علوم قرآن

اعجاز قرآن برای انسان معاصر

محتوای معارفی و اخلاقی قرآن از این لحاظ اعجاز است که فردی امی و درس نخوانده آنها را آورده است. بشری نبودن یا معجزه بودن قرآن در زمان ما نیازمند این است که اولا محتوای مورد بحث فراعقلی بوده یعنی از دسترس عقل انسان امروز بیرون باشد وگر نه دیگر دلیلی بر بشری نبودن آن نیست. ثانیا در ادیان پیشین بی سابقه باشد، والا احتمال اقتباس از آنها مطرح می شود. ثالثا این معارف به میزانی باشند که در هدایت انسان موضوعیت تامه داشته باشند به نحوی که بدون آنها…
HMouK
۱۳۹۲/۰۹/۲۹
علوم قرآن

باورهای خرافی به آیات قرآن

پرسش: در میان بعضی از دینداران سطحی این باور وجود دارد که آیات قران دارای رمز هست و خواندن بعضی از آیات برای دوای درد های جسمانی یا گشایش کارها مفید است. از چه زمانی این مسائل در میان شیعیان باب شده است. آیا این اعتقاد خرافات است یا خیر؟ و اگر خرافات است میتوان یکی ازدلایل عقب ماندن مسلمانان را اعتقاد به این مسایل و عدم تلاش و توجه به علم و دانش روز دانست؟ پاسخ: الف. آیات قرآن ظاهر و باطن دارند. باطن قرآن رمزآلود است. عارفان در…
HMouK
۱۳۹۲/۰۹/۰۴
سخنرانی

زیبائی‌های روزه و شب‌های قدر

ماه رمضان سه بُعد دارد: ۱. ماه روزه، ۲. ماه نزول قرآن، ۳. ماهی که شب قدر در آن است. قرآن کریم دو نزول داشته است. نزول اول: انزال دفعی که از آن به ام الکتاب، لوح محفوظ و کتاب مکنون تعبیر شده و حقیقت قرآن یکباره در شب مبارک قدر در ماه رمضان نازل شده است (مقام ‌إحکام). ما از این نزول جز آنچه خدا خود در کتابش معرفی کرده است چیزی نمی دانیم. نزول دوم: تنزیل تدریجی که قرآن در طی بیست و سه سال بر قلب محمد…
HMouK
۱۳۹۲/۰۸/۲۷
علوم قرآن

نتیجه‌ی تدبر در قرآن و مستند وقایع تاریخی آن

پرسش: اگر فردی در آیات قرآن تدبر و تعقل نماید و نتیجه تحقیق در برخی موارد، خلاف آیه یا آیات قرآن شود، تکلیف چیست؟ آیا می بایست هرآنچه در قرآن وجود دارد (مسایل اعتقادی و فقهی) را بی هیچ شک و شبهه پذیرفت و از لوازم ایمان پذیرفتن آیات قرآن بی هیچ تردید است و یا می توان به نتیجه تحقیق و تعقل پایبند بود؟   پاسخ: موارد فرق می کند. بعلاوه به دانش محقق و میزان آشنائیش به قرآن نیز بستگی دارد. سطح آیات نیز متفاوت است. پاسخ کلی ممکن نیست.  …
HMouK
۱۳۹۲/۰۶/۰۶
سخنرانی

زیبایی‌های قرآن

قرآن کریم وحی خدا نازل شده بر قلب پیامبر اوست. قرآن تفسیر محمد (ص) از تجربه‌ی قدسی یا تعبیر او از رؤیاهای رسولانه یا برداشت او از جهان نیست. محمد (ص) رسول خدا و حامل و تابع وحی الهی است نه اینکه قرآن و وحی تابع شخصیت بشری محمد باشد. آیات قرآن دو گونه است: برخی ناظر به حل مسائل عصر نزول و مخاطبان اولیه قرآن است. این دسته از آیات در دیگر زمانها غیر مستقیم روش مواجهه با مسئله را می آموزد. دسته دوم آیاتی است که به طور…
adamin
۱۳۹۲/۰۵/۲۴
مرگ، برزخ و آخرت

