بخش اوّل : مبادى تصورى ولايت

فصل دهم: وكالت از مردم

فصل دهم   وكالت از مردم   «ولايت بر مردم» مهمترين نحوه رابطه حاكم دينى و مردم بر مبناى «مشروعيت الهى بلاواسطه» است. جهت فهم دقيق تر معناى ولايت، از باب «تعرف الاشياء باضدادها» مى بايد آن را با ديگر انحاء رابطه حاكم دينى و مردم بر مبناى «مشروعيت الهى مردمى» مقايسه كرد. در اين مقايسه بسيارى از زواياى پنهان و از نظر دورمانده «حكومت ولايى» هويدا مى شود. رابطه حاكم دينى و مردم در كليه نظريه هاى مبتنى بر مشروعيت الهى مردمى(385) «وكالت» است. يعنى زمامدار دينى وكيل مردم…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش اوّل : مبادى تصورى ولايت

فصل يازدهم: تاريخچه ولايت در عصر جمهورى اسلامى

فصل يازدهم تاريخچه ولايت در عصر جمهورى اسلامى از جمله مباحثى كه در فهم معناى ولايت و درك حدود و ثغور تصورى و ابعاد جغرافيايى مفهومىِ آن تأثير جدى دارد، مطالعه نحوه و زمان ورود ولايت به فضاى عمومى جامعه است. ولايت و حكومت ولايى از چه زمانى در تاريخ سياسى معاصر ايران مطرح شده است؟ نظام سلطنتى چه ويژگيهايى داشت و تفاوتهاى اساسى حكومت ولايى با حكومت سلطنتى چه بوده است؟ آيا ولايت فقيه از اهداف و اصول نهضت اسلامى و سپس انقلاب اسلامى ايران بوده است؟ آيا امام…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش اوّل : مبادى تصورى ولايت

فصل دوازدهم: ولايت و جمهوريت

  فصل دوازدهم   ولايت و جمهوريت   درك ابعاد نظرىِ نسبت ولايت و جمهوريت در گرو پاسخگويى به سؤالات ذيل است: ضوابط و ذاتيات حكومت جمهورى چيست؟ حكومت ولايى با حكومت جمهورى چه نسبتى دارد؟ آيا ولايت فقيه با جمهورى اسلامى سازگار است؟ چگونه و از چه طرقى مى توان حكومت ولايى را با جمهورى اسلامى جمع كرد؟ راه حلهاى مختلف جمع ولايت فقيه و جمهورى اسلامى با هم چه نسبتى دارند؟ 1. مختصات حكومت جمهورى حضرت امام خمينى قدس سره در معرفى جمهورى اسلامى چندين بار به اين…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل سيزدهم: بررسى بداهت و ضرورت عقلى ولايت فقيه

فصل سيزدهم بررسى بداهت و ضرورت عقلى ولايت فقيه معلومات يقينى از دو حال خارج نيست، يا بديهى و ضرورى است يعنى نيازمند كسب و نظر و فكر نمى باشد مانند كل بزرگتر از جزء است، اجتماع نقيضين محال است، يك، نصف دو است، خورشيد نورانى است و...، يا اينكه نظرى است يعنى تصديق نيازمند كسب، نظر، فكر، استدلال و دليل است مانند خدا يكى است، بشر نيازمند پيامبر است، هدايت انسان بعد از پيامبر متوقف بر پيروى از امام معصوم است، روز جزا در پيش است، خداوند عادل است،…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل چهاردهم: بررسى ضرورت شرعى ولايت فقيه

فصل چهاردهم بررسى ضرورت شرعى ولايت فقيه مسائل دينى اعم از اعتقادى، اخلاقى و فقهى به دو قسم ضرورى و غيرضرورى تقسيم مى شوند. مسائل ضرورى(559) در تحقق اسلام موضوعيت دارند، به اين معنا كه بالضرورة جزء دين حساب مى شوند، و پذيرش دين معادل با پذيرش آنهاست به نحوى كه بين توحيد و نبوت و اين گونه مسائل ملازمه برقرار است و ممكن نيست از توحيد و نبوت منفك شوند. به عبارت ديگر، مراد از ضرورى دين حكمى است كه بعد از ثبوت دين، ثبوت آن حكم و از…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل پانزدهم: ولايت فقيه، اعتقادات، و اصول مذهب

فصل پانزدهم ولايت فقيه، اعتقادات، و اصول مذهب آيا ولايت فقيه از اركان مذهب اماميه است؟ آيا ولايت فقيه از اصول اعتقادى تشيع يا حداقل از مسائل اعتقادى شيعه است يا از فروع فقهى شمرده مى شود. تا ده سال پيش ولايت فقيه از فروع فقهى شمرده مى شد، اما در دهه اخير دو قول متفاوت با رأى اتفاقى گذشته ابراز شده است. قول اوّل، ولايت فقيه را از مسائل كلامى معرفى مى كند؛ به اين معنا كه چون بر خداوند از باب حكمت و لطف واجب است كه براى…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل شانزدهم: اصل عدم ولايت

