یادداشت

میراث فاطمه‌ی زهرا

از فاطمه زهرا (س) هیچ روایت معتبری درباره حجاب (پوشش بانوان) به‌چشم نمی‌خورد. روایتی که با این مضمون به فاطمه زهرا (ع) نسبت داده شده «برای زنان بهتر است که مردان را نبینند و مردان هم آنها را نبینند» مرسله، غیرمُسنَد و ضعیف است و قابل انتساب به فاطمه زهراء (س) نیست. مهم‌ترین میراث فاطمه‌ی زهرا (س) خطبه‌ی غرای او در مسجدالنبی (ص) در حضور ابوبکر، مهاجرین و انصار است، در اعتراض به انحراف از روش پیامبر (ص) و دفاع از علی بن ابی‌طالب (ع) نسبت به ظلمی که بر…
HMouK
۱۳۹۵/۰۱/۱۱
احکام جزائیحقوق زنانجهاد

حکم کنیز و برده در این زمان

اگر در این زمان جنگی رخ دهد شرعا هیچ زنی کنیز و هیچ مردی غلام محسوب نمی شود و جز اسیر جنگی کس دیگری در کار نیست. احکام بردگی موجود در متون اسلامی احکام موقت و منسوخ محسوب می شوند و با ذهنیت امروز نمی توان درباره شرائط و احکام دیروز قضاوت کرد.
HMouK
۱۳۹۳/۰۳/۱۸
علوم قرآنتفسیر موضوعیتفسیر آیات

قرآن، خشونت و تحریف

پرسش ۱: همیشه وهمه ی دست اندرکاران دین می فرمایند که اسلام دین رحمت و دوستی است. دین صلح و آرامش است ولی این طور که من در برخی ایات می بینم چنین نیست. آیات قران میگویند با کفار و مشرکان چنین و چنان کنید و هیچ رحمی قابل مشاهد نیست. یا اینکه تنبیهات وحشتناکی دارد. و یا اکثر مردم در جهنم خالد عذاب می شوند و .... من خودم معتقدم که تمام ادیان الهی برای آرامش انسان هستند. یعنی میخواهند انسان را به کمال برسانند. همانطور که در انجیل…
HMouK
۱۳۹۲/۰۹/۰۳
حقوق زنانسیرۀ نبوی

سیاه پوستان و زنان و کارگزاران عهد نبوی

سوال من راجع به کارگزاران پیامبر اکرم است: آیا زنان یا سیاه پوستان هم در میان کارگزاران یا فرستادگان ایشان به مناطق مختلف دیده می شوند؟ پاسخ: الف. بسیاری از کارگزان پیامبر (ص) از مردم محلی و از رنگین پوستان بوده اند. مؤذن - سخنگوی - پیامبر (ص) بلال حبشی یک سیاه پوست بوده است. ب. در آن دوران بانوان سمت دیوانی نداشته اند اما منزلتی که خدیجه کبری، فاطمه‌ی زهرا، عایشه بنت ابوبکر و بانوان مهاجر و انصار داشته اند نشان از ارتقای مقام زن در عصر نبوی است.…
HMouK
۱۳۹۲/۰۵/۱۲
حقوق زنان

حرمت شرعی ختنه‌ی دختران

ختنه‌ی دختران از رسوم جاهلی برخی قبایل افریقایی است که متاسفانه هنوز هم در برخی جوامع با ادیان و مذاهب مختلف ادامه دارد. ختنه‌ی دختران فاقد مستند معتبر دینی است. اولا هیچ مستند قرآنی ندارد، ثانیا در روایات اهل بیت تصریح شده است که ختنه‌ی دختران واجب نیست، بلکه در برخی روایات حتی از سنت یا مستحبات هم محسوب نشده است. ثالثا در میان اکثر مسلملنان فاقد هرگونه سابقه ای است. با توجه به مضرات حتمی پزشکی و بهداشتی عمل موسوم به ختنه‌ی دختران و فقدان مستند معتبر دینی، این…
HMouK
۱۳۹۲/۰۵/۱۲
احادیث

نگاه فرودستانه و مردسالارانه به زن در احادیث

این منقولات نشان دهنده‌ی نگاه فرودستانه و جنسیتی و مردسالارانه به زن است. این نگاه غالب دوران پیشامدرن در جهان است و به شیعیان، مسلمانان، موحدان و شرقی ها محدود نمی شود، بلکه تفکری جهان شمول است. بسیاری از این روایتگران ذهنیت دوران خود را به عنوان حدیث به رسول و ائمه نسبت داده اند. برخی از این احادیث مخالف برخی موازین مسلم قرآنی هستند از قبیل آفریده شدن زن از دنده‌ی چپ مرد، یا لزوم عمل بر خلاف مشورت زنان، یا نادر بودن زن صالح. اکثر قریب به اتفاق…
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۱۸
حقوق زنان