پیامبر و مومنان صالح شاهدان امت

اخیرا در پاسخ پرسشی بیان داشته اید خدا و رسولان و مومنان صالح، در عالم برزخ و حیات برزخی شاهدان عمل مردم می باشند. منظور شما از شاهد چیست؟ آیا منظور شما نظاره گر(دیده بان) بودن ایشان است؟ آیا رسولان و مومنان صالح، "همه" اعمال افراد را می توانند مشاهده کنند؟  بفرمایید چگونه مخلوقی که به سبب نوع خلقتش، خواسته یا ناخواسته دچار خطا ء(گناه) می شود، از طرف فرد یا افرادی غیر از خداوند، به راحتی اعمال او قابل مشاهده می باشد؟  آیا این فرض با ستارالعیوب بودن حضرت حق، قابل جمع است؟ پاسخ: مراد از…
HMouK
۱۳۹۲/۰۴/۱۴
علوم قرآن

تحدی و اعجاز قرآن خارج از عصر نزول؟

پس از ۱۴ قرن هر کسی که این سه صفت محمد بن عبدالله (صداقت، امانت داری و امی بودن) را پذیرفته باشد «عقلا» می پذیرد که قرآن وحی الهی است. معجزه بودن قرآن یعنی اینکه محمد بن عبدالله از تولید آن شخصا «عاجز» بوده است و جز خدا کس دیگری نویسنده قرآن نیست. «تحدی» (به مبارزه طلبیدن برای ارائه‌ی مثل قرآن) مختص عصر نزول بوده است. برای مسلمانی لزومی به تداوم اعجاز نیست. همین که بپذیریم که محمد رسول خدا و قرآن کلام اوست کافی است.
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۲۹
خداسیرۀ نبویتفسیر آیات

آیات زنان پیامبر چه دردی از ما را دوا می کند؟

آنچه به عنوان شأن نزول آیات نقل شده است، اخبار واحدی هستند که علی الاغلب فاقد اعتبار سندی بوده، بسیاری از آنها یقینا مجعول هستند. ازدواج با مطلق زنان آزاد در آیه‌ی ۵۲ سوره‌ی احزاب برای پیامبر (ص) ممنوع می شود. قرار نیست تک تک آیات رافع درد همه انسانها در همه زمانها و مکانها باشد. آیات متعددی از قرآن صرفا پاسخگوی مشکلات عصر نزول است و به طور مستقیم هیچ ارتباطی با مسائل زمانها و زمینهای دیگر ندارد.بیشک قرآن حاوی آیات هدایت فرازمانی و فرامکانی است، همان آیات برای…
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۰۵
علوم قرآن

اگر قرآن امروز نازل می شد

پرسش: اگر پیامبر اسلام در این زمان به رسالت می رسید آیا خداوند متعال همین قران را با تمامی تمثیل ها، احکام، و.. اش نازل می فرمود؟ اگر جواب خیر است به زعم جنابعالی این قران با آن قران ۱۴۰۰ سال پیش تفاوت های می کرد؟ برای روشن شدن موضوع مثال می زنم آیا باز از قطع دست سخن می گفت یا خیر؟ آیا جواز تعدد همسر داده می شد یا خیر؟ و از این دست مثال ها.   پاسخ: خداوند خود فرموده است که ما هر پیامبری را به…
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۰۵
علوم قرآن

کلام الله یا دست نوشته‌ی بشری؟

باور دینی با تصدیق ادعای پیامبر آغاز می شود، در مورد اسلام محمد بن عبدالله (ص) ادعا کرده است که قرآن کلام الهی است، مسلمانان ادعای محمد امین را باور کرده به او ایمان آورده اند. امی بودن ایشان (نداشتن سواد خواندن و نوشتن) از یک سو و ادله‌ی متعدد درون متنی ادعای الهی بودن قرآن را اثبات می کند. اگر کسی مسلمان نباشد و «ایمان» نداشته باشد این ادله برای او کارساز نخواهد بود.
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۲۴
اصول فقهعلوم قرآن