فصل شانزدهم اصل عدم ولايت يكى از مباحث مقدماتى - قبل از پرداختن به ادلّه ولايت فقيه - بحث اصل عدم ولايت است. در مباحث فقهى، قبل از ارائه ادلّه، مفاد اصل و قاعده در مسئله مورد بررسى قرار مى گيرد. فايده تأسيس اصل اين است كه در مواردى كه در تحقق ولايت شك داشته باشيم، به اصل تمسك مى شود. موارد مخالفِ اصل، دليل مى خواهد. ديگر موارد، تحت اصل باقى مى مانند. به لحاظ فقهى اصل، عدم ولايت است، يعنى قاعده بر اين است كه هيچ كس بر…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل هفدهم‏: ادله ولايت فقيه در روايات منقول از پيامبر صلى الله عليه وآله

فصل هفدهم‏ ادله ولايت فقيه در روايات منقول از پيامبر صلى الله عليه وآله فقيهان مهمترين مستند ولايت فقيه را روايات پيامبر صلى الله عليه وآله و اهل بيت عليهما السلام يافته اند. نخستين فقيهى كه ادله روايى ولايت فقيه را گردآورى كرد، ملااحمد نراقى (ره) (م 1245 ه . ق) است،(587) هر چند اين فقيه محترم به بحث از دلالت و سند اين روايات نپرداخت. پس از وى ديگر فقيهان بويژه شاگرد نامدارش، شيخ اعظم انصارى(ره) به ژرف انديشى و تأمل در ابعاد مختلف اين روايات پرداختند.(588) در طول…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل هجدهم: ادلّه ولايت فقيه در روايات منقول از اميرالمؤمنين عليه السلام و امام حسين عليه السلام

فصل هجدهم ادلّه ولايت فقيه در روايات منقول از اميرالمؤمنين عليه السلام و امام حسين عليه السلام از مجموعه روايات منقول از اميرالمؤمنين على بن ابيطالب عليه السلام مجموعاً به سه روايت در بحث ولايت فقيه بر مردم استناد شده است: يكى «العلماء حكام على الناس»، ديگرى «مجارى الامور و الاحكام على ايدى العلماء». كه ما آنرا در ضمن روايات منقول از امام حسين عليه السلام تحليل خواهيم كرد. روايات «اللهم ارحم خلفائى» را اميرالمؤمنين عليه السلام از رسول اكرم صلى الله عليه وآله روايت كرده اند كه در ضمن…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل نوزدهم: ادلّه ولايت فقيه در روايات منقول از امام صادق عليه السلام و امام كاظم عليه السلام

فصل نوزدهم ادلّه ولايت فقيه در روايات منقول از امام صادق عليه السلام و امام كاظم عليه السلام روايات منقول از باقر العلوم عليه السلام و صادق آل محمّد عليه السلام يعنى صادقين عليهما السلام، به لحاظ كثرت، بيشترين حجم روايات فقهى ما را تشكيل مى دهد. مستند اكثر قريب به اتفاق احكام شرعى فقه شيعه، روايات دو امام همام عليهما السلام است. نقش امام جعفر صادق عليه السلام در كيان مذهب و بويژه فقه شيعه به حدّى است كه مذهب ما را شيعه جعفرى و فقه ما را فقه…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل بيستم: ادله ولايت فقيه در روايات منقول از امام زمان عج

فصل بيستم ادله ولايت فقيه در روايات منقول از امام زمان (عج) در ميان ادله روايى ولايت فقيه، يكى از روايات منقول از امام عصر عجل اللَّه تعالى فرجه الشريف به چشم مى خورد، كه به توقيع(787) ناحيه مقدسه مشهور است. روايت دهم. توقيع «واما الحوادث الواقعة فارجعوافيها الى رواة حديثنا» روى الصدوق فى كتاب كمال الدين: قال حدثّنا محمدبن محمدبن عصام الكلينى، قال: حدثنا محمدبن يعقوب الكلينى، عن اسحاق بن يعقوب، قال: سألت محمد بن عثمان العَمرْى ان يوصل لى كتاباً قد سألت فيه عن مسائل اشكلت علىّ، فورد…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل بيست و يكم: بررسى مستندات قرآنى حكومت ولايى