معاینه زن توسط پزشک مرد

مراجعه به پزشک غیرمماثل مجاز است، هرچند اگر پزشک مماثل از دانش و تجربه کافی برخودار باشد اولویت دارد، بويژه در مواردی که معاینه متوقف بر لمس یا رویت اندام پوشیده است.
HMouK
۱۳۹۱/۱۱/۱۷
جنس مخالف

سکس در فیلمهای هنری

نگاه کردن به بدن عریان زنان و روابط جنسی ولو در عکس و فیلم ولو به عنوان هنری باشد مجاز نیست، ملاک حرمت تحریک بالفعل فرد نیست، بحث در مفاسد نوعی اینگونه نگاه است. فیلمهایی که حاوی اینگونه صحنه ها هستند مشاهده همین صحنه ها اشکال دارند و به بقیه فیلم تسری پیدا نمی کند، هنری بودن اینگونه صحنه ها مجوز شرعی مشاهده‌ی آنها نیست.
HMouK
۱۳۹۱/۱۰/۲۱
طلاق

طلاق خُلع بدون رضایت شوهر

اجرای خُلع بدون رضایت شوهر معتبر است اگر قاضی و زن به نظر مجتهدی مراجعه کنند که خُلع را حق زن بداند، همچنانکه طلاق را حق شوهر و مبارات را حق زوجین بداند، لذا همچنانکه در اجرای طلاق رضایت زن شرط نیست، در اجرای خُلع نیز رضایت شوهر شرط نیست.
HMouK
۱۳۹۱/۱۰/۰۵
سیرۀ نبویتفسیر آیات

محدودیت ازدواجهای پیامبر (ص) در آیه‌ی ۵۲ سوراه‌ی احزاب

پرسش: یک نکته مبهم در ایه ۵۲ سوره‌ی احزاب دارم که متاسفانه با مراجعه به تفسیرهای نمونه، المیزان و نور هم جوابی برایش پیدا نکردم. چون یا به ان نپرداختند یا قانع کننده نبود یکبار دیگر ترجمه ایه را مرور کنید: «بعد از این دیگر زنی بر تو حلال نیست و نمیتوانی همسرانت را به همسران دیگری تبدیل کنی (بعضی را طلاق دهی و همسر دیگری به جای او برگزینی) هرچند جمال آنها مورد توجه تو واقع شود.» در برخی تفاسیر اشاره شده که این ایه می خواهد فشار اصرار…
HMouK
۱۳۹۱/۱۰/۰۲
تفسیر آیات

احکام منسوخ برده داری

پرسش: نظرتان در مورد آيه ٢٤سوره نساء و غنيمت گرفتن زنان در جنگ چيست؟   پاسخ: هر دو مورد سوال شما مربوط به دوران سپری شده است، غنیمت گرفتن زنان در جنگ از فروع برده داری است، در مورد برده داری مفصلا در مقاله «مسئله‌ برده داری در اسلام معاصر» در کتاب «حقّ الناس» بحث کرده ام، مراجعه فرمایید. برداری داری و فروع آن بدون تردید از احکام منسوخ محسوب می شود. موفق باشید محسن کدیور  
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۷
تفسیر آیات

جایگاه مادر و ارحامِ صالحِ بهشتیان در آخرت

پرسش: درسوره مبارکه رعد از آیه شریفه ۱۹ در وصف اولوالباب ( که ترجمه به عاقلان شده است) صفاتی و مشخصاتی را بر می شمارد و منزلگاه آنان را بهشت معرفی می کند تا می رسد به ایه شریفه ۲۳ که مورد سوال هست. در این آیه می فرماید که در بهشت عدن وارد می شوند با پداران، فرزندان و زنان( همسران -ازواج) ... در حالیکه فرشتگان بر آنها تحیت می گویند... سوال  اینست که پدر، فرزند و همسر( زن یا مرد) جزء این طبقه عاقلان که شایسته بهشت هستند…
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۲
احادیث

غیرت زن و مرد و نسبت آن با کفر و ایمان

پرسش: چندي است يكي از حكمت‌هاي نهج‌البلاغه به طور خاص ذهن اين حقير را به خود مشغول ساخته است. علي(ع) مي‌فرمايد: غيرة المرأة كفر وغيرة الرجل ايمان. آيا مي‌توان پذيرفت كه حساسيت زن نسبت به شوهر خود مذموم و در زمرة كفر قرار مي‌گيرد؟ پاسخ: پرسش شما از حکمت ۱۲۴ نهج البلاغه است و معنای آن این است: غیرت زن کفر و غیرت مرد ایمان است در شرح آن گفته شده غیرت زن او را به کفر سوق می دهد زیرا او را به انکار حکم الهی تعدد زوجات می کشاند،…
HMouK
۱۳۹۱/۰۷/۱۶
تأملی در مسئله حجاب