اجتهاد در نسخ

مفاد آیه ۱۰۹ بقره درباره نسخ احکام مسیحیت و یهودیت توسط اسلام است و درباره نسخ درون دینی اسلام نیست. حدیث «حلال محمد ....» خبر واحد منقول از امام صادق (ع) است که احکام دائمی شریعت را در برمی گیرد نه احکامی که دوام آنها اول الکلام و مورد مناقشه است. اما سنت پیامبربه شرطی که با اسناد معتبر بدست ما برسد و مخالف قرآن نباشد متبع است و دومین منبع تعالیم اسلامی است. ضمنا در اعتقادات و امور مهمه خبر متواتر لازم است و خبر واحد در این دو…
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۱۹
سیرۀ نبویتفسیر آیات

محدودیت ازدواجهای پیامبر (ص) در آیه‌ی ۵۲ سوراه‌ی احزاب

پرسش: یک نکته مبهم در ایه ۵۲ سوره‌ی احزاب دارم که متاسفانه با مراجعه به تفسیرهای نمونه، المیزان و نور هم جوابی برایش پیدا نکردم. چون یا به ان نپرداختند یا قانع کننده نبود یکبار دیگر ترجمه ایه را مرور کنید: «بعد از این دیگر زنی بر تو حلال نیست و نمیتوانی همسرانت را به همسران دیگری تبدیل کنی (بعضی را طلاق دهی و همسر دیگری به جای او برگزینی) هرچند جمال آنها مورد توجه تو واقع شود.» در برخی تفاسیر اشاره شده که این ایه می خواهد فشار اصرار…
HMouK
۱۳۹۱/۱۰/۰۲
تفسیر آیات

جایگاه مادر و ارحامِ صالحِ بهشتیان در آخرت

پرسش: درسوره مبارکه رعد از آیه شریفه ۱۹ در وصف اولوالباب ( که ترجمه به عاقلان شده است) صفاتی و مشخصاتی را بر می شمارد و منزلگاه آنان را بهشت معرفی می کند تا می رسد به ایه شریفه ۲۳ که مورد سوال هست. در این آیه می فرماید که در بهشت عدن وارد می شوند با پداران، فرزندان و زنان( همسران -ازواج) ... در حالیکه فرشتگان بر آنها تحیت می گویند... سوال  اینست که پدر، فرزند و همسر( زن یا مرد) جزء این طبقه عاقلان که شایسته بهشت هستند…
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۲
احادیث

افضلیت مسجود بر ساجد

پرسش: مرحوم احمد قابل در کتاب مبانی شریعت (تنبیه چهارم، ص۳۱) به استناد دو نقل (علامه مجلسی و امام صادق) نتیجه گرفته اند که  از آن جایی که مؤمن (مسجود) از ساجد (کعبه) برتر است، پس سخن شیخ طوسی - که مسجود به ساجد افضل است - رد می شود. من قبول ندارم، چون ما که به کعبه سجده نمی کنیم. ما به خدای کعبه سجده می کنیم که از ما افضل است. لذا همچنان مسجود به ساجد افضل است. نظر یا توضیح شما در این مورد چیست؟ پاسخ: خداوند…
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۲
تفسیر آیات

ارتباط «رزق بی حساب» با تلاش آدمی

پرسش سوالی در ارتباط با یکی از آیه های قرآن دارم. (البته این مفهوم چندین بار تکرار شده) (... والله یرزق من یشاء بغیر حساب) سوره نور آیه ۳۸. "من به هر که بخواهم بی حساب روزی می دهم" به چه مفهومی است؟ رابطه آن با کار و تلاش انسان در چه است؟ پاسخ رزق بی حساب حداقل پنج در قرآن کریم استعمال شده است: آیات ۲۱۲ سوره بقره، ۳۸ سوره نور، ۲۷ و ۳۷ سوره آل عمران و ۴۰ سوره غافر. رزق روزی، عطا و بخشش است چه در…
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۱
تفسیر موضوعی