فصل بيست و يكم بررسى مستندات قرآنى حكومت ولايى اكثريت قريب به اتفاق فقيهان در آيات قرآن كريم دليلى بر ولايت انتصابى فقيهان نيافته اند. محقق نراقى - نخستين قائل به اين نظريه - و امام خمينى قدس سره - مهمترين قائل آن - كه گسترده تر از ديگران به ذكر مستندات ولايت فقيه بر مردم پرداخته اند، حتى يك آيه را به عنوان «دليل مستقل» ذكر نكرده اند. عدم استناد به قرآن به عنوان دليل مستقل در كتب ديگرِ قائلينِ به حكومت ولايى نيز ديده مى شود. اگر چه…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل بيست و دوم: دليل اجماع بر حكومت ولايى

فصل بيست و دوم دليل اجماع بر حكومت ولايى آيا ولايت انتصابى فقيه بر مردم در حوزه عمومى اجماعى است؟ برخى از فقيهان بر آن ادعاى اجماع كرده اند. محقق كركى (م 940) نخستين بار از اين اجماع با تعبير «اتفاق نظر اصحاب» ياد كرده است.(848) ملااحمد نراقى نخستين دليل ولايت فقيه را اجماع دانسته است.(849) صاحب جواهر، عموم ولايت حاكم را به ظاهر اصحاب نسبت داده است.(850) صاحب مفتاح الكرامة نيز معتقد است عقل، اجماع و اخبار بر اين مسئله دلالت دارند.(851) محقق همدانى حاج آقا رضا در مصباح…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل بيست و سوّم: ادلّه عقلى محض بر ولايت فقيه

  فصل بيست و سوّم   ادلّه عقلى محض بر ولايت فقيه   مراد از دليل عقلى، دليلى است كه حداقل يكى از مقدمات آن عقلى باشد، لذا ادلّه عقلى - چه در فقه و چه در كلام - به دو قسم تقسيم مى شوند: قسم اول دليل عقلى مستقل و محض، و قسم دوم دليل عقلى غير مستقل يا دليل مركب از عقل و نقل. در قسم اول كليه مقدمات عقلى هستند و عقل بدون استناد به نقل يا هر منبع ديگرى مطلوب را اثبات مى نمايد. اما در…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
بخش دوّم : مبانى تصديقى ولايت

فصل بيست و چهارم: ادلّه عقلى غيرمستقل بر ولايت فقيه

فصل بيست و چهارم ادلّه عقلى غيرمستقل بر ولايت فقيه مراد از ادله عقلى غيرمستقل مركب، ادله اى است كه حداقل يك مقدمه آنها عقلى است، در عين حال حداقل يك مقدمه آنها نيز نقلى است، يعنى ادله مركب از مقدمات عقلى و نقلى. با عنايت به اينكه نه عقل محض توانست ولايت فقيه بر مردم را اثبات كند نه نقل محض، مى بايد به ادله ملفّق از عقل و نقل رجوع كرد. از دليل عقلى غيرمستقل مركب، تقريرات مختلفى ارائه شده است، ما چهار تقرير را به ترتيب زمان…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۹/۰۱
مصاحبه تحلیلیمستندات دادستان برای صدور کیفرخواستمصاحبه

نگاهي به كارنامه بيست ساله جمهوري اسلامي‌

مصاحبه با روزنامه خرداد اين مصاحبه در دهه فجر 1377 با آقاي محسن كديور انجام گرفته و درروزنامه خرداد مورخ 25،26 و 27 بهمن 1377 منتشر شده است‌.قسمتهايي از اين مصاحبه جزو استنادات مطرح شده در كيفرخواست‌دادستان است‌. گفت‌وگو با محسن كديور اشاره‌: انقلاب اسلامي كه اكنون بيست سال از عمر آن مي‌گذرد به دنبال دستيابي‌به اهدافي بود كه يكي از عمده‌ترين اين اهداف گسترش حوزه‌هاي‌تصميم‌گيري مردم بر امور جاري خودشان بود. اگرچه در برخي از مواردانقلاب اسلامي به اهداف خود دست يافته است اما با نگاهي به كارنامه‌بيست‌ساله آن…
kadivarad33
۱۳۷۷/۰۴/۰۱
مباحث مقدماتی

۳. مباحث سلبي دولت و نظريه حسبه‌

در فقه شیعه درباره دولت به دو گونه بحث شده‌است‌: یکی سلبی ودیگری ایجابی‌. مراد از بحث سلبی اتخاذ مواضع منفی در برابر دولتهای نامطلوباست‌. فقیهان شیعه با ظرافت و موشکافی تمام ابعاد حقوقی یک مبارزه‌منفی را علیه دولتهای جائر ترسیم کرده‌اند. در احکام فقهی ما مرزبندی‌دقیق شیعیان با دولتهای جائر به‌وضوح قابل مشاهده است‌. اظهار نظرقاطع فقیهان شیعه در مسائلی از قبیل جوایز سلطان‌، ولایت از جانب‌سلطان جائر، اعانت ظالمین و اراضی خراجیه‌ از اسباب حفظ هویت‌فرهنگی و استقلال شیعه در طول قرنها بوده است‌. اگرچه در این مواضع…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
معرفي اجمالي نظريه‌هاي دولت در فقه شيعه‌

