احادیث

تأملاتی در منع کتابت حدیث در قرن اول

پرسش: چرا منع کتابت حدیث در دوران خلافت امام علی برچیده نشد؟ پاسخ: درباره منع کتابت حدیث ابهامات متعددی مطرح است. برخی از صحابه اعم از سنی و شیعه این منع را نقض کرده احادیث منقول از پیامبر (ص) را مکتوب می کردند، هرچند مکتوبات خود را پنهان می کردند. مهمترین کاتب این روایات امام علی (ع) بوده است. دوران کوتاه خلافت ایشان و آکنده شدن آن از سه جنگ داخلی با قاسطین و مارقین و ناکثین که در نهایت به شهادت ایشان هم انجامید فرصت پرداختن گسترده به این…
HMouK
۱۳۹۲/۰۵/۱۲
اصول فقهاحادیث

ریشه‌ی روایات تقیه ای و مبنای مخالفت با عامه

روایات تقیه ای زمانی صادر شده است که ائمه حضور ماموران مخفی خلفای جور را احساس می کرده اند و برای حفظ جان پیروانشان مطابق مذهب مسلط به تقیه سخن می گفته اند و سپس در موقعیت دیگری پاسخ مطابق مذهب خود را به گوش پرسنده می رسانده اند. در فضای سالم آکنده از سعه‌ی صدر و مدارا و آزادی بیشک مواجهه با مذاهب دیگر اسلامی به گونه ای دیگر خواهد بود.
HMouK
۱۳۹۲/۰۵/۰۲
احادیثازدواج موقت

بررسی احادیث تحریم ازدواج موقت

می خواستم نظرتان را در مورد حدیث «حرم رسول الله صلی الله علیه و آله لحوم الحمر الاهلیه  ونکاح المتعة» بفرمایید؟ این حدیث در معتبرترین کتب اربعه از جمله کافی کلینی و استبصار و تهذیب الاحکام شیخ طوسی وکتب غیر اربعه وسائل الشیعه حر عاملی وارد شده؟ و جنابعالی به کدام جمله در آیه ۲۴ سوره نسا برای ازدواج موقت استناد می کنید؟ و دلیل مستند وصحیح برای نهی خلیفه دوم از این کار را می خواهم؟ پاسخ: الف. حدیث «عن علی بن ابی طالب: حرم رسول الله صلى الله عليه…
HMouK
۱۳۹۲/۰۵/۰۲
احادیث

حدیث من انکر القائم

سوال بنده این است که آیا به علم شما حدیث زیر معتبر است و میتوان بر آن یقین داشت یا خیر؟ «و من انکر القائم من ولدى، فقد انکرنى» هر که قائم از فرزندانم را انکار کند، مرا انکار کرده است.(اکمال الدین، بحار الانوار) پاسخ: سند حدیث مورد بحث معتبر است، و به عنوان خبر واحد افاده‌ی ظن به مفاد آن می کند. برای افاده‌ی یقین تواتر سندی و نص در مفاد لازم است. مباحث اعتقادی نیز نیازمند یقین است. به لحاظ مفاد نیز باور به قائم از اولاد پیامبر…
HMouK
۱۳۹۲/۰۵/۰۲
احادیث

اسپند دود کردن

پرسش: آیا اسپند دود کردن پشتوانه ی روایی و دینی دارد؟ پاسخ: درباره تاثیر دود کردن اسپند در رفع چشم زخم روایات معتبری در دست نیست و استناد آن به اولیاء دین قابل اثبات نمی باشد. موفق باشید.  
HMouK
۱۳۹۲/۰۵/۰۲
احادیث

حکمت روئیدن موی صورت مردان در کتاب توحید مفضل

اینکه نروئیدن موی صورت مردان به دلیل اعمال قبیح اینگونه افراد در آینده یا کردار پدرانشان در گذشته است اگرچه در برخی روایات هم به چشم می خورد، اما فارغ از ضعف سندی اکثر این روایات متن آنها نیز قابل خدشه بوده استنادشان به ائمه قابل اثبات نیست. بر فرض صدور هم تعلیلی مطابق فهم مخاطب و عرف زمان سپری شده بوده قابل تعمیم نیست و در هر صورت تعلیل دائمی دینی محسوب نمی شود.
HMouK
۱۳۹۲/۰۴/۱۵
احادیث

حدیث صحیح نزد امامیه

پرسش: تعریف حدیث صحیح نزد مذهب تشیع چیست؟ چرا کتب اربعه و غیره تصفیه نمی شوند؟ در صورتی که کتب مذهب اهل سنت تصفیه شده است و برای فرد عامی به راحتی با نرم افزارهای موجود قابل تشخیص است. پاسخ: روایتی که راوی آن توثیق شده باشد و امامی مذهب باشد صحیحه خوانده می شود. اگر راوی غیر امامی موثق باشد روایت موثقه خوانده می شود که هم عرض صحیحه است. تعریف احادیث معتبر ارائه شده فی الجمله رأی اجماعی مجتهدین اصولی امامیه است و در هر کتاب علم درایه…
HMouK
۱۳۹۲/۰۴/۱۴
احادیثعلم لدنی و عصمت