نقطه‌ی شروع در مطالعات قرآنی کجاست؟

پرسش من مجموعه‌ی سخنرانی های شما با موضوع «قرآن و انسان معاصر» را دنبال کردم. مدت هاست که فکر می کنم که لازم است که به عنوان یک مسلمان، به قرآن تسلط داشته باشم تا بتوانم هم از کلام الهی بیشترین بهره رو ببرم و هم قادر به دفاع از دین ام باشم. اما راستش پیدا کردن نقطه ی شروع، کمی دشوار است. بار ها فکر کردم که بنشینم و روزانه حداقل یک صفحه از قرآن را به کمک تفاسیر بخوانم. اما مطمئن نیستم که ایده ی از اول خوندن…
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۱
علوم قرآن

قرآن کتاب نظر و عمل، معیار تفکیک آیات، قرآن و مثنوی

پرسش اول براي من مشخص نیست كه بالاخره قرآن كتاب عمل  هست يا نه؟ بدين معنا كه بايد توصيه‌هايي كه دارد را تمام و كمال مورد عمل قرار داد. همانند يك كتاب فيزيك كه كشف قوانين مادي اين عالم را انجام مي‌دهد و اگر ما بدان عمل نماييم مي‌توانيم از اين قواعد بهره بريم و اگر عمل ننماييم خود زيانكار خواهيم بود. آيا با قرآن نيز مي‌توان اينچنين رفتار كرد؟ پاسخ. قرآن هم کتب نظر است هم کتاب عمل، دعوت به ایمان و عمل صالح توامان. مهمترین اعمال صالح امور…
HMouK
۱۳۹۱/۰۵/۱۳
علوم قرآن

جایگاه قرآن در اندیشه و عمل

پرسش: چند سالي است مسأله‌اي ذهن مرا درگير خود كرده است؛ جوان‌تر كه بودم، دغدغه‌ي دين تمام وجودم را فرا گرفته بود. به كلاسهاي تفسير قرآن زيادي مي‌رفتم. چيزي كه در ذهنم شكل گرفته بود، اين بود كه خداوند يكبار با من سخن گفته و آن از طريق قرآن  است. لذا اين تنها نامه اي است كه من از پروردگارم دارم و اوست كه مرا ساخته و به تمام زير و زبرم آگاه است. لذا بايد به نكته‌ نكته‌ي اين كتاب عمل كنم و از هر جمله و كلمه‌اي بتوانم…
HMouK
۱۳۹۱/۰۵/۰۴
تأملی در مسئله حجاب

تأملی در مسئله‌ي حجاب ۱

مستفاد از آیات قران کریم این است که مردان و زنان مومن موظف به پاکدامنی و دور نگاه داشتن نگاههایشان از آلودگی هستند. زنان مومنه علاوه بر این دو تکلیف ایمانی، شرعا موظفند بدنشان را که زینت طبیعی است در برابر افراد نامحرم حفظ کنند و اجازه ندهند از گردن تا زانو و بازویشان در هیچ شرائطی در معرض نگاه افراد نامحرم قرار گیرد. بویژه موظفند سینه خود را با پوشاک مناسب از دیده ها پنهان نمایند. در مورد پوشش ساق پا، ساعد دست، گردن، صورت و مو دلیل قرآنی…
adamin
۱۳۹۱/۰۵/۰۱
مصاحبه کوتاه

نصر حامد ابوزید؛ از تفسیر تا تکفیر

نصر حامد ابوزید؛ از تفسیر تا تکفیر ۱۳۸۹/۰۴/۲۲ رویا کریمی نصر حامد ابو زید حالا دیگر در خاک آرام گرفته است... دیگر نه فرمان قتلش توسط ایمن الظواهری او را می رنجاند و نه صدور حکم طلاق همسرش توسط بنیادگرایان مصری. پیکر بی جان او اینک پس از ۶۷ سال زندگی جنجالی و تحمل ۲۰ سال تبعید پس از چاپ ده ها کتاب و به یادگار گذاشتن نام بزرگترین قرآن شناس قرن به روستای زادگاهش در مصر بازگشته و روشنفکران را با یک «دغدغه» بر جا نهاده است؛ محمدرضا نیکفر،…
adamin
۱۳۸۹/۰۴/۲۲
بخش دوم. یادداشت‌ها

