند؟  بفرمایید چگونه مخلوقی که به سبب نوع خلقتش، خواسته یا ناخواسته دچار خطا ء(گناه) می شود، از طرف فرد یا افرادی غیر از خداوند، به راحتی اعمال او قابل مشاهده می باشد؟  آیا این فرض با ستارالعیوب بودن حضرت حق، قابل جمع است؟ پاسخ: مراد از…
HMouK
۱۳۹۲/۰۴/۱۴
علوم قرآن

تحدی و اعجاز قرآن خارج از عصر نزول؟

پس از ۱۴ قرن هر کسی که این سه صفت محمد بن عبدالله (صداقت، امانت داری و امی بودن) را پذیرفته باشد «عقلا» می پذیرد که قرآن وحی الهی است. معجزه بودن قرآن یعنی اینکه محمد بن عبدالله از تولید آن شخصا «عاجز» بوده است و جز خدا کس دیگری نویسنده قرآن نیست. «تحدی» (به مبارزه طلبیدن برای ارائه‌ی مثل قرآن) مختص عصر نزول بوده است. برای مسلمانی لزومی به تداوم اعجاز نیست. همین که بپذیریم که محمد رسول خدا و قرآن کلام اوست کافی است.
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۲۹
خداسیرۀ نبویتفسیر آیات

آیات زنان پیامبر چه دردی از ما را دوا می کند؟

آنچه به عنوان شأن نزول آیات نقل شده است، اخبار واحدی هستند که علی الاغلب فاقد اعتبار سندی بوده، بسیاری از آنها یقینا مجعول هستند. ازدواج با مطلق زنان آزاد در آیه‌ی ۵۲ سوره‌ی احزاب برای پیامبر (ص) ممنوع می شود. قرار نیست تک تک آیات رافع درد همه انسانها در همه زمانها و مکانها باشد. آیات متعددی از قرآن صرفا پاسخگوی مشکلات عصر نزول است و به طور مستقیم هیچ ارتباطی با مسائل زمانها و زمینهای دیگر ندارد.بیشک قرآن حاوی آیات هدایت فرازمانی و فرامکانی است، همان آیات برای…
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۰۵
علوم قرآن

اگر قرآن امروز نازل می شد

پرسش: اگر پیامبر اسلام در این زمان به رسالت می رسید آیا خداوند متعال همین قران را با تمامی تمثیل ها، احکام، و.. اش نازل می فرمود؟ اگر جواب خیر است به زعم جنابعالی این قران با آن قران ۱۴۰۰ سال پیش تفاوت های می کرد؟ برای روشن شدن موضوع مثال می زنم آیا باز از قطع دست سخن می گفت یا خیر؟ آیا جواز تعدد همسر داده می شد یا خیر؟ و از این دست مثال ها.   پاسخ: خداوند خود فرموده است که ما هر پیامبری را به…
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۰۵
علوم قرآن

کلام الله یا دست نوشته‌ی بشری؟

باور دینی با تصدیق ادعای پیامبر آغاز می شود، در مورد اسلام محمد بن عبدالله (ص) ادعا کرده است که قرآن کلام الهی است، مسلمانان ادعای محمد امین را باور کرده به او ایمان آورده اند. امی بودن ایشان (نداشتن سواد خواندن و نوشتن) از یک سو و ادله‌ی متعدد درون متنی ادعای الهی بودن قرآن را اثبات می کند. اگر کسی مسلمان نباشد و «ایمان» نداشته باشد این ادله برای او کارساز نخواهد بود.
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۲۴
اصول فقهعلوم قرآن

اجتهاد در نسخ

مفاد آیه ۱۰۹ بقره درباره نسخ احکام مسیحیت و یهودیت توسط اسلام است و درباره نسخ درون دینی اسلام نیست. حدیث «حلال محمد ....» خبر واحد منقول از امام صادق (ع) است که احکام دائمی شریعت را در برمی گیرد نه احکامی که دوام آنها اول الکلام و مورد مناقشه است. اما سنت پیامبربه شرطی که با اسناد معتبر بدست ما برسد و مخالف قرآن نباشد متبع است و دومین منبع تعالیم اسلامی است. ضمنا در اعتقادات و امور مهمه خبر متواتر لازم است و خبر واحد در این دو…
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۱۹
سیرۀ نبویتفسیر آیات

محدودیت ازدواجهای پیامبر (ص) در آیه‌ی ۵۲ سوراه‌ی احزاب

پرسش: یک نکته مبهم در ایه ۵۲ سوره‌ی احزاب دارم که متاسفانه با مراجعه به تفسیرهای نمونه، المیزان و نور هم جوابی برایش پیدا نکردم. چون یا به ان نپرداختند یا قانع کننده نبود یکبار دیگر ترجمه ایه را مرور کنید: «بعد از این دیگر زنی بر تو حلال نیست و نمیتوانی همسرانت را به همسران دیگری تبدیل کنی (بعضی را طلاق دهی و همسر دیگری به جای او برگزینی) هرچند جمال آنها مورد توجه تو واقع شود.» در برخی تفاسیر اشاره شده که این ایه می خواهد فشار اصرار…
HMouK
۱۳۹۱/۱۰/۰۲
تفسیر آیات

جایگاه مادر و ارحامِ صالحِ بهشتیان در آخرت

پرسش: درسوره مبارکه رعد از آیه شریفه ۱۹ در وصف اولوالباب ( که ترجمه به عاقلان شده است) صفاتی و مشخصاتی را بر می شمارد و منزلگاه آنان را بهشت معرفی می کند تا می رسد به ایه شریفه ۲۳ که مورد سوال هست. در این آیه می فرماید که در بهشت عدن وارد می شوند با پداران، فرزندان و زنان( همسران -ازواج) ... در حالیکه فرشتگان بر آنها تحیت می گویند... سوال  اینست که پدر، فرزند و همسر( زن یا مرد) جزء این طبقه عاقلان که شایسته بهشت هستند…
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۲