احادیث غالیانه در فضائل فرابشری ائمه

پرسش: موضوعات ذیل بسیار در احادیث و منابر شنیده می شود: اولا مصادر آن چیست؟ ثانیا از نظر رجالی چقدر معتبرند؟ ثالثا از نظر علم درایت و هماهنگی با قرآن چقدر ارزش دارد؟ موضوعات: بیامبر(ص) و ائمه از جنس دیگری هستند، از جنس نورند. پیامبر و بعد ائمه(ع) اولین خلایق عالم هستی هستند.  تمام هستی به خاطر اصحاب کسا خلق شده است. اگر نبودند خدا هیچ چیز را خلق نمی کرد. ائمه از تمام انبیا عالی مقام تر اند حتی ابراهیم(ع) به جز پیامبر اسلام (ص).     پاسخ: این…
HMouK
۱۳۹۲/۰۳/۱۳
احادیث

مراد از تواتر حدیث غدیر خم

واقعه‌ی غدیر خم و خطبه‌ی پیامبر (ص) فی الجمله متواتر است اما متن آن با تمام جزئیات متواتر نیست. به نظر می رسد عبارت «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» متواتر باشد.
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۱۸
احادیث

نگاه فرودستانه و مردسالارانه به زن در احادیث

این منقولات نشان دهنده‌ی نگاه فرودستانه و جنسیتی و مردسالارانه به زن است. این نگاه غالب دوران پیشامدرن در جهان است و به شیعیان، مسلمانان، موحدان و شرقی ها محدود نمی شود، بلکه تفکری جهان شمول است. بسیاری از این روایتگران ذهنیت دوران خود را به عنوان حدیث به رسول و ائمه نسبت داده اند. برخی از این احادیث مخالف برخی موازین مسلم قرآنی هستند از قبیل آفریده شدن زن از دنده‌ی چپ مرد، یا لزوم عمل بر خلاف مشورت زنان، یا نادر بودن زن صالح. اکثر قریب به اتفاق…
HMouK
۱۳۹۲/۰۲/۱۸
احادیثامامت و خلافتسیرۀ نبوی

از غدیر خم تا وفات پیامبر (ص)

دو واقعه‌ بعد از ۱۸ ذیحجه سال ۱۰ اتفاق افتاده است که با مسئله مرتبط است: اول، پیامبر (ص) در اوایل صفر سال ۱۱ لشکری از مسلمانان به فرماندهی جوانی ۱۸ تا ۲۰ ساله به نام اسامة را روانه‌ی روم کرد و به ابوبکر و عمر هم دستور داد در این لشکر عازم روم شوند. دوم. در روزهای منجر به وفات ۲۷ یا ۲۸ صفر سال ۱۱ پیامبر (ص) درخواست قلم و کاغذ کرد که وصیت آخرینش را بنویسد. اکثر صحابه (به استثنای سه یا چهار نفر) از سخنان رسول…
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۲۹
احادیث

ان دین الله یسیر

پرسش: آیا این حدیث «ان دین الله یسیر فیسروا هذا الدین» حدیث معتبری است؟   پاسخ: در حد اطلاع حقیر عبارت «ان دین الله یسیر فیسروا هذا الدین» عینا به عنوان حدیث در جوامع روایی ثبت نشده است. اما مفاد آن در ذیل شریعت سهله‌ی سمحه و عدم تکلف در دین و قاعده‌ی نفی عسر و حرج قابل مشاهده است. راستی مگر باید هر حرف حقی حدیث باشد!؟ موفق باشید.
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۱۹
احادیث

رب تال للقرآن و القرآن یلعنه

پرسش: عبارت «رب تال للقرآن و القرآن یلعنه» را از جهت صحت و سقم روایی ارزیابی فرمائید؟   پاسخ: غزالی چنین مطلبی را در احیاء علوم الدین بدون سند ذکر کرده است. مجلسی در بحارالانوار به نقل از کتاب جامع الاخبار  به عنوان حدیثی مرسل از پیامبر (ص) نقل کرده است. نتیجه: استناد آن به پیامبر (ص) قابل اثبات نیست. موفق باشید. محسن کدیور  
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۱۹
احادیثامامت و خلافت

صحابه و حدیث غدیر خم

خلفای راشدین، امهات مومنین و صحابه‌ی پیامبر (ص) از آن رو که برای اکثر مسلمانان مورد احترام هستند، از جانب شیعیان اهل بیت (ع) باید محترم شمرده شده به این معنا که به آنها اهانتی نشود، انتقاد مودبانه از ایشان هم هیچ اشکالی ندارد. حدیث غدیر خم در کتب معتبر اهل سنت نیز روایت شده متواتر است و هیچ مسلمانی نمی تواند صدور آن را از پیامبر (ص) انکار کند.اختلاف شیعه و سنی در مفاد سخن پیامبر (ص) و معنای مولی و ولایت است. اهل سنت مراد پیامبر (ص) را…
HMouK
۱۳۹۲/۰۱/۱۹
احادیث

حدیث دهر و پیروی از مُد روز!