سومین یورش ارباب تزویر، قصه پرغصه یک چکیده مقاله

سوّمین یورش ارباب تزویر قصّه پرغصه ی یک چکیده مقاله! سه سال از نگارش چکیده مقاله 555 کلمه ای «بازشناسي حق عقل، شرط لازم سازگاري دين و حقوق بشر» به دعوت همايش دوسالانه حقوق بشر دانشگاه مفید قم می گذرد. انتشار محدود این چکیده مقاله در کتابچه داخلی چكيده مقالات اين همايش در اردیبهشت 1386 باعث اعتراض کتبی فوری جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جلوگیری از قرائت متن مقاله در همایش یادشده گردید. نایب رئیس جامعه مدرسین در مهر 1386 در مصاحبه با ایسنا برای دومین بار به نویسنده…
adamin
۱۳۸۹/۰۲/۳۱
بخش اول: قرآن و سیاستمقاله

زندان در قرآن

ازجمله‌ حربه‌‌هايي‌ كه‌ در طول تاريخ، به‌ شكل‌ گسترده‌اي‌ عليه منتقدان و مخالفان به‌‌كار گرفته‌ شده، حربه‌ كهنه‌ زندان‌ است. از آنجا كه‌ در توجيه‌ و تجويز زندان‌ از دين‌ فراوان‌ هزينه‌ مي‌شود، مناسب‌ ديدم‌ از زاويه‌ نگاه‌ قرآن‌ كريم‌ ــ به‌عنوان‌ نخستين‌ منبع‌ انديشه‌ ديني‌ ــ پديده‌ زندان‌ را مورد بررسي‌ قرار دهم.‌
kadivarad33
۱۳۸۸/۰۱/۱۴
سخنرانی

قلب اسلام

- در آستانه ميلاد مسيح (ع) بحث خود را از قلب مسيحيت آغاز مي کنم. به معرفي قرآن کريم، عيسي مسيح رسول الله و «کلمه الله» بود که به مادرش مريم افضل زنان جهان القا شد. او خود عبدالله بود و خود را نيز عبدالله مي خواند. او از صالحان و مقربان درگاه الهي و مويد به روح القدس بود. عيسي مسيح تولدش و کودکي اش و پايان زندگي اش معجزه بود. ديگر اعجاز او دم مسيحايي اش بود که به اذن الله شفابخش و زندگي آفرين بود. انجيل که…
adamin
۱۳۸۷/۰۹/۳۰
بخش چهارم:حقوق زنان

روشنفکري ديني و حقوق زنان

نوشتار دهم روشنفکري ديني و حقوق زنان مقتضاي عدالت در حقوق زنان تحولات سيرة عقلا در حوزة حقوق زنان عوامل تحول در حقوق زنان دو سيماي متفاوت از زن در متون اسلامي بخش اول: حقوق مدني زنان بخش دوم: حقوق جزايي زنان بخش سوم: حقوق اساسي زنان پرسش و پاسخ روشنفکري ديني و حقوق زنان بحث حقوق زنان از مباحثي است كه در مورد آن بسيار سخن گفته شده و هنوز هم جاي سخن  فراوان دارد. به نظر مي رسد براي حل مشكل در حوزه حقوق زنان، مي بايد  موانع…
kadivarad33
۱۳۸۷/۰۷/۰۱
مقالهبخش چهارم:حقوق زنان

حقوق زنان در آخرت (مطالعه قرآنی كلامی)

نوشتار یازدهم حقوق زنان در آخرت مقدمه بخش اول: بررسي تأثير جنسيت دنيوي در حيات اخروي بخش دوّم: بررسي تأثير جنسيت اخروي در برخورداري از ثواب و عقاب موضع اوّل: ادامه جنسيت دنيوي در بهشت دستة اول: ازبين رفتن نسبت و خويشاوندي در محشر دستة دوّم: تداوم همسري صالحان در بهشت دسته سوّم: فراهم بودن هر آن چه دل بخواهد در بهشت موضع دوّم: موجودات بهشتي همنشين راه يافتگان به بهشت مبحث اوّل: زنان بهشتي مبحث دوّم: پسران نورس بهشتي بررسي و تأمل در پاسخ هاي چهارگانه به مشکل تبعيض…
kadivarad33
۱۳۸۷/۰۷/۰۱