تأمّلی در مسئله‌ی حجاب – ۵

الگوی غالبِ پوشش و نگاه در فقه اسلامی «الگوی مستنثنی منه و مستثنی» است. تنها فقیهی که الگوی مستثنی و مستثنی منه را نپذیرفته و در حکم مسئله اشکال کرده است فقیه قرن دهم ملا احمد اردبیلی معروف به محقق اردبیلی یا مقدس اردبیلی م۹۹۳ است. او خلاصه ای از تلأملات متفاوت خود را در کتاب زبدة البیان و تفصیل آن را در کتاب مجمع الفائدة و البرهان به رشته‌ی تحریر درآورده است. شاگرد فاضل وی سید محمد عاملی صاحب مدارک مشی انتقادی استاد را دنبال کرده در تمامیت بسیاری…
adamin
۱۳۹۱/۰۷/۱۱
تأملی در مسئله حجاب

تأمّلی در مسئله‌ی حجاب – ۴

الگوی دوگانه «کفایت تن پوش» و «تن پوش - سرانداز» نخستین الگوی فقه شیعه در لباس زن نمازگزار و «الگوی مستثنی منه - مستثنی» دومین الگو بود. در این الگو تمام بدن زن عورت واجب الستر است و کشف هر اندام نیازمند دلیل خاص است و بدون چنین دلیلی عضو مورد بحث به تمام بدن که عورت است ملحق می شود. جریان غالب فقه شیعه به سمت تشدید احتیاط و توسعه ی مواضع واجب الستر لباس زن نمازگزار بوده است. از قرن دهم جریانی متفاوت در میان فقها مشاهده می…
adamin
۱۳۹۱/۰۶/۰۵
تأملی در مسئله حجاب

تأمّلی در مسئله‌ی حجاب – ۳

در احادیث معتبر اهل سنت منقول از رسول اکرم (ص) پوشش موی سر بانوان خارج از نماز مستندی ندارد. به عبارت دیگر هیچ دلیل معتبری از الفاظ شخص پیامبر (ص) در این زمینه در دست نیست. هیچیک از صحابه نیز در این زمینه در احادیث صحاح مطلبی را مستقیما به پیامبر نسبت نداده اند. لزوم پوشش موی سر زنان خارج از نماز و حدود آن، فهم صحابه رضی الله عنهم از آیات قرآن و سنت پیامبر (ص) است. تمام بدن زن آزاد نزد شافعیه و حنابله عورت است حتی وجه…
adamin
۱۳۹۱/۰۵/۲۳
طلاق

زن، چندهمسری و نگاه داشتن عدّه

پرسش: اولا می خواستم بدانم چرا زن حق چند همسری ندارد، ولی مرد دارد؟ ثانیا نگاه داشت عدّه به چه دلیلی است؟ در زمان حال که می شود تشخیص داد که زن حامله است یا نه آیا حکم عدّه از کارائی نیفتاده است؟ پاسخ پرسش اول: خانواده تک همسری مبنای خانواده در اسلام است. ازدواج همزمان یک مرد با چند زن تنها در برخی شرائط اضطراری مجاز است. ازدواج همزمان زن با بیش از یک مرد مطلقا صحیح نیست. از جمله علل این اختلاف، تفاوتهای بدنی و روحی غیرقابل انکار زن و…
HMouK
۱۳۹۱/۰۵/۱۵
تأملی در مسئله حجاب

تأملی در مسئله‌ي حجاب ۱

مستفاد از آیات قران کریم این است که مردان و زنان مومن موظف به پاکدامنی و دور نگاه داشتن نگاههایشان از آلودگی هستند. زنان مومنه علاوه بر این دو تکلیف ایمانی، شرعا موظفند بدنشان را که زینت طبیعی است در برابر افراد نامحرم حفظ کنند و اجازه ندهند از گردن تا زانو و بازویشان در هیچ شرائطی در معرض نگاه افراد نامحرم قرار گیرد. بویژه موظفند سینه خود را با پوشاک مناسب از دیده ها پنهان نمایند. در مورد پوشش ساق پا، ساعد دست، گردن، صورت و مو دلیل قرآنی…
adamin
۱۳۹۱/۰۵/۰۱