پرسش: نظرتان راجع به حدیث «لاتسبوا الدهر فإن الدهر هو الله» چیست؟ آیا بر اساس آن نمی توان به پیروی از عرف زمانه و مد روز حکم کرد؟ پاسخ: حدیث «لاتسبوا الدهر فان الله هو الدهر» را به روایت مسلم و بخاری ابوهریره از پیامبر (ص) نقل کرده و اهل بیت (ع) چنین حدیثی را از پیامبر نقل نکرده اند. مفاد این حدیث ظاهرا مقابله با کسانی است که  تقصیر وقایع ناپسند را به گردن روزگار می اندازند، و چون فاعل وقایع خداوند است، انگار خدا را متهم کرده اند…
HMouK
۱۳۹۱/۱۲/۱۴
اخلاقاحادیث

خدعه و دغل

پرسش: قاعده ای داریم تحت عنوان " الحرب خدعه " که به نبی مکرم اسلام صلوات الله علیه نسبت می دهند . در مواردی هم چنین عملکردی رخ داده است. لکن مولانا جلال الدین رومی در باب داستان ستیز علی بن ابی طالب ع با عمربن عبدود سروده است " شیر حق را دان منزه از دغل" خدعه با  دغل چه تفاوتی دارد؟   پاسخ: خدعه تاکتیکهای غافلگیرانه در جنگ نظامی است، و امری مشروع، مستحسن و معقول می باشد. دغل فعلی غیراخلاقی است که نامشروع و حرام است حتی…
HMouK
۱۳۹۱/۱۱/۰۹
احادیث

سند احادیث کتب اربعه

کتب اربعه مجموعه‌ی احادیثی است که به نظر نویسندگان آن معتبر بوده است، گردآورنده‌ی بحارالانوار حتی چنین ادعایی هم ندارد، او احادیثی که در زمان وی موجود بوده برای اینکه از دست نروند گردآوری کرده بی آنکه اعتبار سندی آنها را تایید کرده باشد. اینکه حدیثی به نظر گردآورنده‌ی آن به لحاظ سندی معتبر بوده دلیل نمی شود که واقعا معتبر باشد، عالمان بعدی حق دارند درباره‌ی سند آن احادیث جداگانه تحقیق کنند.
HMouK
۱۳۹۱/۱۰/۱۳
احادیث

افضلیت مسجود بر ساجد

پرسش: مرحوم احمد قابل در کتاب مبانی شریعت (تنبیه چهارم، ص۳۱) به استناد دو نقل (علامه مجلسی و امام صادق) نتیجه گرفته اند که  از آن جایی که مؤمن (مسجود) از ساجد (کعبه) برتر است، پس سخن شیخ طوسی - که مسجود به ساجد افضل است - رد می شود. من قبول ندارم، چون ما که به کعبه سجده نمی کنیم. ما به خدای کعبه سجده می کنیم که از ما افضل است. لذا همچنان مسجود به ساجد افضل است. نظر یا توضیح شما در این مورد چیست؟ پاسخ: خداوند…
HMouK
۱۳۹۱/۰۸/۱۲
احادیث

غیرت زن و مرد و نسبت آن با کفر و ایمان

پرسش: چندي است يكي از حكمت‌هاي نهج‌البلاغه به طور خاص ذهن اين حقير را به خود مشغول ساخته است. علي(ع) مي‌فرمايد: غيرة المرأة كفر وغيرة الرجل ايمان. آيا مي‌توان پذيرفت كه حساسيت زن نسبت به شوهر خود مذموم و در زمرة كفر قرار مي‌گيرد؟ پاسخ: پرسش شما از حکمت ۱۲۴ نهج البلاغه است و معنای آن این است: غیرت زن کفر و غیرت مرد ایمان است در شرح آن گفته شده غیرت زن او را به کفر سوق می دهد زیرا او را به انکار حکم الهی تعدد زوجات می کشاند،…
HMouK
۱۳۹۱/۰۷/۱۶
احادیثحقوق زنان

نقد دو روایت مشهور درباره تبعیض در حقوق زنان

پرسش: در مقاله شما با عنوان «بازاندیشی حقوق زنان در اسلام از عدالت استحقاقی به عدالت مساواتی» تحلیل ونقد دو روایتی که ازحضرت رسول (ص) وحضرت علی(ع) آورده بودید ارایه نشد. از انجا که بسیاری از متشرعین با استناد به این روایات قایل به عدالت استحقاقی هستند، متمنی است نقد روایات را مرقوم فزمایید. به نظر این حقیر دور شدن دینداران از عقلانیت بسیار زیاد شده وتوسط سیستم حاکم تشویق می شود. پاسخ: اولا هیچیک از دو رایت مذکور سند معتبری ندارند، سید رضی متاسفانه در زمان تدوین نهج البلاغه…
HMouK
۱۳۹۱/۰۴/۲۹