نظريه دوم‌: ولايت انتصابي عامه فقيهان‌

نظریه ولایت انتصابی عامه فقیهان  و ولایت انتصابی مطلقه فقیهان نقاط‌مشترک فراوانی دارند و تفاوتشان در محدوده اختیارات دولت است‌. ازاین قدر مشترک می‌توان به ولایت انتصابی فقیهان تعبیر کرد. ویژگی‌های‌ولایت انتصابی فقیهان یا نقاط مشترک دو نظریه را می‌توان در ضمن چهاررکن یعنی نوع حکومت‌، نحوه به حکومت رسیدن‌، شرایط حاکم الهی‌، وقلمرو اختیارات حکومت اسلامی شماره کرد. رکن اول‌: ولایت‌ ولایت پاسخ به این سؤال کلیدی است‌: شارع چه نوع حکومتی به حاکمالهی تفویض کرده است‌؟ حکومت الهی چگونه حکومتی است‌؟ حاکمالهی با مردم چه رابطه‌ای دارد؟ پاسخ…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
معرفي اجمالي نظريه‌هاي دولت در فقه شيعه‌

نظريه چهارم‌: ولايت انتصابي مطلقه فقيهان‌

نظريه ابتكاري معمار بزرگ جمهوري اسلامي حضرت امام خميني‌(قدس‌سره‌) ولايت انتصابي مطلقه فقيهان در دو نكته ولايت و انتصاب با نظريهولايت انتصابي عامه فقيهان مشترك است و در دو نكته ديگر با نظريه‌يادشده متفاوت است‌: 1. قلمرو ولايت‌؛ 2. تلقي از فقاهت‌. امام راحل درهر دو مورد به توسعه قائل شده‌اند. در اين مجال علاوه بر آنچه در مقدّمهو نظريه دوّم ذكر كرديم‌ تنها به تبيين دو محور جديد اين نظريه‌مي‌پردازيم‌. ولايت مطلقه‌ ولايت مطلقه فقيه يعني‌: 1. تقيد به امور عمومي و حكومت و سياست‌؛ 2. تقيد به مصلحت…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
معرفي اجمالي نظريه‌هاي دولت در فقه شيعه‌

نظريه ششم: خلافت مردم با نظارت مرجعيت‌

آيت‌الله شهيد سيدمحمدباقرصدر (1353-1400هـ.ق‌) از متفكران‌برجسته انديشه اسلامي معاصر به حساب مي‌آيد. وي طي عمر كوتاه اماپربار خود در علوم فقه‌، اصول‌، تفسير، فلسفه‌، منطق‌، اقتصاد، اخلاق‌،تاريخ و سياست آثاري با ارزش حاوي‌آراء ابتكاري و ديدگاه‌هاي بديع به‌يادگار گذاشته است‌. صدر عالمي بصير و مسلط به معارف زمان خود بودو در پاسداري از جوانب مختلف انديشه‌اسلامي غيرتمند بود. وي درآستانه رهبري انقلاب‌اسلامي‌عراق توسط حكومت بعث مظلومانه به‌شهادت رسيد. فقدان او ثلمه‌اي بر فكر اسلامي معاصر به حساب‌مي‌آيد. شهيد صدر در طول حيات پربركت خود به سه نظريه سياسي دست‌يافته است‌:…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲
معرفي اجمالي نظريه‌هاي دولت در فقه شيعه‌

نظريه هفتم: ولايت انتخابي مقيّده فقيه‌

پس از ارائه دو نظريه دولت مشروطه و خلافت مردم با نظارت مرجعيت‌بر مبناي مشروعيت الهي مردمي از سوي فقيهان حوزه علميه نجف‌اشرف‌، ولايت انتخابي مقيده فقيه نخستين كوشش فقيهان حوزه علميه قمبر همان مبنا در باب دولت به شمار مي‌آيد. فقيهان ايراني بر اساس‌تجارب دو نظريه پيشين تركيبي از نظريه سنتي ولايت‌فقيه ــ در حد ارائه‌شرايط رئيس دولت از سوي شارع ــ از يك سو و حق حاكميت ملي ومشاركت عمومي از سوي ديگر عرضه داشته‌اند. نخستين جوانه‌هاي اين نظريه را مي‌توان در آثار استاد شهيد مرتضي‌مطهري‌(ره‌) مشاهده كرد.…
kadivarad33
۱۳۷۶/۱۲/۰۲